ŞAMAN SEMBOLLERİNİN İŞLEV VE ANLAM KODLARI

Şamanizm, Orta Asya Türk topluluklarının uzun tarihsel süreçte oluşturdukları inanç, kültür ve yaşam tarzlarının bir evreni olarak ele alınabilir. Bu evren Şamanizmi oluşturan Gök-Tanrı inancı, tabiat kültü ve hayvan ana gibi temel unsurlar üzerine kurulmuştur. Bu temel unsurlar Şaman maddi ve manevi kültür ürünlerinde yer alan sembollerin işlev ve anlam kodlarının da temelini oluşturur. Kültürel temsil ve yapıların tamamı semboliktir. Özellikle kültürel unsurlar topluluğun ortak yaşam tarzını oluşturan çok önemli işlevler üzerine kuruludurlar. Bu bakımdan sembol yapılarının anlam ve kodlarını çözümlerken asıl olarak onların işlevsel yönlerine bakmak gereği vardır. Maddi ya da manevi, herhangi bir kültür ürününde yer alan bir sembolün işlevi, o sembolü oluşturan konu, mit, öykü, davranış, inanç ya da ritüelin içinden çıkar. Bu nedenle kültürel bir sembolü anlamak için önce o sembolü oluşturan temel kültürel unsurların toplumsal işlevlerine bakmak ve ardından, sözü edilen sembolün bu kültürel unsurların hangi işlevini karşıladığını anlamak gerekir. Bu nedenle denilebilir ki, bir sembolün işlevsel yönü, onun hem simgesel yönünü hem de biçim ve anlam kodlarını belirler. Bu çalışma Şaman sembolik unsurlarının işlevsel rollerinden giderek onların anlam kodlarına ulaşmayı amaçlamaktadır.

Shamanism can be considered as a small universe of belief, culture and living style established by Turkic communities in Central-Asia, in long historic period. This universe is constructed on fundamental elements such as sky-god belief, nature cult and animal mother. They form meaning and function codes of symbols taking place on material and spiritual culture products. All cultural representations and structures are symbolic. Especially, cultural elements are established on important functions forming common living style of the community. When analyzing meanings and codes of symbol structures, to take a look at mainly their functional sides is needed. Function of a symbol taking place on material or spiritual cultural products comes out from myth, story, behavior, belief or ritual forming concerned symbol. To understand a cultural symbol, firstly to take a look at its social functions of basic cultural elements forming that symbol, and then to understand which function of those cultural elements is satisfied by concerned symbol are needed. It can be said that functional side of a symbol defines its both symbolic side and its meaning codes. This study aims to form a perspective starting from functional duties of Shaman symbolic elements and arriving at their meaning codes.