STADY ON THE NARRATIVE ABOUT THE MARRIAGE OF THE DAUGHTER OF THE PROPHET NOAH AND CLASSIFICATION OF WOMEN

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 53, 82 - 106, 14.03.2026

Aslıhan Haznedaroğlu

https://doi.org/10.12981/mahder.1755632

https://izlik.org/JA66MM72JC

Öz

Folklore encompasses a rich content regarding the categorization of women. This study focuses on a narrative in which women are classified through the figures of “Prophet Noah’s daughter, the donkey, the dog, and the huri.” Prophet Noah, regarded as the second progenitor of humanity, serves as a primary source for the classification of women, much as he does for the differentiation of nations. According to the narrative, Prophet Noah betroths his only daughter to four different suitors and faces a predicament when they all arrive to claim the bride. This narrative, with similar details, is found in Rabghuzi’s Qisas al-Anbiya, Yazıcıoğlu Ahmed Bican’s Anwar al-Ashiqin, and Akhsikenti’s Majmuat al-Tawarikh. While the narrative in Akhsikenti’s text is evaluated in terms of nations, in the other two texts, the subject is the classification of women. The presence of the plot involving the betrothal of a single daughter to multiple suitors in a Turkmen folktale is significant for understanding the evolution of narratives featuring a prophet as the protagonist. In addition to these texts, this study presents and discusses a folk narrative compiled during fieldwork from the informant B. Emine Haznedaroğlu in Kütahya. In the compilation from Kütahya, “Our Mother Fatima” is the personification of the “good woman” while negative female types are those transformed from a “dog,” “cat and “donkey. This narrative, which relies on the premise that the Prophet actually had only one daughter, provides an important framework for evaluating the “women are of four kinds” (karılar dört dürlüdür) passage found in the introduction of the Book of Dede Korkut. The study concludes by discussing the general character of texts in which women are categorized.

Anahtar Kelimeler

Prophet Noah , Woman , Kütahya , Qisas al-Enbiya , Dede Qorqud

Teşekkür

Special thanks to Binnaz Emine Haznedaroğlu (Goca Nine).

NUH PEYGAMBER'İN KIZINI EVLENDİRMESİ HAKKINDAKİ ANLATI VE KADINLARIN SINIFLANDIRILMASI ÜZERİNE

https://izlik.org/JA66MM72JC

Öz

Halk biliminde kadınların sınıflandırılmasına dair zengin bir içerik vardır. Bu çalışma, kadınların, “Nuh Peygamber’in kızı, eşek, köpek ve huri” üzerinden sınıflandırıldığı bir anlatıyı odağa almaktadır. İnsanlığın ikinci atası kabul edilen Nuh Peygamber, milletlerin ayrımında olduğu gibi kadınların sınıflandırılmasında da bir kaynak olmuştur. Anlatıya göre Nuh Peygamber biricik kızı hakkında dört ayrı dünüre söz verir ve dünürlerin kızını almaya gelmesiyle sıkıntıya düşer. Bu anlatı, benzer ayrıntılarla Rabgûzî’nin Kısasü’l-Enbiyâ’sı, Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân’ın Envârü’l-Âşıkîn’i ve Aksıkentî’nin Mecmûü’t-Tevârih adlı eserinde bulunur. Aksıkentî metninde anlatı, milletler açısından değerlendirilirken diğer iki metinde konu, kadınların sınıflandırılmasıdır. “Tek kızın birden fazla dünüre verilmesi” şeklindeki kurgunun bir Türkmen masalında bulunması, başkişisi peygamber olan anlatının gelişimini tanımak açısından önemlidir. Çalışmada bu metinlerle beraber Kütahya’dan B. Emine Haznedaroğlu’ndan derlenen bir anlatı sunulup tartışılmaktadır. Kütahya’dan yapılan derlemede “iyi kadın”ın timsali “Fatıma Anamız”dır; olumsuz kadınlar da “köpek”, “kedi” ve “eşek”ten dönüşen kadınlardır. Hz. Peygamber’in gerçekte tek kızının bulunduğu kabulüne yaslanan bu anlatı, Dede Korkut Kitabı’nın girişinde yer alan “karılar dört dürlüdür” pasajını değerlendirmede önemli bir çerçeve sunar. Çalışmada kadınların sınıflandırıldığı metinlerin genel karakteri de tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Nuh Peygamber , Kadın , Kütahya , Kısasü’l-Enbiya , Dede Korkut

