ORGANİK ÜRÜNLERİN TERCİH EDİLMESİNDE ETKİLİ OLAN FAKTÖRLERİN SATIN ALMA NİYETİ ÜZERİNE ETKİSİ

Bu makalenin ilk hali 28 Kasım 2021 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/makusobed/article/995273

Düzeltme Notu

Makalenin sorumlu yazarının aşağıdaki talebine istinaden, makalenin ilk sayfasındaki ilgili kısım değiştirilmiştir. Sorumlu Yazarın Talebi: "Sayın Baş Editör, Derginizin 2021 yılı 34.Sayısında 134-148 sayfa aralığında yayınlanan "Organik Ürünlerin Tercih Edilmesinde Etkili Olan Faktörlerin Satın Alma Niyeti Üzerine Etkisi" başlıklı makalemiz bir kongrede sunulan bildiriden türetilmiş ve bu bilgi dipnot olarak makaleye eklenmiştir. Ancak daha sonra kontrol edildiğinde, dipnotta yer alan kongre bilgisinin, aynı tarihte yapılan başka bir kongreyle karıştırıldığı ve sehven yanlış kongre isminin dipnota eklendiği belirlenmiştir. Dolayısıyla dipnotta yer alan "Bu makale, 18-20 Nisan 2019 tarihlerinde Gürcistan/Tiflis'de gerçekleştirilen Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi'nde sözlü bildiri olarak sunulmuştur" bilgisinin, "Bu makale, 18-20 Nisan 2019 tarihlerinde İstanbul'da gerçekleştirilen II. International Congress of Business, Economics and Marketing'de sözlü bildiri olarak sunulmuştur" bilgisiyle değiştirilmesini talep ediyoruz. Gereğini arz ederim." Makalenin yayımlanmış hâlinde yer alan "Bu makale, 18-20 Nisan 2019 tarihlerinde Gürcistan/Tiflis'de gerçekleştirilen Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi'nde sözlü bildiri olarak sunulmuştur" ifadeleri, "Bu makale, 18-20 Nisan 2019 tarihlerinde İstanbul'da gerçekleştirilen II. International Congress of Business, Economics and Marketing'de sözlü bildiri olarak sunulmuştur" ifadesiyle değiştirilmiştir.

Öz

Araştırmanın amacı sağlık bilinci, çevre endişesi, ürün güvenliği ile sosyal ve kişisel normların tüketicilerin organik ürün satın alma niyetleri üzerinde etkilerini ve organik ürün satın alma niyetinin de gerçek satın alma ve tekrar satın alma niyeti üzerinde etkilerini belirlemektir. Araştırmanın ana evreni Gümüşhane ilinde yaşayan ve organik ürün tüketen tüketicilerdir. Kolayda örneklem yöntemi tercih edilerek hazırlanan anket formu ile 473 tüketiciye ulaşılmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları ile analiz edilmiş ve sağlık bilinci, gıda güvenliği, kişisel ve sosyal normların satın alma niyeti üzerinde, satın alma niyetinin de gerçek ve tekrar satın alma niyetleri üzerinde olumlu etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çevre endişesi faktörünün satın alma niyeti üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı araştırmada elde edilen diğer bir sonuçtur. Ulaşılan bu sonuçlar organik ürünlerle ilgili literatüre önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Organik Ürün
• Sağlık Bilinci
• Çevre Endişesi
• Kişisel Normlar
• Sosyal Normlar
• Satın Alma Niyeti

THE EFFECT OF FACTORS IN PREFERENCE OF ORGANIC PRODUCTS ON PURCHASE INTENTION

Bu makalenin ilk hali 28 Kasım 2021 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/makusobed/article/995273

Öz

The aim of this study is to determine the effects of health consciousness, environmental concern, product safety, social and personal norms on organic product purchase intention and whether the purchase intention has an impact on actual purchase and repurchase intention. The main population of the research is the consumers living in Gümüşhane and consuming organic products.In the study, in which the convenience sampling method has been used, 473 consumers have been reached with the prepared questionnaire. The data obtained have been analyzed with SPSS and AMOS programs and it has been determined that health awareness, food safety, personal and social norms has a positive effect on purchasing intention, and purchase intention on on actual purchase and repurchase intention. Another result of the study is that the environmental concern factor has no effect on the purchase intention. These results provide important contributions to the literature on organic products.

