AZERBAYCAN’IN CECİM, PALAZ, ŞEDDE DOKUMALARI ÖRNEĞİNDE GÜNCEL KUMAŞ ve GİYSİ TASARIMI UYGULAMALARI

Araştırmanın öncelikli amacı; Azerbaycan’ın dokuma kültürüne ait geleneksel düz dokumaların teknik, desen motif ve  malzeme özelliklerinin incelenmesi ve giysilik kumaş nitelikleri  kazandırılmak üzere yeni tasarımlarda ilham kaynağı olarak kullanılmasıdır. Tekstil sektöründe geleneksel ögeler sıklıkla kullanılmaktadır. Özellikle 60’ların sonlarına doğru yaşanan modernizm sonrası süreçte  giysilik kumaş sektöründe yoğun şekilde görülen bu eğilim günümüzde de devam etmektedir. Geleneksel teknikler ve malzemelerin güncel tasarımlara taşınmasıyla sağlanan ve günümüzde önemi sıklıkla vurgulanan sürdürülebilirlik kavramına da hizmet eden bu tür tasarım çalışmaları kültürel, çevresel ve ekonomik getiriler içermektedir. Dolayısıyla, Azerbaycan’da üretilen, Türkçe sınıflandırmalarda ”düz dokuma yaygılar” grubuna karşılık gelen  ve Azerbaycan’da “havsız halılar” adı verilen guruptaki “cecim”, “palaz” ve “şedde” dokumalarının güncel tasarım diliyle değerlendirilmesiyle sürdürülebilir tekstil üretim hareketlerine de katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda geleneksel Azerbaycan düz dokuma tiplerinden üçü, bütüncül bir yaklaşım gösterilerek kumaş tasarımında ve giysi tasarımında esin kaynağı olarak kullanılacak ve yeni tasarımlara ulaşılacaktır. Çalışma sürecinde giysi tasarımı ve onun çalışma malzemesi olan dokuma kumaşlar form-desen, renk ve tuşe ilişkileri dikkate alınarak tümdengelim anlayışıyla ele alınacaktır. 

The main purpose of the research; To explore the technical, embroidery, motifs and material features of traditional weaving carpets of Azerbaijan’s weaving culture and use them to gain the quality of fabrics in new designs as a source of inspiration. National elements are often used in textile sector. Especially, in the late 60s during the modern period this trend was very noticeable in the fabric sector which continues nowadays. These kinds of design works have cultural environmental and economic benefits which are often emphasized today serve the concept of sustainability providing the transfer of traditional techniques and materials to the existing designs.  Therefore, the aim of flat-weave carpets such as “jejim” , “palaz” and “shedde” produced in Azerbaijan is to contribute sustainable textile production by evaluating the existing design language.  With the perspective of research three of the traditional Azerbaijani plain weaving types will be used as a source of inspiration in fabric design and garment design by taking a holistic approach and new designs will be achieved. During the working process, garment design and woven fabrics which are its working material will be worked with deductive approach by considering form-pattern, color and touch relations.