Nar İşleme Atığı Kompostunun ve Solucan Kompostunun Zenginleştirilmesinin Mısır Bitkisi Üzerine Etkilerinin İncelenmesi

Öz

Kompostların çeşitli yöntemlerle zenginleştirilmesi, organik tarım uygulamalarında kimyasal gübre kullanımının önemli ölçüde azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Günümüzde tarımsal üretimde kimyasal gübre kullanım oranlarının oldukça yüksek olması toprak sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmekte ve çevresel sorunlara yol açabilmektedir. Çalışma kapsamında nar işleme atıkları (NA), sığır gübresi (SG), tavuk gübresi (TG) ve saman (S) materyallerinden geleneksel kompost ve solucan kompostu üretilmiştir. Bu sayede aynı karışım materyallerinden elde edilen kompostların ve zenginleştirilmiş kompostların bitki gelişimi üzerine etkisi araştırılmıştır. Üretilen kompostun ve solucan kompostunun azot-fosfor-potasyum (NPK) mineral zenginleştirilmesi yapılmıştır. NPK içeriği 7-7-7 oranında olan organomineral gübre kullanılarak kompost materyallerinin besin içeriği artırılmış ve bu işlem sonucunda farklı özelliklere sahip zenginleştirilmiş kompostlar elde edilmiştir. Söz konusu materyallerin bitki gelişimine olan katkısını değerlendirmek amacıyla, mısır bitkisi yetiştirme koşullarında saksı denemeleri yürütülmüş; kompost ve solucan gübresi 100, 200 ve 400 kg/da seviyelerinde uygulanmıştır. Deneme sonuçları, en yüksek gelişim performansının 400 kg/da dozda uygulanan zenginleştirilmiş solucan kompostunda ortaya çıktığını göstermiştir. Bu uygulamada mısır bitkisinin ortalama boyu 39,2 cm’ye ulaşırken, gövde ve kök kuru ağırlıkları sırasıyla 20,8 g ve 17,8 g olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kompost
• nar işleme atığı
• solucan kompostu
• zenginleştirme.

Destekleyen Kurum

Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

FDK-2018-5778

Etik Beyan

Bu çalışmada, “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması gerekli tüm kurallara uyulduğunu, bahsi geçen yönergenin “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbirinin gerçekleştirilmediğini taahhüt ederiz.

Teşekkür

“Bu çalışma Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimince Desteklenmiştir. Proje Numarası: FDK-2018-5778”.

Investigation of the Effects of Enriched Pomegranate Processing Waste Compost and Vermicompost on Maize Growth

Öz

The enrichment of compost through various approaches has the potential to substantially reduce the dependence on chemical fertilizers in organic farming systems. Excessive use of chemical fertilizers in current agricultural practices is widely acknowledged to exert detrimental effects on soil health and to contribute to environmental degradation. In the present study, either regular compost or vermicompost were produced using pomegranate processing residues (PR), cattle manure (CM), poultry manure (PM), and straw (S), followed. In this way, the effects of composts obtained from the same mixture materials and enriched composts on plant development were investigated. Both compost and vermicompost were subjected to mineral enrichment with nitrogen, phosphorus, and potassium (NPK). The nutrient content of the compost materials was enhanced through enrichment with an organomineral fertilizer containing NPK at a ratio of 7-7-7, resulting in the production of composts with differing characteristics. To assess the effects of these materials on plant growth, pot experiments were conducted under maize cultivation conditions, in which compost and vermicompost were applied at rates of 100, 200, and 400 kg/da. The results indicated that the highest growth performance was achieved with the application of enriched vermicompost at a rate of 400 kg/da. Under this treatment, the average plant height of maize reached 39.2 cm, while shoot and root dry weights were recorded as 20.8 g and 17.8 g, respectively.

Anahtar Kelimeler

• Compost
• pomegranate processing waste
• vermicompost
• enrichment.

Destekleyen Kurum

Süleyman Demirel University Scientific Research Projects Coordination Unit

Proje Numarası

FDK-2018-5778

Etik Beyan

In this study, we guarantee that all the rules required under the "Guidelines for Scientific Research and Publication Ethics in Higher Education Institutions" have been followed, and that none of the actions listed under the heading "Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics" in the aforementioned guidelines have been carried out.

Teşekkür

“This study was supported by the Süleyman Demirel University Scientific Research Projects Coordination Unit. Project Number: FDK-2018-5778”.