Teşekkür

Binnaz Emine Haznedaroğlu'na (Goca Nine'ye) teşekkürlerimle

Kaynakça

• Aça, M. (2018). Dedem Korkut’un dört kadını ile Balıkesir’in üç kadını bağlamında kadının toplumsal cinsiyet kimliği. Sosyal Bilimlerde Yeni Yönelimler-V. (ed. A. Temizer - Y. Baytal) Print Institut za Geografıju Podgoric, 33-38.
• Aça, M. (2023). Kitâb-ı Dedem Korkut anlatılarını anaerkil düzen temelinde okumak. Folklor/Edebiyat, 29 (115), 647-668.
• Ağca, F. (2025a). Dede Korkut Kitabı -Bursa yazması-(metin-dizin). Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi.
• Ağca, F. (2025b). Dede Korkut Kitabı -Bursa yazması-(Türkiye Türkçesine aktarım). Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi.
• aṯ-Ṯa’lebī, Abû Isḫāq Aḥmad (1954). ʿArā’is al-meğālis. Cairo.
• Ata, A. (2019). Rabgûzî kısas’ül-enbiya (Peygamber kıssaları) giriş-metin-dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu.
• Bulut, M. (2001). İsmet. TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 23, 134-136, İstanbul: İSAM-İslam Araştırmaları Merkezi.
• Canova, G. (2001). The Prophet Noah in Islamic tradition. The Arabist: Budapest Studies in Arabic “Essays in Honour of Alexander Fodor on his sixtieth birthday. (ed. K. Dévényi- T. Iványi), 23, 1-20.
• Cirano de Bergerac, S. (2012). Öteki dünya: Ay devletleri ve imparatorlukları. (çev. Mustafa Demirkan), İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat.
• Çelebioğlu, A. (1989). Ahmed Bîcan. TDV İslam Ansiklopedisi (DİA), C. II, 49-50, İstanbul: İSAM-İslam Araştırmaları Merkezi.
• Çelem, S. (2016). İbn Sa’d ve İbn Asâkir’in tarih anlatımlarında Nuh kıssasının değerlendirilmesi. İslâmî Araştırmalar, XXVII (1), 31-41
• Çeribaş, M. (2019). Mecmûʿü’t-tevârîh. İstanbul: Kesit.
• Dykgraaf, K. (2009). The Mesopotamian flood epic in the earliest text, The Bible and The Cor’an. Sacred Tropes: Tanakh, New Testament, and Qur'an As Literature and Culture. (ed. Robberta Sterman Sabbaht), Boston: Brill.
• Dilben, T. (2020). Envâr-ül-Âşıkîn’in Pertev Paşa nüshası (1B-132B) (giriş, imla özellikleri, metin, dizin, tıpkıbasım örnekleri) birinci cilt. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Evliyâ Çelebi (1999). Evliyâ Çelebi seyahatnâmesi, II. Kitap (Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304 numaralı yazmanın transkripsiyonu – dizini) (Hzl. Y. Dağlı, S. A. Kahraman, & R. Dankoff). Yapı Kredi Kültür Sanat.
• Fahruddin el-Razi (1986) Peygamberlerin masûmiyeti. (çev.: Hasan Fehmi Ulus), İstanbul: İlim.
• Gökyay, O. Ş. (2016). Dedem Korkudun kitabı. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Gülensoy, T. (2016). Türkiye Türkçesindeki Türkçe sözlüklerin köken bilgisi sözlüğü. İstanbul: Bilge Kültür Kitap.
• Güzel, F. (2018). Elazığ ağzında Dede Korkut. Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 7-15.
• Harman, Ö. F. (2007). Nuh. TDV İslam Ansiklopedisi (DİA), C. 33, 224-227, İstanbul: İSAM-İslam Araştırmaları Merkezi.
• Hyde, L (2019). Hilekârın marifeti bu dünya- Yıkıcı imgelem kültürü nasıl yarattı. (çev.: Emine Ayhan), İstanbul: Alfa.
