KELİME ÖĞRETİMİ AÇISINDAN BİLMECELERİN YERİ: KÜÇÜKLER GAZETESİ ÖRNEĞİ
Öz
Bir şeyin adını söylemeden, bazı özelliklerini üstü kapalı olarak anlatarak onun ne olduğunu bilmeyi, dinleyene veya okuyana bırakan oyun, eğlence olarak tanımlanan bilmece; sadece bir oyun ve eğlence aracı olarak değil çocukların anlama ve anlatma temel dil becerilerinin gelişmesinde de etkili bir edebî tür olarak dikkat çekmektedir. Bilmecelerin çocuklar üzerindeki bu tesiri, onların kelime hazinesinin gelişiminde de kendisini göstermektedir. Nitekim çocuklardaki kelime hazinesini geliştirme, onların hem ana dilinin inceliklerini öğrenmesi hem de dili etkili kullanması noktasında önemlidir. Bu bağlamda sözlü edebiyat ürünlerinden olan bilmeceler, dil eğitimine yönelik çalışmalarda malzemeyi zenginleştirmekte, çocuğun dil ve düşünce noktasında gelişimine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada 1918 yılında yayın hayatına başlayan, haftada bir yayınlanan ve sekiz sayısı günümüze ulaşmış olan Küçükler Gazetesi’nin içerisinde yer alan bilmeceler değerlendirme kapsamına alınmıştır. Küçükler Gazetesi’nin mevcut sayıları Erzurum Atatürk Üniversitesi Seyfettin Özege Kitaplığı’ndan temin edilmiştir. Derginin bütün sayılarının kapağında dikkat çeken bir husus “Bilmecemiz” başlığı altında bilmecelerin sorulmasıdır. Burada Küçükler Gazetesi’nin yayınlandığı dönemdeki diğer çocuk dergilerinden farklı bir uygulama görülmektedir. Çalışma kapsamında dergi, eski harflerden yeni harflere aktarılmış, incelenmiş ve dergide ehemmiyetle üzerinde durulan bilmeceler tespit edilmiştir. Çalışma nitel bir çalışmadır ve veriler elde edilirken doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada, Küçükler Gazetesi’ndeki bilmecelerin kelime öğretimi açısından önemi tespit edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Bilmeceler ile kelime öğretimi,dil edinimi,bilmecelerin önemi,çocuk dergisi,Küçükler Gazetesi
Kaynakça
- BAŞGÖZ, İlhan; TIETZE, Andreas (1999). Türk Halkının Bilmeceleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- ÇELEBIOĞLU, Âmil; ÖKSÜZ, Yusuf Ziya (1995). Türk Bilmeceler Hazînesi. İstanbul: Kitabevi.
- ELÇİN, Şükrü (1970). Türk Bilmeceleri. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi.
- ELÇİN, Şükrü (1986). Halk Edebiyatına Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
- GÜLCÜ, Erdinç ve TUNÇ, Samiye (2012). “Osmanlı Basın Hayatında Kadınlar Dünyası Dergisi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3 (2), 155-176.
- İÇEL, Hatice (2005). Batı Türklerinin Dörtlüklerden Kurulu Bilmeceleri Üzerine Bir Araştırma, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- KARASAR, Niyazi (2005). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
- KAYA, Doğan (1999). Anonim Halk Şiiri. Ankara: Akçağ Yayınları.
- KAYHAN, Gökçe Çiçek (2009). Hakkâri/Yüksekova 75. Yıl Yatılı İlköğretim Bölge Okulu İlköğretim 7. Sınıf Düzeyinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Deyim, Atasözü ve Bilmece Dağarcıklarının Belirlenmesi ve Bunların Öğretilmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- OĞUZ, M. Öcal ve diğerleri (2012). Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınevi.