Kaynakça

1. Alam, M. N., Jahan, M. S., Ali, M. K., Ashraf, M. A., & Islam, M.K. (2007). Effect of vermicompost and chemicalfertilizers on growth, yield and yield components ofpotato in barind soils of Bangladesh. Journal of AppliedSciences Research, 3(12), 1879-1888.
2. Arancon, N. Q., Edwards, C. A., Bierman, P., Welch, C., & Metzger, J. D. (2004). Influences of vermicomposts on field strawberries: 1. effects on growth and yields. Bioresource Technology, 93(2), 145–153. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2003.10.014
3. Atmaca, L. (2012). Fide yetiştirme ortamı olarak vermikompost kullanımının etkileri [Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi.
4. Aynacı, D. (2015). Evsel atıklardan elde edilen kompostun mısır ve biberin gelişimi ve besin elementi içeriğine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
5. Bouyoucos, G. J. (1951). A recalibration of the hydrometer method for making mechanical analysis of soils. Agronomy Journal, 43, 434-438. https://doi.org/10.2134/agronj1951.00021962004300090005x
6. Ceritoğlu, M., Şahin, S., & Erman, M. (2018). Effects of vermicompost on plant growth and soil structure. Selçuk Journal of Agriculture and Food Sciences, 32(3), 607-615.
7. Edwards, C. A. (1998). The use of earthworm in the breakdown and management of organic wastes. In C. A. Edwards (Ed.), Earthworm Ecology (pp. 327–354). CRC Press.
8. Havlin, J. L., Tisdale, S. L., Nelson, W. L., & Beaton, J. D. (2014). Soil fertility and fertilizers: An introduction to nutrient management (8th ed.). Pearson.

9. International Fertilizer Association. (2025). Plant nutrition statistics. https://www.ifastat.org/
10. Kacar, B., & İnal, A. (2010). Bitki analizleri. Nobel Yayın Dağıtım.
11. Koç, F. (2008). Farklı organik gübrelerin domates ve biber bitkisinin gelişimi ile beslenmesine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
12. Kurt, S. Ş. (2021). İnkübasyona bırakılmış kompost ve vermikompost ile farklı dozlarda npk uygulamalarının buğday bitkisinin gelişimi ve mineral beslenmesine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
13. Mikutta, R., & Kaiser, K. (2011). Organic matter bound to mineral surfaces: resistance to chemical and biological oxidation. Soil Biology and Biochemistry, 43, 1738–1741. https://doi.org/10.1016/j.soilbio.2011.04.012
14. Mulvaney, R. L. (1996). Nitrogen—inorganic forms. In D. L. Sparks (Ed.), Methods of soil analysis: Part 3. Chemical methods (SSSA Book Series No. 5, pp. 1123–1184). Soil Science Society of America.
15. Naderi, R., & Ghadiri, H. (2010). Urban waste compost, manure and nitrogen fertilizer effects on the initial growth of corn (Zea mays L.). Desert, 15, 159-165. https://doi.org/10.22059/jdesert.2011.23013
16. Saltalı, K., Brohi, A. R., & Bilgili, A. V. (2000). The effect of tobacco waste on the soil characteristics and plant nutrient contents of alkaline soils. In Proceedings of the International Symposium on Desertification (pp. 531–534). Konya. Turkey.
17. Şevik, F. (2022). Sabit c/n oranında ve farklı serbest hava boşluğu oranlarında hayvansal ve bitkisel atıklardan kompost ve solucan kompostu üretimi ve elde edilen kompostların zenginleştirilmesi: nar işleme atığı örneği [Doktora Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
18. Tankuş, Ö. (2019). Farklı dozlarda vermikompost uygulamalarının mısır (Zea mays L.) bitkisinin gelişimine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Harran Üniversitesi.
19. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2018). Tarımda Kullanılan Organik, Mineral ve Mikrobiyal Kaynaklı Gübrelere Dair Yönetmelik. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24410&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
20. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023). Gübre Sektör Politika Belgesi (2023-2027). https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/Gübre%20Sektör%20Politika%20Belgesi%202023-2027.pdf
21. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2026). İyi Tarım Uygulamaları. https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Iyi-Tarim-Uygulamalari/Projeler
22. Toros. (2022). Toros Tarım, Üretici Bülteni (Aralık 2017, Sayı 12). https://www.toros.com.tr/documents/TARIMSAL/Çiftçi%20Dostu/Çiftçi%20Bültenleri/Sayi%2012-Ciftci%20Bulteni.pdf
23. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Bitkisel üretim istatistikleri. https://www.tuik.gov.tr/
24. Walkley, A., & Black, I. A. (1934). An examination of the degtjareff method for determining soil Organic matter and a proposed modification of the chromic acid titration method. Soil Science, 37, 29-38. http://dx.doi.org/10.1097/00010694-193401000-00003
25. Wang, X. X., Zhao, F., Zhang, G., Zhang, Y., & Yang, L. (2017). Vermicompost improves tomato yield and quality and the biochemical properties of soils with different tomato planting history in a greenhouse study. Frontiers in Plant Science, 8, 1978. https://doi.org/10.3389/fpls.2017.01978
26. Weimers, K., Bergstrand, K. J., Hultberg, M., & Asp, H. (2022). Liquid anaerobic digestate as sole nutrient source in soilless horticulture-or spiked with mineral nutrients for improved plant growth. Frontiers in Plant Science, 13, 770179. https://doi.org/10.3389/fpls.2022.770179
27. Yağmur, B., ve Okur, B. (2017). Kompost Ahır Gübresi ve Kükürt Uygulamalarının Kireçli Alkalin Toprakta Yetiştirilen Fasulye Bitkisinin Gelişimi Üzerine Etkisi. Toprak Su Dergisi, Özel Sayı, 13-25.