Araştırma Makalesi

MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ

Cilt: 19 Sayı: 54 21 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ

Öz

Ölüm, insanlık tarihi boyunca en çok araştırılan ve insanlar üzerinde korku yaratan gizemlerden biri olmuştur. Ancak Meksika toplumunun ölüm olgusunu çoğu diğer ulusa göre daha farklı algıladığı görülür. Meksikalıların çocuk yaşlardan itibaren ölümle ilgili ritüellere dahil edilmesi ve çoğu diğer ulusun aksine ondan uzakta ve korkutularak büyütülmemesi bu toplumun ölüme yaklaşımındaki farklılıklardan birkaçıdır. Ölüler Günü başta olmak üzere kaybettikleri kişileri anarak onların ruhlarını yaşattıkları düşüncesi Meksika’da yaygın bir inanıştır. Genellikle tabu olarak algılanıp hakkında pek konuşulmayan ölüme Meksika’ya ait halk anlatılarında da farklı yaklaşılır. Bu anlatılarda ölümün yaşamın olağan bir evresi olarak algılandığı görülür. Anlatıcı olanı sakince, sıradan günlük bir olayı anlatırcasına aktarır. Bu çalışmayla Meksika’nın farklı kırsal bölgelerinden derlenen halk anlatıları incelenerek Meksika sözlü edebiyat geleneğinde ölüm olgusuna yaklaşım şekilleri ele alınmıştır. Türkçede Meksika Masalları adıyla yayımlanan bu halk anlatıları incelendiğinde ölümü alaya alan ya da ona sıradan bir olguymuş gibi yaklaşan örneklere rastlanmıştır. İncelenen ölüm temalı altı halk anlatısında ölüm hem yetişkinleri hem de çocukları bulur. Yine bu sözlü halk edebiyatı örneklerinde Meksika’nın hem yerli atalarından kalan mirasın hem de topraklarına sonradan gelen Katolik öğretiden aldığı unsurların dinleyiciye harmanlanarak aktarıldığı görülür.

Anahtar Kelimeler

Meksika Halk Anlatıları, Sözlü Kültür, Ölüm Algısı, Aztekler, Ölüler Günü

Destekleyen Kurum

İstanbul Üniversitesi

Proje Numarası

24999

Etik Beyan

Bu çalışma Istanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje numarası 24999, proje adı ise "Meksika Kültürel Geleneklerinin Ülke Edebiyatına Yansımalarının İncelenmesi"dir.

Kaynakça

  1. Bascom, W. R. (2014). Folklorun dört işlevi. (çev. Ferya Çalış), Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar II, (ed.: M. Öcal Oğuz – Selcan Gürçayır), 71-86, Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
  2. Brandes, S. (2003). Is There a Mexican view of death?. Ethos, 31(1), 127-144.
  3. Brodman, B. (1976). The Mexican cult of death in myth and literature. Gainesville: University Presses of Florida. Çevirme, H. - Oymak, R. (2009). Halk anlatılarının metı̇nsellı̇ğı̇. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 2 (3-4), 74-83.
  4. Çobanoğlu, Ö. (2016). Halkbilimi kuramları ve araştırma yöntemleri tarihine giriş. Ankara: Akçağ Yayınevi. Díaz Guerrero, R. (1968). Estudios de psicología del Mexicano. México: F. Trillas.
  5. Ege, F. (2016). Masallarda bilincin dönüşümü ve dönüştürülmesi (Kuzeydoğu Anadolu masalları örnekleminde). Ankara: Kültür Ajans.
  6. Eisenbruch, M. (1984). Cross-cultural aspects of bereavement. Cross-cultural aspects of bereavement. I: A conceptual framework for comparative analysis. Culture, Medicine and pPychiatry, 8(4), 283-309.
  7. Fernández de Ariza, G. (2006). Literatura Hispanoamericana del siglo XX. Historia y maravilla. Málaga: Universidad de Málaga.
  8. Gutiérrez, I. T. vd. (2014). Children's understanding of death: Toward a contextualized and integrated account: III. Affective dimensions of death: Children's books, questions, and understandings. Monographs of the Society for Research in Child Development, 79(1), 43–61.
  9. Kalish, R. A. - Reynolds, D.K. (1976). Death and ethnicity: A psychocultural study. Los Angeles: University of Southern California Press.
  10. Lomnitz, C. (2005). Death and the idea of Mexico. New York: Zone Books.

Kaynak Göster

APA
Yener Gökşenli, E. (2026). MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 19(54), 750-767. https://doi.org/10.12981/mahder.1900184
AMA
1.Yener Gökşenli E. MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ. Motif Akademi. 2026;19(54):750-767. doi:10.12981/mahder.1900184
Chicago
Yener Gökşenli, Ebru. 2026. “MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 19 (54): 750-67. https://doi.org/10.12981/mahder.1900184.
EndNote
Yener Gökşenli E (01 Haziran 2026) MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 19 54 750–767.
IEEE
[1]E. Yener Gökşenli, “MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ”, Motif Akademi, c. 19, sy 54, ss. 750–767, Haz. 2026, doi: 10.12981/mahder.1900184.
ISNAD
Yener Gökşenli, Ebru. “MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 19/54 (01 Haziran 2026): 750-767. https://doi.org/10.12981/mahder.1900184.
JAMA
1.Yener Gökşenli E. MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ. Motif Akademi. 2026;19:750–767.
MLA
Yener Gökşenli, Ebru. “MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, c. 19, sy 54, Haziran 2026, ss. 750-67, doi:10.12981/mahder.1900184.
Vancouver
1.Ebru Yener Gökşenli. MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ. Motif Akademi. 01 Haziran 2026;19(54):750-67. doi:10.12981/mahder.1900184