• İbn Asâkir (ty). Ebü’l-Kâsım Alî b. el-Hasen b. Hibetillâh b. Abdillâh b. Hüseyn ed-Dimeşkî, Târihu Medîneti Dimeşk. (tah.: ʿUmer b.Garāme el- ʿUmruvī), Beyrut; Dāru’l-Fikr.
• İbn Haldun (2023). Miftahu'l-iber (İberin anahtarı) (İnsanlık ve peygamberler tarihine giriş). (çev.: Abdüllatif Suphi Paşa), İstanbul: Rağbet.
• İmam-ı Gazzâlî (1996). İlâhî nizam 1. Cilt. (çev.: Yaman Arıkan), İstanbul: Uyanış.
• İzbudak, V. (1936). Atalar sözü. İstanbul: Devlet Basımevi.
• Kaçalin, M. S. (2006), Dedem Korkut’un Kazan Bey Oğuz-namesi Hikâyet-i Oğuzname-i Kazan Beg ve gayrı -metin ve açıklamalar. İstanbul: Kitabevi.
• Kaçalin, M. (2017). Oğuzların diliyle Dedem Korkudun kitabı. Ankara: Türk Dil Kurumu.
• Karataş, A. (2013). Hindî Mahmûd Kısas-ı enbiyâ (Peygamber kıssaları) inceleme ve tenkitli metin. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.
• La Bible du Semeur (2000). Paris: Société Biblique Française.
• McCaughrean, G. (2004). Not the end of the world. New York: HarperCollins Children's Books.
• Mesudî (2011). Mürûc ez-zeheb (Altın Bozkırlar). (çev.: Ahsen Batur). Selenge.
• Onsori, A. (2023). Oğuz mitolojisinde köpek. (çev.: Hekim Behrami), BABUR Research, 2(2), 211-224.
• Özçelik, S. (2024). Dede Korkut metni üzerine yeni bir okuma teklifi: Ören evüŋ ṭāyifi. Dil Araştırmaları, 35, 25-35.
• Özturan, H. A. (2009). Maraş merkez ağzı kelimeler, deyimler, atasözleri, düâlar, beddüâlar, tekerlemeler, ninniler. Kahramanmaraş: Ukde.
• Pāk, A. (1379 [2000]). Dokhtar-e Čūbī (Afsāneh-ye Torkamanī). Tehrān: Entešārāt-e Qadyānī.
• Şen, S. (2016). Dede Korkut’ta görülen Ayişe Fatıma soyı ve Nuh Peygamberüng eşegi aslı ifadeleri ile yaşlı kadının göğsünden süt gelmesi motifinin kaynakları. Gelenekten Geleceğe Türk Edebiyatı: Elginkan Vakfı 2. Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı Bildirileri, 15-17 Nisan 2015, 431-439, İstanbul: Elginkan.
• Şimşek, E. (2021). Dede korkut hikâyelerinden halk şiirine uzanan yolculukta kadınlara yüklenen olumsuz roller. Prof. Dr. Pervin Çapan Armağanı. (ed.: Nagehan Uçan Eke-Nilufer Tanç), Muğla. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
• Tagircanov, A. T. (1960). Sobranie istoriy. Leningrad: Leningradskogo Universitata.
• Temur, N. (2018). Sözlü tarih ve destan bağlamında Macmuatu’t-Tavorih. Türkbilig, 35, 223-231
• Tezcan, S. (2018). Dede Korkut Oğuznameleri üzerine notlar. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Tezcan, S. - Boeschoten, H. (2012). Dede Korkut Oğuznameleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Toparlı, R. vd. (2003). Kıpçak Türkçesi sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu.
• Vardarlı, E. (hzl.) (1993). Türkiye’de halk ağzından derleme sözlüğü IX L-R, Ankara: Türk Dil Kurumu.
• Yalman (Yalkın), Ali Rıza (1977), Cenupta Türkmen oymakları II. Cilt. (hzl.: Sabahat Emir), Ankara: Kültür Bakanlığı.
• Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân (1973). Âşıkların nurları Envârü’l âşıkîn 1. Cilt. (hzl.: Ahmet Karaman), İstanbul: Tercüman 1001 Temel Eser.
• Yılmaz Önder, S. (2019). Yazıcızade Ali'nin Oğuznamesi metin-tercüme-sözlük-tıpkıbasım. İstanbul: Dergâh.