Araştırma Makalesi

MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ

Cilt: 11 Sayı: 23 22 Eylül 2018
Bülent Şen *, Celal Altın
PDF İndir
EN TR

MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ

Öz

Dünyada ve Türkiye’de uygulanmaya başlanan neo-liberal politikaların etkisiyle tarımda hızlı bir dönüşüm sürecine girilmiştir. Tarımda yaşanan çözülmenin önemli sonuçlarından biri de kırsal alanlarda yaşayan kesimlerin üretimden çekilmesi ve şehirlere göç etmek zorunda kalmalarında ortaya çıkmıştır. Osmanlı dönemi ve ekonomik düzeninden bu yana varlığı gözlenen bir emek biçimi olarak mevsimlik tarım işçiliği yeni dönemde daha da yaygınlaşmıştır. Kırdan kopuş ve göç süreci karşısında mülksüzlük, güvencesizlik, yoksulluk, sosyal-ekonomik sermaye yetersizliği gibi çok sayıda olumsuzluğu bir arada yaşayan geniş grupların geçinme ve hayatta kalma stratejisi olarak tarımda mevsimlik işler yaşamsal nitelik kazanmıştır. Türkiye’de mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan kesimin sayısının 3-4 milyona ulaştığı tahmin edilmektedir. Son yıllarda Suriye’den savaştan kaçan ailelerin de yöneldiği mevsimlik tarım işçilerinin önemli bir bölümünü Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde göç eden aileler oluşturmaktadır. Bu çalışmada mevsimlik tarım işçiliğinin yoğun olarak yaşandığı ve tarihsel bir geçmişe sahip olduğu Ankara Polatlı’da yapılan saha araştırmasının verilerinden hareketle mevsimlik tarım işçilerinin demografik ve sosyo-ekonomik özellikleri yanında göçmen nitelikleri ve çalışma ilişkileri ele alınmıştır. Bu doğrultuda, nicel ve nitel araştırma tekniklerinin birlikte kullanılması yoluyla mevsimlik tarım işçileri için önemli bir çekim merkezi olan Ankara-Polatlı’nın iki köyünde çapa ve hasat döneminde çalışan kadınlar, erkekler, çocuklar, aracılar, işverenler, yerel halk ve muhtardan oluşan toplam 47 kişi ile derinlemesine görüşmelerin analizine yer verilmiştir. Ayrıca iki köyde 310 tarım işçisi ile yapılan anket çalışmasının verilerinden yararlanılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

Mevsimlik tarım işçiliği,mevsimlik göç,kırsal yoksulluk,enformel istihdam,yoksulluk

