Antalya’da Doğal Olarak Yetişen Yabani Keçiboynuzu Genotiplerinde Farklı Lokasyonların Meyve ve Tohum Özellikleri Üzerine Etkileri

Öz

Türkiye; İspanya, Portekiz, İtalya ve Yunanistan gibi ülkelerin aksine, doğal keçiboynuzu popülasyonu açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Doğal keçiboynuzu yayılış alanlarında, yabani genotipler daha yaygın olarak bulunmaktadır. Bilindiği gibi yabani genotipler, kültür formları ile karşılaştırıldığında, tohum randımanı açısından daha avantajlıdırlar. Zira son yıllarda keçiboynuzu, meyvesinden ziyade tohumu için ticareti yapılan bir tür konumuna geçmiş ve yeni kurulan bahçelerde tohum özelliklerinden dolayı yabani genotipler tercih edilmeye başlanmıştır. Türkiye’de, başta Antalya ve Mersin olmak üzere Muğla’da yabani ve kültür tiplerinde seleksiyon çalışmaları yapılmıştır. Bununla birlikte, Antalya’nın ilçelerinde sadece yabani genotiplere ait meyve ve tohumların fiziksel özelliklerine yönelik bir çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle yürütülen bu çalışmada, keçiboynuzu yetiştiriciliğinde üretim miktarı açısından ön planda olan Antalya ve ilçelerinden seçilen yabani genotiplerin, meyve ve tohumlarının fiziksel özellikleri incelenmiştir. Bu kapsamda meyve uzunluğu, meyve eni, meyve et kalınlığı ve meyve ağırlığı ile tohum sayısı ortalama tohum ağırlığı ve tohum randımanını ilçelere göre farklılıkları ortaya konmuştur. İncelenen fiziksel özellikler ilçelere göre farklılık göstermiştir. Bu durumun, coğrafi konum ve ekolojik farklılıklardan kaynakladığı belirlenmiştir. İncelenen tüm özellikler açısından Demre lokasyonunun ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Demre ilçesinde incelenen en önemli kriterlerden meyve uzunluğu 19.03 cm, meyve ağırlığı 10.93 g ve tohum randımanı %26.80 olarak belirlenmiştir. Demre lokasyonunu Kumluca lokasyonu izlemiştir. Ayrıca tohum randımanı, coğrafi konum olarak güneyde bulunan ve rakımı düşük olan lokasyonlarda, kuzeyde ve denizden yüksek olan lokasyonlara göre daha yüksek saptanmıştır. Bu araştırma sonucunda, özellikle tohum üretimine yönelik yeni kurulacak bahçelerde Demre lokasyonundan alınacak çoğaltma materyallerinin kullanılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ceratonia siliqua
• tohum randımanı
• yabani genotip
• Demre
• E-410

Effects of Different Locations on Fruit and Seed Characteristics of Wild Carob Genotypes Growing Naturally in Antalya

Öz

In contrast to countries such as Spain, Portugal, Italy, and Greece, Turkey has significant potential in terms of natural carob populations. Wild genotypes are more prevalent in the distribution areas of natural carob, as known. It is well known that wild genotypes are more advantageous in terms of seed yield compared to cultivated forms. Indeed, in recent years, carob has transitioned into a species traded primarily for its seeds rather than its fruit, and wild genotypes have started to be preferred in newly established orchards due to their seed characteristics. Selection studies have been conducted on wild and cultivated types in Turkey, particularly in Antalya, Mersin, and Muğla. However, no study on the physical characteristics of fruits and seeds of only wild genotypes has been conducted in the districts of Antalya. Therefore, in this study, the physical properties of fruits and seeds of wild genotypes selected from Antalya and its districts, which are prominent in terms of production quantity in carob cultivation, were examined. In this context, the differences in fruit length, fruit width, fruit flesh thickness, fruit weight, seed number, average seed weight and seed yield were determined according to the districts. The examined physical properties showed differences according to districts, which were determined to be due to geographical location and ecological differences. Moreover, it was found that Demre location stood out in terms of all the criteria examined. Indeed, in Demre district, the most important criteria examined, fruit length was determined as 19.03 cm, fruit weight as 10.93 g, and seed yield as 26.80%. Demre location was followed by Kumluca location. Additionally, seed yield was found to be higher in locations situated in the south with lower altitudes compared to those in the north and at higher elevations. As a result of this research, it is recommended that propagation materials from Demre location should be used especially in new orchards to be established for seed production.

