SURİYE İÇ SAVAŞININ YARATTIĞI BİR HALK ŞAİRİ: BAYIR BUCAKLI ALİ MOLLA MUSA

Many Turkish population lives in countries bordering Turkey. Syria is one of those countries that are intensive populated by Turkmen people. The Turkish population in Syria is concentrated in cities such as Aleppo, Hama-Homs, Latakia and Damascus. These cities are inhabited by Bayir-Bucak Turkmens in Latakia. The Turkish population to be referred to as Bayır-Bucak is related to the geographical area where they settle. Region up to the border to Turkey from Latakia is called Cebel-i Turkmen. The area on the sea side of this region is called Bucak and the mountainous area is named Bayır. The Turkmen living here were also called Bayır-Bucak Turkmens because of this geographic naming. Despite the heavy political conditions implemented by the Syrian State, until the period of civil war, the Turkmens were able to protect their language and culture verbally. In Turkey, where Turkish education and publicaton is prohibited, it was not possible to find a written Turkish literature. Apart from a few examples, Bayır-Bucak Turkmens, as in all of Syria, were able to live their cultural identities orally. In this geography where cultural transmission can be spoken verbally, folk poets have also rarely grown. In our paper, Ali Molla Musa from Bayır-Bucak, one of the few folk poets who grew up in Syria, was discussed. Born in 1970 in Gebere village of Bayır, the poet wrote about the problems, grievances, expectations and affection of the Bayır-Bucak Turkmens in his poems. The subjects of Ali Molla Musa's poetry vary in parallel with the political developments in Syria. It is seen that the poet who mostly handles individual subjects in his first poems has turned to more national subjects with the effect of political developments in the future. In particular, after the beginning of the civil war, the situation of the Turkmen country, the homesickness of the country begins to find more places in the poet's poems. The poems he penned after this war period are strengthened in terms of technique and expression. He explains the problems of Bayır-Bucak Turkmens especially in his poems, where he makes dialogue with non-human beings. In this paper, Turkmen poet Ali Molla Musa will be introduced and structural and internal changes in his poems will be discussed.

Türkiye’ye sınırı olan ülkelerde çok sayıda Türk nüfus yaşamaktadır. Suriye, Türkmenlerin yoğun olarak yaşadıkları bu ülkelerden biridir. Suriye’deki Türk nüfusu Halep, Hama-Humus, Lazkıye ve Şam şehirlerinde yoğunlaşmıştır. Bu şehirlerden Lazkıye’de Bayır-Bucak Türkmenleri yaşamaktadır. Buradaki Türk nüfusa Bayır-Bucak denmesi yerleştikleri coğrafi alanla ilgilidir. Lazkıye’den Türkiye’ye sınırına kadar olan bölge Türkmen Dağı (Cebel-i Türkmen) olarak adlandırılır. Bu bölgenin deniz tarafında olan alan Bucak, dağlık kesiminde olan alan ise Bayır olarak adlandırılmıştır. Burada yaşayan Türkmenler de bu coğrafik adlandırmadan dolayı Bayır-Bucak Türkmenleri olarak anılmıştır.  Suriye Devleti’nin uyguladığı ağır siyasi şartlara rağmen iç savaş sürecine kadar Türkmenler sözlü olarak dil ve kültürlerini koruyabilmişlerdir. Türkçe eğitim ve yayın yapmanın yasak olduğu Suriye’de doğal olarak yazılı bir Türk edebiyatı vücut bulamamıştır. Birkaç örnek dışında bütün Suriye’de olduğu gibi Bayır-Bucak Türkmenleri de kültürel kimliklerini sözlü olarak yaşatabilmişlerdir. Kültürel aktarımın sözlü yapılabildiği bu coğrafyada halk şairleri de nadir yetişmiştir. Bildirimizde Suriye’de yetişen bu az sayıdaki halk şairlerinden biri olan Bayır-Bucaklı Ali Molla Musa ele alınmıştır. 1970 yılında Bayır’a bağlı Gebere köyünde doğan şair, şiirlerinde Bayır-Bucak Türkmenlerinin dertlerini, şikayetlerini, beklentilerini ve vatan sevgilerini işlemiştir. Ali Molla Musa’nın şiirlerinde işlediği konular Suriye’de yaşanan siyasal gelişmelere paralel olarak değişiklikler gösterir. İlk şiirlerinde daha çok bireysel konuları işleyen şairin ilerleyen süreçte siyasal gelişmelerin de etkisiyle ulusal konulara yöneldiği görülür. Özellikle iç savaşın başlamasından sonra Türkmen yurdu Bayır-Bucak’ın durumu, memleket hasreti gibi konular şairin şiirlerinde daha çok yer bulmaya başlar. Yine bu savaş sürecinden sonra kaleme aldığı şiirlerinin teknik ve ifade yönünden güçlendiği görülür. Özellikle insan dışı varlıklarla diyalog kurduğu şiirlerinde Bayır-Bucak Türkmenlerinin sıkıntılarını anlatmıştır. Çalışmada Türkmen şairi Ali Molla Musa tanıtılmış, şiirlerindeki yapısal ve içirik değişimleri ele alınmıştır.