Anahtar Kelimeler

• Organic Product
• Health Consciousness
• Environmental Concern
• Personal Norms
• Social Norms
• Purchase Intention

Kaynakça

1. Aertsens, J., Verbeke, W., Mondelaers, K. ve Huylenbroeck, G. V. (2009). Personal determinants of organic food consumption: a review. British Food Journal. 111(10), 1140-1167.
2. Ağır, H.B., Poyraz, N., Yılmaz H.İ. ve Boz, İ. (2014). Tüketicilerin organik ürün algısı: Kayseri ili örneği. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi 3-5 Eylül 2014, Samsun.
3. Ahmad, S.N.B. and Juhdi, N. (2010). Organic food: a study on demographic characteristics and factors influencing purchase intentions among consumers ın Klang Valley, Malaysia. International Journal Of Business and Management. 5(2), 105-118.
4. Ajzen, I. (2015). Consumer attitudes and behavior: the theory of planned behavior applied to food consumption decisions. Rivista di Economia Agraria, 2, 121-138.
5. Ajzen, I. ve Albarracín, D. (2007). Predicting and changing behavior: a reasoned action approach. Mahwah, Nj, Us: Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
6. Aktürk, D. (2015). Geleneksel ve organik olarak yetiştirilen tarım ürünlerine karşı tüketici taleplerinin doğrusal olmayan kanonik korelasyon analizi ile değerlendirilmesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 3 (1), 115–121.
7. Al Taie, W., Rahal, M.K.M, Al-Sudani, A.S.A. ve Al-Farsi, K.A.O. (2015). Exploring the consumption of organic foods in the United Arab Emirates. Sage Open. April-June, 1–12.
8. Al-Ekam, J.M.E., Mat, N.K.N., Salleh, S.M., Umar, H.M., Ewugi, M., Salameh, A. ve Nurudeen, A. (2012). Determining the antecedents of actual purchase of local product brand in Yemen. American Journal Of Economics, Special Issue, 97-100.

