TÜRK YARATILIŞ MİTLERİNDE TOPRAK
Öz
Yaratılış mitlerinde geleneksel olarak ilk insanlar, belirli bir toplumun çevresinde hangi doğal varlıklar daha fazlaysa ondan yaratılmışlardır, denilebilir. Ancak evrensel olarak insanın, hem kendisinin hem de tüm canlıların temel besin kaynağı olarak gördüğü toprağı aynı zamanda her şeyin çıkış noktası olarak algıladığı anlaşılmaktadır. Bu yüzden birçok mitte insanın topraktan yaratıldığı aktarılmıştır. Türk yaratılış mitlerinde ise durum biraz daha farklıdır. Bilindiği gibi Türklerin tarih sahnesine çıkmadan önceki dönemlerinde ağaçtan yaratılma mitleri görünmektedir. Ancak sonraki dönemlerde, özellikle Türk boylarının büyük oranda bozkıra çıkışları ve dolayısıyla da hayat tarzlarındaki değişiklik söz konusu mitlerine de yansımış olmalıdır. Kısacası Türk yaratılış mitlerindeki topraktan yaratılma mitlerinin sadece semavi dinlerle olan temaslarıyla açıklanmasının tek başına yeterli olmayacağı kanısındayız.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- KAYNAKÇA BANG, W.; ARAT, R. Rahmeti. (1936). Oğuz Kağan Destanı, İstanbul: Burhaneddin Basımevi.
- BAYAT, Fuzuli. (2005). Mitolojiye Giriş, Çorum: Karam Yayınları.
- BORATAV, P. Naili. (2012). Türk Mitolojisi, (Çev.: Recep Özbay), Ankara: Bilge Su Yayınları.
- CAMPBELL, Joseph. (1994). Yaratıcı Mitoloji, Tanrının Maskeleri, (Çev.: Kudret Emiroğlu), Ankara: İmge Kitapevi Yayınları.
- ERDEM, Mustafa. (1999). Hz. Adem (İlk İnsan), Ankara: Türkiye Diyanet Vakıfı Yayınları.
- GÜNAY, Ünver; GÜNGÖR, Harun. (2003). Başlangıçtan Günümüze Türklerin Dini Tarihi, İstanbul: Rağbet Yayınları.
- ÖGEL, Bahaeddin. (1971). Türk Mitolojisi I, İstanbul: MEB Yayınları.
- ÖGEL, Bahaeddin. (2001). Türk Mitolojisi II, İstanbul: Millî Eğitim Basımevi.
- PETROVSKY, A. P. ve diğerleri. (1988). Tarih-i İctimaî-İktisadî-i İran der Devre-i Moğol, [Moğol Dönemi İran’ının Sosyo-Ekonomik Tarihi], (Farsçaya Çev: Yakub Âjend), Tahran: İttilaât Yayınları.
- ROSENBERG, Donna. (2003). Dünya Mitolojisi, Büyük Destan ve Söylenceler Antolojisi, (Çev: Koray Akten vd.), Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
