TÜRK AĞAÇ KÜLTÜ ETRAFINDA TEŞEKKÜL EDEN DOKUZ OĞUL EFSANESİ VE TOPLUMSAL İŞLEVLERİ

The legend of nine boys compiled from Bulancak (Giresun) region exhibit a narrative feature formed around Turkish tree cult. The tree cult that comes out in most of the folk literature based products, is important in terms of revealing the Turks universe and God perceptions in Pre-Islamic period. In the legend of nine boys compiled from Bulancak (Giresun), a man who doesn’t have any children, prays for a long time to Allah (God) under the tree in the center of the legend. God accepts his prayer and after that date, he has nine children. One day, an old man carrying wood, requests the father of children, permission for one of the boys to help him. The father cannot favor his children and refuses the request of the old man. After that, all of his children die. The father buries his children under the tree under which he has prayed before. Later, the place where the tree is, becomes a cult space where people pray, the place of acceptance of the prayer, making vow, the organizations of the Hıdrellez celebrations. In this study, of which data was determined by means of field research and utilization of written sources, it was concluded that the legend of nine boys legend was emerged as entered on the tree cult and fulfilled important social functions in terms of cultural continuity.

Bulancak (Giresun) yöresinden derlenen Dokuz Oğul Efsanesi, Türk ağaç kültü etrafında teşekkül etmiş bir anlatıdır. Halk edebiyatı merkezli ürünlerin birçoğunda karşımıza çıkan ağaç kültü, Türklerin İslamiyet öncesi dönemdeki Tanrı ve evren algılarını ortaya koyması açısından önem arz etmektedir. Bulancak (Giresun) yöresinden derlenen Dokuz Oğul Efsanesinde, çocuğu olmayan bir adam, efsanenin merkezinde yer alan ağacın altında Allah'a uzun yıllar dua eder. Allah dualarını kabul eder ve bu tarihten sonra dokuz oğlu olur. Bir gün odun taşıyan yaşlı bir adam, çocukların babasından dokuz oğuldan birinin kendisine yardım etmesi için izin ister. Baba çocuklarına kıyamaz ve yaşlı adamın talebini geri çevirir. Bu hadiseden sonra çocukların dokuzu da ölür. Baba, çocuklarını daha önce altında dua ettiği ağacın altına defneder. Bu tarihten sonra ağacın olduğu yer insanların dua ettiği, dualarının kabul olduğu, adak adadığı, Hıdrellez kutlamaları düzenlediği bir kült mekân özelliği kazanır. Verileri alan araştırması ve yazılı kaynaklardan yararlanma yöntemleriyle tespit edilen bu çalışmada, Dokuz Oğul Efsanesinin ağaç kültü merkezli bir şekilde ortaya çıktığı ve kültürün devamlılığı açısından önemli toplumsal işlevleri yerine getirdiği sonucuna ulaşılmıştır.