GASTROKENT SÖYLEMİNİN AKADEMİK İNŞASI: GAZİANTEP GASTRONOMİSİNİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ
Öz
21. yüzyıl dünyadaki bilgi sistemlerinin iç içe geçtiği, birbirini etkilediği ve yönlendirdiği iletişim imkânları sunar. Bilginin ve kültürün dolaşım hızı ve görünürlüğü sosyal bilimlerin çalışma alanlarına yansıyarak bilimsel paradigmaların değişmesine yol açar. Bilgi ve kültür sistemlerinin etkileşimi bilimin gündemini belirlediği gibi üretilen bilimsel söylem de kültürel algıları ve bakış açılarını şekillendirebilir. Bu yaklaşımdan hareketle makalede, gastrokent söyleminin Gaziantep ile ilgili üretilen akademik literatür boyutu vasıtasıyla oluşturulması konu alınmıştır. 2015 yılında UNESCO’nun Yaratıcı Şehirler Ağı’na gastronomi dalında kaydedilen Gaziantep, bu süreçle birlikte lisansüstü tezler ve akademik makalelerde önemli çalışma konularından birisi olmuştur. Makalede, üretilen akademik bilginin Gaziantep’in gastrokent kimliğinin inşasına etkilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Makalede kullanılan veriler YÖK Ulusal Tez Merkezi ve DergiPark veri tabanlarındaki Gaziantep gastronomisini konu alan çalışmalar taranarak elde edilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden bibliyometrik analiz tekniğinin kullanıldığı makalede ilgili veri seti yıllara göre yayın dağılımı, üniversite ve ana bilim dallarına göre dağılım, danışmaların ünvanlarına ve çalışmayı hazırlayanların cinsiyetlerine göre kümelenme, çalışmalardaki tematik eğilimler ve kullanılan araştırma yöntemleri ile çalışmalardaki anahtar kavram haritasına göre incelenmiştir. Elde edilen bulgular ve yapılan değerlendirmede Gaziantep’in gastrokent söylemi inşasında akademik çalışmaların henüz başlangıç seviyesinde olsa da belli açılardan etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Turizm, işletme, markalaşma, halk bilim ve kültürel miras perspektifindeki çalışmalarda gastronomi şehri, coğrafi işaret, marka şehir, yerel kalkınma gibi anahtar kavramların ağırlıklı olduğu tespit edilmiştir. Makalede akademik literatürdeki çalışmaların yerel yönetimlerin yürüttüğü gastronomi temalı kent diplomasisi çalışmalarıyla paralel ilerlediği ve gastrokent söylemini güçlendirdiği sonucuna varılmıştır. Yapılan bir bibliyometrik analizde ortaya çıkan akademik söylemin kentin gastronomi bağlamında öne çıkan kimliğini daha da görünür kıldığı söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
Gastrokent, Gastronomi, Gaziantep, Kent Kimliği, Akademik Söylem.
Kaynakça
- Adorno, T. W. (2011). Kültür endüstrisi kültür-yönetimi. (çev.: Nihat Ülne vd.), İstanbul: İletişim Yayınları.
- Avcı, C. (2025). Gastro-kültüre Gaziantep’te iki yaklaşım: Emine Göğüş Mutfak Müzesi ve MSM (Mutfak Sanatları Merkezi). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 13 (45), 270-286.
- Aydın, Ş. - Çakar, K. (2019). Türkiye’de gastronomi turizmi alanında yapılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Turizm Akademik Dergisi, 6 (2), 45–60.
- Bourdieu, P. (1984). Distinction. Harvard: Cambridge: Harvard University Press.
- Cohen, E. - Avieli, N. (2004). Food in tourism: Attraction and impediment. Annals of Tourism Research, 31 (4), 755–778.
- Çevik, A. - Aslan, Z. (2023). Dünyada ve Türkiye'de gastrodiplomasi uygulamaları üzerine bir araştırma. Turizm ve Gastronomi Çalışmaları Dergisi, 8 (3), 2298-2317.
- Çobanoğlu, Ö. (2002). Halkbilimi kuramları ve araştırma yöntemleri tarihine giriş. Ankara: Akçağ.
- Foucault, M. (1999). Bilginin arkeolojisi. (çev.: Veli Urhan), İstanbul: Birey Yayıncılık.
- Foucault, M. (1972). The archaeology of knowledge. London: Tavistock.
- Hall, C. M. vd. (2003). Food tourism around the world: development, management and markets. Oxford: Butterworth-Heinemann.