Anahtar Kelimeler

• Ceratonia siliqua
• seed yield
• wild genotypes
• Demre
• E-410

Kaynakça

1. Barracosa, P., Osorio, J., & Cravador, A. (2007). Evaluation of fruit and seed diversity and characterization of carob (Ceratonia siliqua L.) cultivars in Algarve region. Scientia Horticulturae, 114(4), 250-257. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2007.06.024
2. Boublenza, I., Ghezlaoui, S., Mahdad, M., Vasaï, F., & Chemat, F. (2019). Algerian carob (Ceratonia siliqua L.) populations: Morphological and chemical variability of their fruits and seeds. Scientia Horticulturae, 256, 108537. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2019.05.064
3. Çetinay, Ş., Güler, S., Çoşgun, S., Şahin, M., & Güngöroğlu, C. (2013). Doğal ve aşılı keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.) ağaçlarının meyve ve tohum özellikleri bakımından karşılaştırılması (Köprülü Kanyon Milli Parkı Örneği). Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(1), 64-69.
4. El Kahkahi, R., Zouhair, R., Ait Chitt, M., & Errakhi, R. (2014). Morocco carob (Ceratonia siliqua L.) populations: Morphological variability of pods and kernel. International Journal of Pure & Applied Bioscience, 2(4), 38-47.
5. Gubbuk, H., Kafkas, E., Guven, D., & Gunes, E. (2010). Physical and phytochemical profile of wild and domesticated carob (Ceratonia siliqua L.) genotypes. Spanish Journal of Agricultural Research, 8(4), 1129-1136. https://doi.org/10.5424/sjar/2010084-1209
6. Gübbük, H., Tozlu, İ., Doğan, A., & Balkıç, R. (2016). Çevre, endüstriyel kullanım ve insan sağlığı yönleriyle keçiboynuzu. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2), 207-215.
7. Haddarah, A., Ismail, A., Bassal, A., Hamieh, T., Ioannou, I., & Ghoul, M. (2013). Morphological and chemical variability of Lebanese carob varieties. European Scientific Journal, 9(18), 353-369.
8. Kassout, J., Hmimsa, Y., Fatehi, S. E., Kadaoui, K., Houssni, M., Chakkour, S., & Ater, M. (2023). Aridity gradients shape intraspecific variability of morphological traits in native Ceratonia siliqua L. of Morocco. Plants, 12(19), 3447-3465. https://doi.org/10.3390/plants12193447

9. Korkmaz, N., Akin, M., Koc, A., Eyduran, S. P., Ilhan, G., Sagbas, H. I., & Ercisli, S. (2020). Morphological and biochemical diversity among wild-grown carob trees (Ceratonia siliqua L.). Folia Horticulturae, 32(1), 69-78.
10. Kyratzis, A. C., Antoniou, C., Papayiannis, L. C., Graziani, G., Rouphael, Y., & Kyriacou, M. C. (2021). Pod morphology, primary and secondary metabolite profiles in non-grafted and grafted carob germplasm are configured by agroenvironmental zone, genotype, and growing season. Frontiers in Plant Science, 11, 612376. https://doi.org/10.3389/fpls.2020.612376
11. La Malfa, S., Currò, S., Douglas, A. B., Brugaletta, M., Caruso, M., & Gentile, A. (2014). Genetic diversity revealed by EST-SSR markers in carob tree (Ceratonia siliqua L.). Biochemical Systematics and Ecology, 55, 205-211. https://doi.org/10.1016/j.bse.2014.03.022
12. Mahfoud, H., Ameen, T., Kazngi, F., & Nasser, S. (2018). Morphological and genetic variability of natural Syrian carob (Ceratonia siliqua L.). SSRG International Journal of Agriculture & Environmental Science, 5, 70-76.
13. Makris, D. P., & Kefalas, P. (2004). Carob pods (Ceratonia siliqua L.) as a source of polyphenolic antioxidants. Food Technology and Biotechnology, 42(2), 105-108.
14. Matthaus, B., & Özcan, M. M. (2011). Lipid evaluation of cultivated and wild carob (Ceratonia siliqua L.) seed oil growing in Turkey. Scientia Horticulturae, 130(1), 181-184. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2011.06.034
15. Naghmouchi, S., Khouja, M. L., Romero, A., Tous, J., & Boussaid, M. (2009). Tunisian carob (Ceratonia siliqua L.) populations: Morphological variability of pods and kernel. Scientia Horticulturae, 121(2), 125-130. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2009.02.026
16. Oziyci, H. R., Tetik, N., Turhan, I., Yatmaz, E., Ucgun, K., Akgul, H., Gubbuk, H., & Karhan, M. (2014). Mineral composition of pods and seeds of wild and grafted carob (Ceratonia siliqua L.) fruits. Scientia Horticulturae, 167, 149-152. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2014.01.00
17. Pekmezci, M., Gübbük, H., Eti, S., Erkan, M., Onus, N., Biner, B., Adak, N., & Karaşahin, I. (2004). Akdeniz Bölgesinde Yetiştirilen Keçiboynuzu Tiplerinin Seleksiyonu ve Seçilen Tiplerin Muhafazası. Proje Sonuç Raporu, Proje No/TARP2523, 47 s.
18. Tous, J., Romero, A., Hermoso, J. F., Ninot, A., Plana, J., & Batlle, I. (2009). Agronomic and commercial performance of four Spanish carob cultivars. HortTechnology, 19(2), 465-470. https://doi.org/10.21273/HORTTECH.19.2.465
19. TÜİK. (2023). Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Bitkisel-UretimIstatistikleri-2023-49535
20. Vardar, Y., Seçmen, Ö., & Öztürk, M. (1980). Some distributional problems and biological characteristics of Ceratonia in Turkey. Portugaliae Acta Biologica, 16(1-4), 75-86.