UNUTULMAYA YÜZ TUTMUŞ MESLEKLER, USTALAR, TEKNİKLER VE MESLEKİ ANLATILAR: KAYSERİ-DEVELİ ÖRNEĞİ
Öz
Küreselleşme, dijitalleşme
gibi olgular dünya düzenini değiştirmektedir. Yüzü geleceğe dönük olan
geleneğin bu değişime ayak uydurması ise kaçınılmazdır. Geleneksel el
sanatlarına dayalı bazı mesleklerin bu değişim ve dönüşüm içerisinde unutulması
veya dönüşerek devam etmesi söz konusudur. Geleneksel sanatların ve mesleklerin
birçoğu Türkiye genelinde yok olma tehlikesi yaşamaktadır. Bu makalede Kayseri’nin
büyük ilçelerinden biri olan Develi’de demircilik, hasırcılık, kalaycılık,
terzilik gibi el sanatlarının son ustaları ve çerçilik, tuzculuk
gibi mesleklerin son temsilcileri ile meslek ve sanatlarının dünü, bugünü ve
olası geleceği ele alınmıştır. Söz konusu meslek ve sanatların Türk
kültüründeki yerine kısaca bakılmaya çalışılmış, meslek ve sanat erbaplarının
çıraklıktan ustalığa geçişteki pratikleri, ilk ustaları, mesleğin veya sanatın
püf noktaları detaylı şekilde sahadan elde edilen bilgilerle ortaya koyulmuştur.
Söz konusu mesleklerin değişen sosyo-kültürel ve ekonomik koşullar göz önünde
bulundurularak farklı bağlamlarda veya yeni formlarda devam edebilmesi için
önerilerde bulunulmuş, mesleki kültürlerin geçmişin tecrübesi ve bugünün
imkanları ile gelecekteki konumları tartışılmıştır. Develi’de yaygın olan el
sanatlarının son ustalarıyla yapılan görüşmelerle bu sanatların Develi’deki son
durumu kayıt altına alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Geleneksel meslekler, geleneğin ustaları, çerçi, hasırcı, kalaycı
Kaynakça
- Akar, A. (2008). “Kalaycı dili”, “Kültür tarihimizde gizli diller ve şifreler”. (Haz. Emine Gürsoy Naskali ve Erdal Şahin). İstanbul: Picus, s. 35-51.
- Akçi, Y. (2015). “Cercı: tradıtıonal & folklorıc merchant of anatolıa”. The Journal of Academic Social Science Studies. 39, 377-390.
- Akgül, B. vd. (2015). Develi’de örnek bir yerel kalkınma planlanması. Adana: Nobel Kitabevi.
- Aykanat, N. (2009). Sözlü kültür ortamının gezici seyyar satıcıları: çerçiler, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Halkbilimi Anabilim Dalı Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi.
- Aytaç, A. (2019). “Ahilikte geçen dokumacılıkla alakalı mesleklere dair”, SUTAD. 46, 317-328.
- Balcı, F. (2019). Kuzey Kıbrıs Türk halk kültüründe geçiş dönemleri ve bunlara bağlı inanışlar. İstanbul: Hiperlink Yayınları.
- Boratav, P. N. (2015). Halk hikâyeleri ve halk hikâyeciliği. Ankara: Bilgesu Yayınları.
- Çaparlar, A. - Çoruh, H. (2012). Yaşayan el sanatları ve sanatkârlarıyla hatay (tarihten-günümüze). Hatay: Hatay Valiliği Yayınları.
- Çayır, M. (2013). “Kültepe tabletlerinde geçen yeni bir unvan, rabi tābātim “tuzcular âmiri”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi. 53, 303-314.
- Çobanoğlu, Ö. (2001). “Türk mitolojisi Türk dünyası ortak edebiyatı”. Türk Dünyası Edebiyat Tarihi (1), 5-85. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