9. Alsultan, G.Y.K. (2018). Organik ürün pazarlamasında satın alma nedenlerine ilişkin bir araştırma. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Isparta.
10. Annunziataa, A. ve Vecchiob, R. (2016). Organic farming and sustainability ın food choices: an analysis of consumer preference ın southern Italy. Agriculture and Agricultural Science Procedia. 8, 193-200.
11. Beltran, L.S., Blanco, J.E.E. ve Morales, L.F.B. (2012). Marketing mix influencing organic foods purchase of mexican customer. Mıc 2012: managing transformation with creativity; Proceedings Of The 13th International Conference, Budapest, 22–24 November.
12. Bozyiğit, S. ve Doğan, G.K. (2015), Türkiye'deki doğal ve organik ürün üreticilerinin yaşadığı pazarlama sorunları: keşifsel bir araştırma. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 17(2), 33-47.
13. Brzezinska, M.G., Rapca, M.G., Zuchowski, I. ve Borawski, P. (2017). Organic food attributes determing consumer choices. European Research Studies Journal, 22(2), 164-176.
14. Cengiz, H. ve Şenel, M. (2017). Tüketicilerin organik gıda satın alma motivasyonlarının zaltman metafor çıkarım tekniği aracılığıyla incelenmesi. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 7 (1), 56-69.
15. Cialdini, R. B., Kano, R. R. ve Kallgren, C. A. (1990). A focus theory of normative conduct: recycling the concept of norms to reduce littering in public places. Journal Of Personality and Social Psychology. 58(6), 1015-1026.
16. Dardak, R.A., Abidin, A.Z.Z. ve Ali, A.K. (2009). Consumers' perception, consumption and preference on organic product: Malaysian perspective. Economic and Technology Management Review. 4, 95-107.
17. Davies, A.,Titterington, A.J. ve Cochrane, C. (1995). Who buys organic food? A profile of the purchasers of organic food in Northern Ireland, British Food Journal. 97(10), 17-23.
18. Demirel, F. ve Demirel, S. (2015). Organik tarımda tahıl ürünleri ve Türkiye’deki durumu, Doğu Karadeniz II. Organik Tarım Kongresi, Rize.
19. Doran, R. ve Larsen, S. (2016). The relative importance of social and personal norms in explaining intentions to choose eco-friendly travel options. International Journal Of Tourism Research. 18, 159–166.
20. Ekolojik Tarım Organizasyonu Derneği, Http://Www.Eto.Org.Tr/2009/05/Eklojik-Tarim/ (Erişim Tarihi: 05.12.2018).
21. Ertem, A. (2002). Organik tarımda proje hazırlama ve yöntem, organik tarım eğitimi ders notları. Emre Basımevi: İzmir.
22. Eti, H.S. (2014). Organik gıdaların pazarlanması ve organik gıdalara karşı tüketici tutum ve davranışları analizi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı. Tekirdağ.
23. Gautam, V. ve Kumar, M. (2011). An empirical investigation of factors determining the consumers’ choice of mobile service providers. İşletme Araştırmaları Dergisi. 3 (4), 3-17.
24. Gil, J.M, Gracia, A. ve Sanchez, M. (2000). Market segmentation and willingness to pay for organic products in Spain. International Food and Agribusiness Management Review. 3, 207-226.
25. Golob, U., Koklıc, M.K,. Podnar, K. ve Zabkar, V. (2018). The role of environmentally conscious purchase behaviour and green scepticism in organic food consumption. British Food Journal. 120(10), 2411-2424.
26. Grossman, M. (1972). On the concept of health capital and the demand for health. Journal Of Political Economy. 80(2), 223-55.
27. Hellier, P.K., Geursen, G.M., Carr, R.A. ve Rickard, J.A. (2003). Customer repurchase intention a general structural equation model. European Journal Of Marketing. 37(11/12), 1762-1800.
28. Higuchi, A. ve Avadi, A. (2015). Organic purchasing factors and consumer classification through their preferences in the metropolitan area of Lima, Peru. Agronomía Colombiana. 33(2), 271-279.
29. Hossain, M.T.B. ve Lim, P. X. (2016). Consumers’ buying behavior towards organic foods: evidence from the emerging market. Malaysian Management Review. 51(2), 7-25.
30. Hsu, S. Y., Chang, C. C. ve Lin, T. T. (2016). An analysis of purchase intentions toward organic food on health consciousness and food safety with/under structural equation modeling. British Food Journal. 118(1), 200-216.
