ÂŞIK MUSTAFA BAL’IN ÂŞIK TARZI DESTAN GELENEĞİ İÇERİSİNDEKİ YERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Minstrel Mustafa Bal was born in Eğridere village of Çaykara/Tranzon in 1932. Mustafa Bal whom we can characterize as the minstrel without reads began to produce and tell epic in 1947. Mustafa Bal, who was illiterate learned to read and write by military service. After returning from military service, he started to sell the epics he produced in one press. Until 1969, when he went to Holland as a laborer, he made a living by producing epic in the years when he was abroad and after he returned, he tried to harmonize with the electronic cultural enviroments emerging in the direction of technological developments, he marketed his epics by reading the tapes.

Mustafa Bal who is little-known but important representative of written cultural environment epic, has a wide epic repertoire. The minstrel, whose the first epic was “Love Epic” with love theme, written in 1947, began to diversify the issues according to the conditions of the day and so, the expectations of the customers after printing his epics in a single sheet in the press and selling them in markets. He produced epics on almost every subject like political, military, economic, religious, social.

In this study, which obtained from verbal and written sources Minstrel Mustafa Bal, was evaluated on the points of the place in the minstrel style of epic tradition, his performance features, and the features and genre of epic that he produced. In evaluations made, it was concluded that Minstrel Mustafa Bal was an important epicist who could be evaluated in minstrel style of epic tradition.

Âşık Mustafa Bal, 1932 yılında Trabzon/Çaykara’nın Eğridere Köyü’nde doğmuştur. Âşık Mustafa Bal, 1947 yılında destan üretip, söylemeye başlamıştır. Sanat hayatına başladığı ilk yıllarda ümmi olan Mustafa Bal, okuma yazmayı askerde öğrenmiştir. 1953 yılında askerden döndükten sonra üretmiş olduğu destanları matbaalarda tek yaprak halinde bastırarak satmaya başlamıştır. Hollanda’ya işçi olarak gittiği 1969 yılına kadar destan üreterek geçimini sağlamıştır. Gurbette olduğu yıllarda ve gurbetten döndükten sonraki süreçte de destan üretimine devam eden âşık, teknolojik gelişmeler doğrultusunda ortaya çıkan elektronik kültür ortamlarına da uyum sağlamaya çalışmış, destanlarını kasetlere okuyarak pazarlama yoluna gitmiştir.

Yazılı kültür ortamı destancılığının az bilinen ancak önemli bir temsilcisi olan Âşık Mustafa Bal, geniş bir destan repertuarına sahiptir. İlk destanı, 1947 yılında ürettiği aşk temalı “Sevda Destanı” olan âşık, destanlarını tek yaprak halinde matbaada bastırıp pazarlarda satmaya başladıktan sonra çağın şartlarına ve dolayısıyla müşterilerinin beklentilerine göre işlediği konuları çeşitlendirmeye başlamıştır. Siyasi, askeri, ekonomik, dini, sosyal gibi hemen her konuda destan üretmiştir.

Verileri sözlü ve yazılı kaynaklardan elde edilen bu çalışmada, Âşık Mustafa Bal, âşık tarzı destan geleneği içerisindeki yeri, icra özellikleri ve üretmiş olduğu destanların şekil ve tür özellikleri noktalarında bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Yapılan değerlendirmelerde Âşık Mustafa Bal’ın, âşık tarzı destan geleneği içerisinde değerlendirilebilecek önemli bir destancı olduğu sonucuna varılmıştır.