Kaynakça

  1. AKŞİT, Bahattin. (1988). “Kırsal Dönüşüm ve Köy Araştırmaları:1960 1980”. Türkiye’de Tarımsal Yapılar. (Der.: Pamuk, Ş. Ve Toprak, Z.), Ankara: Yurt Yayınları, 11-29.ALKİRE, Sabina ve diğerleri (2014). “Poverty in Rural and Urban Areas”, http://www.ophi.org.uk/wp-content/uploads/Poverty-in-Rural-and-Urban-Areas-Direct-Comparisons-using-the-Global-MPI-2014.pdf (Erişim:01.05.2018)ANRIQUEZ, Gustavo and KOSTAS, Stamoulis (2007). “Rural Development and Poverty Reduction:Is agriculture still the key?”, ESA Working Paper, No. 07-02.AŞÇI, Zeynep ve DEMİRYÜREK, Kürşar (2008). “Kırsal Yoksullukla Mücadelede Yeni Adım: Mikrokredi”. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 12 (4), 73-79.AYDIN, Zülküf (2001). “Yapısal Uyum Politikaları ve Kırsal Alanda Beka Stratejilerinin Özelleştirilmesi: Söke’nin Tuzburgazı Ve Sivrihisar’ın Kınık Köyleri Örneği”. Toplum ve Bilim Dergisi, 2001, (88), 11-31.ÇALGÜNER, Cemil. (1943). Türkiye’de Ziraat İşçileri. Ankara: Yüksek Ziraat Enstitüsü Yayınları.ÇINAR, Sidar, LORDOĞLU, Kuvvet (2011). “Mevsimlik Tarım İşçiliğinde Tekil Bir Analiz: Karasu Fındık Toplama İşçileri”. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, (33), 23-33.DİSK, (2012). “Çocuk İşçiliği Raporu”, http:// /diskar_cocuk_isciligi_raporu.doc. , 27 Nisan 2012 (Erişim:06.04.2018) DUMANLI, Recep (1996). Yoksulluk ve Türkiye’deki Boyutları. Ankara: DPT Uzmanlık Tezi.ECEVİT, Mehmet ve ECEVİT, Yıldız (2002). “Kırsal Yoksullukla Mücadele: Tarımda Mülksüzleşme ve Aile Emeğinin Metalaşması”, Yoksulluk, Şiddet ve İnsan Hakları. (Ed.: Yasemin Özdek), Ankara: TODAİ İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi, 271-289. FAO, (2014). “Evaluation of FAO’s contribution to the reduction of rural poverty through Strategic Programme 3”. http://www.fao.org/3/a-bd600e.pdf (Erişim:08.06.2018)FAO, (2016). “The State of Food and Agricultıre”. http://www.fao.org/3/a-i6030e.pdf, http://www.fao.org/publications/sofa/2016/en/ (Erişim:10.05.2018)GÖKDAYI, İsmail (2003). Türkiye’de Kırsal Yoksulluk ve Anamas Yöresi Örneği, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. GÖKTÜRK, Atilla (2002). “Kentsel Haklar Kentsel Yoksullarını Kapsar ise...”. Yoksulluk, Şiddet ve İnsan Hakları. (Der.:Yasemin Özdek), Ankara: TODAİE. 217-233.GÖRÜCÜ, İbrahim, AKBIYIK, Nihat (2010). “Türkiye’de Mevsimlik Tarım İşçiliği: Sorunları ve Çözüm Önerileri”. Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 3, (5), 189-219.GREGORY C. Chow (2006). Rural Poverty in China: Problem and Policy, Princeton University CEPS Working Paper No. 134 İFAD, (2001), https://www.ifad.org/documents/10180/fc169625-0f8e-4eab-8db4-198c3344bd94 (Erişim: 01.05.2017)İFAD, 2011, http://www.ifad.org/rpr2011/index_full.htm (Erişim: 01.05.2017)İFAD, 2016, https://www.ifad.org/documents/30600024/e8e9e986-2fd9-4ec4-8fe3-77e99af934c4 (Erişim: 01.05.2017)KARTAL, Nazım ve DEMİRHAN, Yılmaz. (2011). “Kırsal Yoksulluktan Kentsel Yoksulluğa”, İstanbul, Uluslararası Yoksullukla Mücadele Stratejileri Sempozyumu(1 cilt): Deneyimler ve Yeni Fikirler 13-15 Ekim 2010. Ankara, SYDGM(Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü).KARPAT, Kemal H. (2003). Türkiye’de Toplumsal Dönüşüm (Kırsal Göç, Gecekondu ve Kentleşme). (Çev: Abdülkerim Sönmez). Ankara: İmge Kitapevi.KOCACIK, Faruk. (1983). Mevsimlik İşçiler. Ankara,-: Ankara Üniversitesi Basımevi.KURT, Hacı. (2003). Türkiye’de Kent-Köy Çelişkisi. Ankara: Siyasal Kitapevi Yayınları.KUTLU, Seher (2011). Erişkin Göçebe Mevsimlik Tarım İşçilerinin Yaşama Kalitesi Düzeyi Ve Etkileyen Faktörler”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Sağlık Bilimler Enstitüsü. LİPTON, Michael (2006). “Can Small Farmers Survive, Prosper, or be the Key Channel to Cut Mass Poverty?”. eJADE, 3 (1), 58-85. http://www.fao.org/3/a-ag072t. pdf (Erişim:12.05.2018) ÖREN, Mustafa Necat ve diğerleri (2012). “Kırsal yoksulluk Ölçüm sorunu ve Türkiye”, 10. Ulusal Tarım Kongresi, Tarım Yoksulluk Ve Kalkınma. 5-7 Eylül Konya, 322-329.ÖRNEK, İbrahim. (2011). “Türkiye’de Yoksulluğun Azaltılmasında Kırsal Kalkınma Stratejilerinin Etkinliği”, Uluslararası Yoksullukla Mücadele Stratejileri Sempozyumu(1 cilt): Deneyimler Ve Yeni Fikirler 13-15 Ekim 2010, Ankara: SYDGM(Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü).ÖZBEKMEZCİ, Şule, SAHİL, Sare (2004). “Mevsimlik Tarım İşçilerinin Sosyal, Ekonomik ve Barınma Sorunlarının Analizi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19 (3), 261-274.ÖZEN, Efşan Nas, ÖZDEMİR, Damla (2012). “Türkiye’de İhmal Edilen Kırsal Yoksulluk Endonezya’dan Ne Öğrenmeliyiz”, Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Değerlendirme Notu, N201262, http://www.tepav.org.tr/tr/haberler/s/3159 (Erişim:10.06.2018)ÖZTÜRK, Şinasi (2008). Kırsal Yoksulluk, Türkiye’de Yoksulluk Çalışmaları derleyen (Nurgün Oktik). İzmir: Yakın Kitapevi.ÖZTÜRK, Şinasi. (2014). Yeni Köy Sosyolojisi Tartışmaları: Küreselden Yerele Tarım Politikaları Ve Yoksulluk. İstanbul: Doğu Kitapevi. SENCER, Muzaffer. (1971). Türkiye’de Köylülüğün Maddi Temelleri. İstanbul: ANT Yayınları.SÖNMEZ, Abdülkerim (2001). “Doğu Karadeniz Bölgesi Fındık Üretim Kuşağında Toprak Ağalığı, Köylülük Ve Kırsal Dönüşüm”. Toplum ve Bilim Derğisi, (88), 69-104.ŞEN, Bülent ve diğerleri (2016). Yoksulluğu Bölüşmek: Süleymaniye Bekâr Odası Göçmenleri, İstanbul: Küre Yayınları.ŞENSES, Fikret (2003). Küreselleşmenin Öteki Yüzü Yoksulluk. İstanbul: İletişim Yayınları.TEKELİ, İlhan (2000). Kent Yoksulluğu ve Modernite’nin Bu Soruya Yaklaşım Seçenekleri Üzerine, Yoksulluk (Bölgesel Gelişme, Kırsal Yoksulluk, Kent Yoksulluğu), (Koordinatörler: Halis Akder ve Murat Güvenç), TESEV Yayını.TEOMAN, Özgür ve TARTICI, Barış (2012). “Türkiye Tarımında Sözleşmeli Üreticilik-Kapitalist Dönüşümde Bir Halka Olabilir Mi?”. H.Ü. İktisadi ve idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30 (2), 163-184.TÜİK (2012). “Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması”. http://www.tuik.gov.tr/Kitap.do?metod=KitapDetay&KT_ID=7&KITAP_ID=232 (Erişim: 12.07.2018)ULAKAN, Umut (2013). “Devlet, Tarım ve Sermaye Tarımda Kapitalist Dönüşümü Yeniden Tartışmak”. Eğitim Bilim Toplum, 11 (43), 56-78.UNDP, (2011). “Human Development Report 2011 Sustainability and Equity: A Better Future for All, 2011”. (http://hdr.undp.org/sites/default/files/reports/271/hdr_2011_en_complete.pdf) (Erişim:07.06.2018)URL-1: “Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi MPI”. http://www.ophi.org.uk/wp-content/uploads/Poverty-in-Rural-and-Urban-Areas-Direct-Comparisons-using-the-Global-MPI-2014.pdf (Erişim:04.04.2018)WORLD BANK, (2016). Ninety five percent of the rural poor live in East Asia, South Asia and sub-Saharan AfricaYENAL, N. Zafer (2001). “Türkiye’de Tarım ve Gıda Üretiminin Yeniden Yapılanması Ve Uluslararasılaşması”. Toplum ve Bilim Dergisi, (88), 32-54.YILDIRIM, Uygar (2016). “Tarımda Trafik Kazalarının Ekonomi Politiği ve Mevsimlik Tarım İşçileri”. Sosyal Araştırmalar Vakfı (SAV) Katkı Dergisi, (2), 80-99.