31. Hughner, R.S., Mcdonagh, P., Prothero, A., Shultz, C.J. ve Stanton, J. (2007). Who are organic food consumers? A compilation and review of why people purchase organic food. Journal Of Consumer Behaviour. 6, 94–110.
32. Hui, C.L, May, C.W, Wei, O.S. ve Li, W.K. (2013). Research on consumers willingness to pay for organic products. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Unıversıtı Tunku Abdul Rahman Faculty Of Accountancy and Management Department Of Economıcs, April.
33. Iriantu, H. (2015). Consumers’ attitude and ıntention towards organic food purchase: an extension of theory of planned behavior ın gender perspective. International Journal Of Management, Economics and Social Sciences, 4(1), 17-31.
34. Kai, S. B., Chen, O.B., Chuan, C. S., Seong, L. C. ve Kevi, L.L.T. (2013. Determinants of willingness to pay of organic products. Middle-East Journal Of Scientific Research, 14 (9), 1171-1179.
35. Kayhan, S.(2001). Ekolojik tarımda iç pazarın gelişimi. Türkiye 2. Ekolojik Tarım Sempozyumu, 14-16 Kasım, Antalya.
36. Konuk, F. A. (2018). Antecedents of pregnant women’s purchase intentions and willingness to pay a premium for organic food. British Food Journal. 120(7), 1561-1573.
37. Kotler, P. (2000). Marketing management. The Millennium Edition. Person Prentice Hall: Upper Saddle River.
38. Kotler, P., Armstrong, G., Saunders, J. ve Wong, V. (2002). Principles of marketing. Second European Edition. Prentice-Hall: London.
39. Li, J., Zepeda, L. ve Gould, B.W. (2017). The demand for organic food in the U.S.: an empirical assessment. Journal Of Food Distribution Research. 38(3), 54-69.
40. Lian, S.B. (2017). What motivates consumers to purchase organic food in Malaysia?. Asian Social Science. 13(9), 100-109.
41. Lim, M.V., Yong, J.L.S. ve Suryadi, K. (2014). Consumers’ perceived value and willingness to purchase organic food. Journal Of Global Marketing. 27(5), 298-307.
42. Magnusson, M.K., Arvola A., Hursti, U.K., Aberg, L. ve Sjödén, P.O. (2003). Choice of organic foods is related to perceived consequences for human health and to environmentally friendly behaviour. Appetite. 40, 109–117.
43. Mainerders, E.V., Araujo, D.V.B., Lasso, S. ve Andrade, M. (2017). Influences on the intention to buy organic food in an emerging market. Marketing Intelligence & Planning, 35(7), 858-876.
44. Marangoz, M. (2008). Organik ürünlerin pazarlanması. Ekin Yayınevi: Bursa.
45. Michaelidou, N. ve Hassan, L.M. (2008). The role of health consciousness, food safety concern and ethical identity on attitudes and intentions towards organic food. International Journal Of Consumer Studies, 32, 163-170.
46. Olaru, D., Purchase, S. ve Peterson, N. (2008). From customer value to repurchase intentions and recommendations. Journal Of Business & Industrial Marketing, 23(8), 554-565.
47. Omar, K.M., Mat, N.K.N., Imhemed, G.A. ve Ali, F.M.A. (2012). The direct effects of halal product actual purchase antecedents among the international muslim consumers. American Journal Of Economics. Special Issue, 87-92.
48. Oroian, C.F., Safırescu, C.O., Harun, R., Chiciudean, G.O., Arion, F.H., Muresan, I.C. ve Bordeanu, B.M. (2017). Consumers’ attitudes towards organic products and sustainable development: a case study of Romania. Sustainability. 9(9), 1-14.
49. Özdemir, H.Ö., Acar, N., Cizmeci, B. ve Kahvecioğlu, R. (2017). Tüketicilerin organik ürünlere yönelik değerlendirmeleri: Kırşehir ilinde bir uygulama. The Journal Of Academic Social Science Studies, Spring(55), 493-505.
50. Paul, J. ve Rana, J. (2012). Consumer behavior and purchase intention for organic food. Journal Of Consumer Marketing, 29(6), 412-422.
51. Paull, J. (2014). Lord northbourne, the man who invented organic farming, a biography. Journal Of Organic Systems. 9(1), 31-53.
52. Regattieri, A., Gamberi, M. ve Manzini, R. (2007). Raceability of food products: general framework and experimental evidence. Journal Of Food Engineering, 81, 347–356.
