NUH PEYGAMBER'İN KIZINI EVLENDİRMESİ HAKKINDAKİ ANLATI VE KADINLARIN SINIFLANDIRILMASI ÜZERİNE

Folklore encompasses a rich content regarding the categorization of women. This study focuses on a narrative in which women are classified through the figures of “Prophet Noah’s daughter, the donkey, the dog, and the huri.” Prophet Noah, regarded as the second progenitor of humanity, serves as a primary source for the classification of women, much as he does for the differentiation of nations. According to the narrative, Prophet Noah betroths his only daughter to four different suitors and faces a predicament when they all arrive to claim the bride. This narrative, with similar details, is found in Rabghuzi’s Qisas al-Anbiya, Yazıcıoğlu Ahmed Bican’s Anwar al-Ashiqin, and Akhsikenti’s Majmuat al-Tawarikh. While the narrative in Akhsikenti’s text is evaluated in terms of nations, in the other two texts, the subject is the classification of women. The presence of the plot involving the betrothal of a single daughter to multiple suitors in a Turkmen folktale is significant for understanding the evolution of narratives featuring a prophet as the protagonist. In addition to these texts, this study presents and discusses a folk narrative compiled during fieldwork from the informant B. Emine Haznedaroğlu in Kütahya. In the compilation from Kütahya, “Our Mother Fatima” is the personification of the “good woman” while negative female types are those transformed from a “dog,” “cat and “donkey. This narrative, which relies on the premise that the Prophet actually had only one daughter, provides an important framework for evaluating the “women are of four kinds” (karılar dört dürlüdür) passage found in the introduction of the Book of Dede Korkut. The study concludes by discussing the general character of texts in which women are categorized.

Halk biliminde kadınların sınıflandırılmasına dair zengin bir içerik vardır. Bu çalışma, kadınların, “Nuh Peygamber’in kızı, eşek, köpek ve huri” üzerinden sınıflandırıldığı bir anlatıyı odağa almaktadır. İnsanlığın ikinci atası kabul edilen Nuh Peygamber, milletlerin ayrımında olduğu gibi kadınların sınıflandırılmasında da bir kaynak olmuştur. Anlatıya göre Nuh Peygamber biricik kızı hakkında dört ayrı dünüre söz verir ve dünürlerin kızını almaya gelmesiyle sıkıntıya düşer. Bu anlatı, benzer ayrıntılarla Rabgûzî’nin Kısasü’l-Enbiyâ’sı, Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân’ın Envârü’l-Âşıkîn’i ve Aksıkentî’nin Mecmûü’t-Tevârih adlı eserinde bulunur. Aksıkentî metninde anlatı, milletler açısından değerlendirilirken diğer iki metinde konu, kadınların sınıflandırılmasıdır. “Tek kızın birden fazla dünüre verilmesi” şeklindeki kurgunun bir Türkmen masalında bulunması, başkişisi peygamber olan anlatının gelişimini tanımak açısından önemlidir. Çalışmada bu metinlerle beraber Kütahya’dan B. Emine Haznedaroğlu’ndan derlenen bir anlatı sunulup tartışılmaktadır. Kütahya’dan yapılan derlemede “iyi kadın”ın timsali “Fatıma Anamız”dır; olumsuz kadınlar da “köpek”, “kedi” ve “eşek”ten dönüşen kadınlardır. Hz. Peygamber’in gerçekte tek kızının bulunduğu kabulüne yaslanan bu anlatı, Dede Korkut Kitabı’nın girişinde yer alan “karılar dört dürlüdür” pasajını değerlendirmede önemli bir çerçeve sunar. Çalışmada kadınların sınıflandırıldığı metinlerin genel karakteri de tartışılmaktadır.