GİTMEK Mİ ZOR KALMAK MI? MELİSA KESMEZ’İN “KALANLAR” ÖYKÜSÜNÜN GÖÇ OLGUSU EKSENİNDE ÇÖZÜMLENMESİ

Bu çalışma Melisa Kesmez’in 2019 yılında yayımlanan Nohut Oda kitabında yer alan “Kalanlar” öyküsünü göç olgusu ve göçün geride kalanlara etkisi üzerinden çözümlemektedir. Melisa Kesmez’in “Kalanlar” öyküsü göç edenlerin ardında bıraktıkları eşyalara, canlılara, bilhassa geride kalan bireye odaklanmaktadır. Bu yönüyle klasik göç edebiyatı eserlerinden ayrı bir yerde duran “Kalanlar”ın dikkat çeken diğer özelliği; küreselleşmeyle daha yaygın hâle gelen “beyin göçü”nün bireylerde yarattığı psikolojiyi, göç eden üzerinden değil; geride kalan üzerinden yansıtmasıdır. Bu sebeple makalede yöntem olarak, hem estetik bütünlüğe sahip olan edebiyat metninin yapısal unsurlarının açıklanabilmesi hem de öyküdeki sosyo-psikolojik anlam katmanlarının göç sosyolojisi ve göç psikolojisi gibi alanlarla disiplinler arası yorumlanabilmesi için bağlamcı (contextualist) anlatıbilim ve akademik eleştiri yaklaşımı benimsenmiştir. Makalede göç edebiyatının ana hatları verildikten sonra bu öyküyü özgün kılan noktalar tespit edilmiş, öyküyü oluşturan öğelerin anlatıma katkısı ve metnin çatışma gerilimini oluşturan ikili karşıtlıklar (binary opposition) açıklanmıştır. Bu bağlamda mekânın ikili karşıtlıkların merkezinde yer aldığı, anlatıcının ruh halini doğrudan etkileyecek işlevsellikte kullanıldığı tespit edilmiştir. Öyküde göç edenlerin ardında kalan bireyin, toplumsal ve psikolojik durumu göç sosyolojisi ve göç psikolojisi literatüründeki “toplumsal uyum”, “aidiyet”,” muğlak kayıp”, “yas” kavramlarıyla ilişkilendirilerek yorumlanmıştır. Anlatıcının “kalan” olarak en az bir göçmen kadar göçten etkilendiği ve göçmenlerin yaşadığı uyumsuzluk, yas, aidiyetsizlik gibi duygularla boğuştuğu görülmüştür. Çalışmanın sonucunda öyküdeki anlatıcının kaybettiği aidiyet, uyum ve köklenme duygusunu Latife isimli bir kedi aracılığıyla yeniden inşa ettiği ve bireysel bir uzlaşıya yaklaştığı tespit edilmiştir.

This study analyzes the short story “Kalanlar” (Those Who Remain) from Melisa Kesmez’s book Nohut Oda (2019) through the phenomenon of migration and its impact on those who stay behind. Kesmez’s narrative focuses on the objects, animals, and particularly the individuals left in the wake of departure. Distinguishing itself from traditional works of migration literature, another notable feature of “Kalanlar” is its portrayal of the psychological toll of “brain drain”—which has become increasingly prevalent with globalization—from the perspective of the left-behind rather than the migrant. Consequently, the study adopts contextualist narratology and academic criticism as its methodology to both elucidate the structural elements of the literary text as an aesthetic unity and interpret its multi-layered socio-psychological meanings through an interdisciplinary lens incorporating migration sociology and psychology. After delineating the general framework of migration literature, the article identifies the unique aspects of this story and examines the narrative elements along with the binary oppositions that constitute the text's conflictual tension. Within this context, it is determined that space lies at the center of these binary oppositions and is utilized with a functionality that directly influences the narrator's state of mind. The social and psychological condition of the individual remaining behind is interpreted by relating it to concepts such as “social adjustment,” “belonging,” “ambiguous loss,” and “grief” within the migration sociology and psychology literature. It is observed that the narrator, as a “stayer,” is affected by migration at least as profoundly as a migrant, struggling with emotions such as maladjustment, mourning, and a lack of belonging. The study concludes that the narrator reconstructs the lost sense of belonging, adjustment, and rootedness through a cat named Latife, ultimately achieving a form of individual reconciliation.