ALTERNATİF İRAN FİLMLERİ, ORYANTALİZM VE İKİ BACAKLI AT
Öz
Ana akım Hollywood
filmlerine karşı alternatif bir yaklaşım sergileyen İran filmleri, özellikle
1990’lı yıllarda film festivalleri aracılığıyla uluslararası platformda kendini
göstermeye başlar. Batı’nın karşısında Doğu’nun oluşu, hiç kuşkusuz ki Doğu’nun
anlamlandırılması konusunda temsiliyete ilişkin “oryantalizm ve ötekilik” gibi
birtakım kavramları da beraberinde getirir. Bu çalışmada, alternatif İran
filmlerinin anlatısının nasıl bir zemin üzerine kurulduğunun anlaşılması için öncelikle
İran sinema tarihine değinilmiş, 90’lı yıllarda uluslararası festivallerle Batı’nın
dikkatini çeken ve popülerleşen alternatif İran filmlerindeki genel anlatı
yapısı Arkadaşımın Evi Nerede?
(1987), Cennetin Çocukları (1997), Sarhoş Atlar Zamanı (2000) gibi örneklerle
değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı
ise yaklaşık olarak yirmi yıllık süreç içinde, İran filmlerindeki alternatif
anlatının nasıl dönüştüğünün saptanmasıdır.
Bu noktada uluslararası film festivallerinde Batı’nın takdirini
kazanarak ödülden ödüle koşan, yönetmenliğini İranlı Samira Makhmalbaf’ın
yaptığı İki Bacaklı At (2008) filmi, Edward Said’in oryantalizme ilişkin görüşleri
çerçevesinde çözümlenmiş, Batı’nın önünde Doğu’nun “kendi kendini
ötekileştirme” si bağlamında değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
İran Sineması,Oryantalizm,Kendi Kendini Ötekileştirme,Anlatı,Temsil
Kaynakça
- AKTAŞ, Cihan(1998). Şark’ın Şiiri İran Sineması. İstanbul: Nehir Yayınları.
- GÖKÇE, Övgü (2002). Sır(r)ı Olmayan Bir Ayna: Devrim Sonrası İran Sinemasında Anlatım, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- KIREL, Serpil (2007). “İran’da Sinema: İran Sineması ve Üretim Dinamikleri ve Anlatıya Etkileri Üzerine Bir Değerlendirme”, içinde Esra Biryıldız ve Zeynep Çetin-Erus (der.), Üçüncü Sinema ve Üçüncü Dünya Sineması, İstanbul: Es Yayınları, s.355-417.
- MAKDISI, Ussama (2007). “Osmanlı Oryantalizmi”, içinde Aytaç Yıldız (der.), Oryantalizm Tartışma Metinleri, Ankara: Doğu-Batı Yayınları, s. 271-315.
- NAFİSİ, Hamid (2003).“İran Sineması”, içinde Dünya Sinema Tarihi, Geoffrey Nowell-Smith (der.), (Çev.: Ahmet Fethi), İstanbul: Kabalcı Yayınevi, s.766-772.
- ÖZDOĞRU, Pelin. (2004). Minimalizm ve Sinema. İstanbul: Es Yayınları.
- POUR, Mahrokh S. (2007). Tarihsel Gelişimin Işığında İran Sineması. İstanbul: Es Yayınları.
- RYAN, Michael ve KELLNER, Douglas (2010). Politik Kamera. (Çev.: Elif Özsayar), İkinci Basım, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- SAID, Edward (2008). Şarkiyatçılı. (Çev.: Berna Ülner), Dördüncü Basım, İstanbul: Metis Yayınları.
- SAID-VEFA, Mihrnaz (2007). "İran Filmlerinde Fiziksel Mekan ve Kültürel Kimlik", içinde Richard Tapper (Ed.), Yeni İran Sineması Siyaset, Temsil ve Kimlik, (Çev.: Kemal Sarısözen), Birinci Baskı, İstanbul: Kapı Yayınları, s.251- 269