53. Rodriguez E.M., Lacaze, M.V. ve Lupin B. (2008). Contingent valuation of consumers’ willingness-to-pay for organic food in Argentina. International Congress, August 26-29, 2008, Ghent, Belgium.
54. Sandallıoğlu, A. (2014). Adana ilinde organik tarım ürünleri tüketimi ve tüketici eğilimleri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim. Adana.
55. Sarıkaya, N. (2007). Organik ürün tüketimini etkileyen faktörler ve tutumlar üzerine bir saha çalışması. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (14) 2, 110-125.
56. Schwartz, S.H. (1992). Universals in the content and structure of values: theoretical advances and empirical tests in 20 countries. Advances In Experimental Social Psychology, 25, 1-65.
57. Shaharudin, M.R., Panı, J.J., Mansor, S.W. ve Elias, S.J. (2010). Factors affecting purchase intention of organic food in Malaysia’s Kedah state. Cross-Cultural Communication, 6(2), 105-116.
58. Sumi, R.S. ve Kabir, G. (2018). Factors affecting the buying ıntention of organic tea consumers of Bangladesh. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 4824, 2-15.
59. Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş temel ilkeler ve lısrel uygulamaları. Ankara: Ekinox.
60. T.C. Tarım Ve Orman Bakanlığı, Https://Www.Tarimorman.Gov.Tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Organik-Tarim/Istatistikler Erişim Tarihi: 11.11.2018
61. Tetik, S. (2012). Türk tüketicisinin organik ürün tercih etmesine neden olan faktörlerin uygulamalı olarak incelenmesi. Uluslararası Hakemli Beşeri ve Akademik Bilimler Dergisi. Temmuz/Ağustos/Eylül Yaz Dönemi, 1(1), 37-64.
62. Thogersen, J. ve Ölander, F. (2006). The dynamic interaction of personal norms and environment-friendly buying behavior: a panel study. Journal Of Applied Social Psychology, 36(7), 1758–1780.
63. Tsai, H.T. ve Huang, H.C. (2007). Determinants of e-repurchase intentions: an integrative model of quadruple retention drivers. Information & Management. 44, 231–239.
64. Turanlı, M., Taşpınar Cengiz, P. ve Bozkır, Ö. (2012). Faktör analizi ile üniversiteye giriş sınavlarındaki başarı durumuna göre illerin sıralanması. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi. 17, 45-68.
65. Türközü, D. ve Karabudak, E. (2014). Organik gıdaların besin değeri, gıda güvenliği ve lezzet açısından değerlendirilmesi. Gıda, 39 (2), 119-126.
66. Urban, J., Zverinova, I. ve Scasny, M. (2012). What motivates Czech consumers to buy organic food?. Czech Sociological Review. 48(3), 709-736.
67. Ustaahmetoğlu, E. ve Toklu, İ.T. (2015). Organik gıda satın alma niyetinde tutum, sağlık bilinci ve gıda güvenliğinin etkisi üzerine bir araştırma. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 11(1), 197-211.
68. Vermeir, I. ve Verbeke, W. (2006). Sustainable food consumption: exploring the consumer “attitude – behavioral ıntention. Gap, Journal Of Agricultural and Environmental Ethics. 19(2), 169–194.
69. Vietoris, V., Kozelova, D., Mellen, M., Chrenekova, M., Potclan, J.E., Fikselova, M., Kopkas, P. ve Horska, E. (2016). Analysis of consumer preferences at organic food purchase in Romania. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences., 66(2), 139-146.
70. Voon, J.P., Ngui, K.S. ve Agrawal, A. (2011). Determinants of willingness to purchase organic food: an exploratory study using Structural Equation Modeling. International Food and Agribusiness Management Review. 14(2), 103-120.
71. Watzl, M.E., Wittig, F., Heuer, T.H. ve Hoffmann, I. (2015). Customers purchasing organic food-do they live healthier? Results of the german national nutrition survey ıı. European Journal Of Nutrition & Food Safety. 5(1), 59-71.
72. Wee, C.S., Ariff, M.S.B., Zakuan, N. ve Tajudin, M.N.M. (2014). Consumers perception, purchase ıntention and actual purchase behavior of organic food products. Review Of Integrative Business and Economics Research(Riber). 3 (2), 378-397.
73. Zanoli, R. ve Naspetti, S. (2002). Consumer motivations ın the purchase of organic food, a means-end approach. British Food Journal, 104(8), 643-653.