Kaynak Göster

APA
Şen, B., & Altın, C. (2018). MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 11(23), 174-192. https://doi.org/10.12981/motif.470
AMA
1.Şen B, Altın C. MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ. Motif Akademi. 2018;11(23):174-192. doi:10.12981/motif.470
Chicago
Şen, Bülent, ve Celal Altın. 2018. “MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 11 (23): 174-92. https://doi.org/10.12981/motif.470.
EndNote
Şen B, Altın C (01 Eylül 2018) MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 11 23 174–192.
IEEE
[1]B. Şen ve C. Altın, “MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ”, Motif Akademi, c. 11, sy 23, ss. 174–192, Eyl. 2018, doi: 10.12981/motif.470.
ISNAD
Şen, Bülent - Altın, Celal. “MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 11/23 (01 Eylül 2018): 174-192. https://doi.org/10.12981/motif.470.
JAMA
1.Şen B, Altın C. MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ. Motif Akademi. 2018;11:174–192.
MLA
Şen, Bülent, ve Celal Altın. “MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, c. 11, sy 23, Eylül 2018, ss. 174-92, doi:10.12981/motif.470.
Vancouver
1.Bülent Şen, Celal Altın. MEVSİMLİK GÖÇ VE YOKSULLUK İLİŞKİSİ: MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ ÖRNEĞİ. Motif Akademi. 01 Eylül 2018;11(23):174-92. doi:10.12981/motif.470