TIME-BINDER VE PARRHESIASTES YÖNLERİ İLE ÂŞIK ŞENLİK

1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı, Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde tarihsel kırılmalara, acı ve zorlu deneyimler yaşanmasına yol açmıştır. Kars ve Ardahan çevresinde yaşanan askerî yenilgiler, işgal ve göç olguları, bölge halkı üzerinde derin bir psikolojik ve toplumsal sarsıntı yaratmıştır. Süreç, yalnızca egemenlik değişimiyle sınırlı kalmamış; aynı zamanda idari düzenin, toplumsal ilişkilerin ve ekonomik işleyişin yeniden biçimlenmesine neden olmuştur. Söz konusu değişimlerin içerisinde âşıklar, ozanlar ve şairler, geçmişi şimdide güncelleyerek tarihsel hafızayı kaos anlarında yitip gitmekten kurtarmaya çalışırlar. Toplumu güvenli bir şekilde geleceğe taşımak için kültürel belleği harekete geçirerek kriz anlarında yol gösterici ve zaman kurucu rolleri ile ortaya çıkarlar. Kriz anlarında tarihin anımsatıcı ve yaşatıcı uzam alanlarında öz varlığına ve kendilik değerlerine ulaşan Şenlik, kolektif kimliği yeniden kurar ve geleceğe aktarır. Şenlik, yaşamış olduğu dönemde toplumun karakter sınanmalarına karşı mitik kurucu işlev üstlenmiştir. Bu çalışmada Şenlik’in 40 yıllık kara günler olarak da bilinen savaş döneminde ortaya koyduğu şiirler Korzybski’nin “time-binder” ve Foucault’un “parrhesiastes” kavramları düzleminde okunmuştur.

The Ottoman-Russian War of 1877-1878 led to historical ruptures and to the experience of painful and difficult conditions in the Northeastern Anatolia region. The military defeats, occupation, and migration phenomena experienced in the Kars and Ardahan region created a deep psychological and social upheaval among the people of the region. The process was not limited only to a change of sovereignty; at the same time, it caused the reconfiguration of the administrative order, social relations, and economic functioning. Within these changes, minstrels, bards, and poets attempted to prevent historical memory from being lost in moments of chaos by updating the past within the present. In order to carry society safely into the future, they mobilized cultural memory and emerged with guiding and time-founding roles in moments of crisis. In the spaces where history is remembered and kept alive in times of crisis, Şenlik, reaching his own existence and the values of his selfhood, reconstructs collective identity and transfers it to the future. During the period in which he lived, Şenlik assumed the function of a “mythic founder” in response to the character tests faced by society. In this study, the poems produced by Şenlik during the war period, also known as the forty years of dark days, are interpreted within the conceptual framework of Korzybski’s “time-binder” and Foucault’s “parrhesiastes”.