GERHARD KESSLER’İN TÜRKİYE’DEKİ KENT SOSYOLOJİSİ ÇALIŞMALARINA KATKILARI
Öz
Gerhard
Kessler, Hitler liderliğindeki Nasyonal Sosyalist Parti’nin iktidara
gelmesinden sonra Almanya’da yaşam ve çalışma koşullarının zorlaşması ile
Türkiye’ye göç eden bilim insanlarından biridir. O, göç etmeden önce sosyal
politikacı kimliği ile Almanya’da sanayileşmenin yarattığı ekonomik-sosyal
sorunları ortaya koyma ve sınıflar arası dengeyi gözeten çözümler üretme
gayretinde olmuştur. Çalışmalarına Türkiye’de de devam eden Kessler;
sendikacılık, kooperatifçilik, sigortacılık gibi konulardaki birikimini
‘içeriye’ aktarmıştır. Türkiye’de bulunduğu 1933-1951 arasında üzerinde durduğu
konulardan biri de kent olmuştur. O, kent planlama ve uygulama çalışmalarına
‘henüz’ yeteri kadar eğilmeyen Türkiye’ye rehberlik etmiştir. Kenti genel
olarak konut sorunu etrafında ele alan Kessler, 18 yıl boyunca yaşadığı
İstanbul’un 1930 ve 1940’lardaki durumuna da konut sorunu merkezli eğilmiş ve
yerel yöneticiler başta olmak üzere kamuoyuna ‘kentsel farkındalık’ kazandırmak
istemiştir. Bu çerçevede İstanbul’un semtlerine dair gözlemlerini dile
getirerek bir yol haritası çizilmesi gerektiğini savunmuştur. Makalemizin
amacı, Kessler’in Türkiye’de bulunduğu süre içerisinde daha çok İstanbul
üzerinden yaptığı kentsel üretim ile yerli kent sosyolojisine katkılarını ele
almaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKYURT, Mehmet Ali ve YAMAN, Ömer Miraç (2012). “Türkiye’de Kent Sosyolojisi Çalışmaları”. Kent sosyolojisi. Ed. Köksal Alver, Ankara: Hece Yayınları, 179-204. BAŞ, Muhammed Fazıl (2014). “Gerhard Kessler’in Türkiye’deki Sosyoloji Anlayışına Katkısı”. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 3(28), 201-222.ERKAN, Ümmet (2018). Türk Milliyetçiliğinin Doğuşu: Türk Yurdu Dergisi (1911-1918). Ankara: Akademisyen Kitabevi.FİLDİŞ, Berna (2016). “Türkiye’de Göçmen Bir Sosyal Bilimci: Gerhard Kessler”. 1. Uluslararası Göç ve Kültür Sempozyumu. Amasya Üniversitesi, 253-260. HÄNLEİN, Andreas (2006). “Gerhard Kessler: Türkiye’de Sürgün Bir Alman Sosyal Politikacı”. Çalışma ve Toplum Dergisi, Çev. A. Hekimler, (9), 31-37. KAÇMAZOĞLU, Hacı Bayram (2013). “1940-1950 Tarihleri Arasında Türk Sosyolojisi”. Türk Sosyoloji Tarihi Üzerine Araştırmalar. İstanbul: Doğu Kitabevi, 39-65. KAÇMAZOĞLU, Hacı Bayram (2015). “Kent sosyolojisi”. Türk Sosyoloji Tarihi - III: Yeni Türkiye’de Sosyolojinin Düşünsel ve Kurumsal Temelleri. İstanbul: Doğu Kitabevi, 223-226. KESSLER, Gerhard (1934). Büyük Şehirlerin İçtimai Çehresi ve Zamanımızda Büyük Bir Şehirden Beklenen Vazifeler. İstanbul: Belediye Matbaası. KESSLER, Gerhard (1935a). “Mesken Siyasasına Ait Ekonomik ve Teknik Meseleler”. İ. Ü. Hukuk Fakültesi Mecmuası, Çev. M. Ete, 1(4), 436-444. KESSLER, Gerhard (1935b). “Şehrin Tarihi ve Sosyal Fonksiyonu”. İ.Ü. Hukuk Fakültesi Mecmuası, Çev. R. Şükrü, 1(4), 524-534. KESSLER, Gerhard (1940). Kooperatifçilik. İstanbul: İ.Ü. İktisat Fakültesi Yayınları. KESSLER, Gerhard (1946a). “İstanbul’un Mesken Meseleleri I”. Siyasi İlimler Mecmuası, (185), 228-230. KESSLER, Gerhard (1946b). “İstanbul’un Mesken Meseleleri II”. Siyasi İlimler Mecmuası, (186), 272-276. KESSLER, Gerhard (1949). “İstanbul’da Mesken Darlığı, Mesken Sefaleti, Mesken İnşaatı”. Arkitekt, Çev. E. Zâdil, (5-6), 131-134. NAMAL, Yücel (2012). “Türkiye’de 1933-1950 Yılları Arasında Yükseköğretime Yabancı Bilim Adamlarının Katkıları”. Bülent Ecevit Üniversitesi Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 14-19. SAĞLAM, Serdar (2016). “1923-1950 Yılları Arasında Türkiye’de Kent ve Kentleşme Olgusu”. Sosyoloji Konferansları, 53( 1), 257-274. TEKELİ, İlhan (1986). “Türkiye’de 19. Yüzyıl Ortalarından 1950’ye Kadar Kentsel Araştırmaların Gelişimi”. Türkiye’de Sosyal Bilim Araştırmalarının Gelişimi. Ed. S. Atauz, Ankara: Türk Sosyal Bilimler Derneği, 239-268. TEKELİ, İlhan (1998). “Türkiye’de Cumhuriyet Döneminde Kentsel Gelişme ve Kent Planlaması”. 75 Yılda Değişen Kent ve Mimarlık. Ed. Y. Sey, İstanbul: Tarih Vakfı, 106-134. TUNA, Orhan (1963). “Gerhard Kessler: Şahsiyeti ve Eserleri”. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 23(3-4), 5-23.
