Sağlık Çalışanlarının Bilişim Teknolojilerine ve Esnek Çalışma Düzenlemelerine Yönelik Tutumları Arasındaki İlişki

Öz

Bilgi çağı olarak adlandırılan içinde bulunduğumuz çağda teknoloji, yaşamın her alanında kullanılmaktadır. Teknolojik gelişmeler ile birlikte çalışma hayatı da değişmekte esnek çalışma düzenlemeleri yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmanın amacı bilişim teknolojileri ve esnek çalışma düzenlemeleri ilişkisinin araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda Sağlık Bakanlığı Ana Hizmet Birimlerinde görevli 401 sağlık çalışanına pandemi sürecinde anket uygulanmış, toplanan veriler, tanımlayıcı istatistikler ve yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Çalışma neticesinde bilişim teknolojilerine yönelik tutumda; cinsiyet, iş yerindeki pozisyon, yaş ve eğitim durumu değişkenlerinde, esnek çalışma düzenlemelerine yönelik tutumda ise; cinsiyet, iş yerindeki pozisyon, yaş ve çalışma süresi değişkenlerinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Bilişim teknolojileri tutum ile esnek çalışma düzenlemeleri tutum arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bilişim teknolojileri
• esnek çalışma düzenlemeleri
• tutum
• sağlık çalışanları

The Relationship between Healthcare Workers Attitudes towards Information Technologies and Flexible Working Arrangements

Öz

In today's era, which is referred to as the Information Age, technology is being used in every aspect of life. With technological advancements, the work environment also changes, and flexible work arrangements become more widespread. The purpose of this study is to investigate the relationship between information technologies and flexible work arrangements. To serve this purpose, a survey was conducted on 401 healthcare workers employed in the Ministry of Health Main Service Units during the coronavirus pandemic. The collected data were analyzed using descriptive statistics and structural equation modeling. As a result of the study, significant differences were found in the participants’ attitudes towards information technologies based on gender, workplace position, age, and educational background. Similarly, significant differences were observed in the participants’ attitudes towards flexible work arrangements based on gender, workplace position, age, and years of employment. Relationship between attitudes toward information technologies and attitudes toward flexible work arrangements revealed a statistically significant positive correlation.

Anahtar Kelimeler

• Information technologies
• flexible working arrangements
• attitude
• healthcare workers

Kaynakça

1. Ağcadağ, İ. (2017). Çalışma hayatında dönüşümler ve evden çalışma sisteminin Türkiye’deki yansımaları: bir ağ pazarlama örneği. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ege Üniversitesi.
2. Alajmi, M. (2010). Faculty members’ readiness for e-learning in the college of basic education in Kuwait. Dissertation Prepared for the Degree of Doctor of Philosophy. University of North Texas.
3. Albion, M.J. (2004). A measure of attitudes towards flexible work options. Australian Journal of Management, 29(2), 275-294. https://doi.org/10.1177/031289620402900207
4. Alpar, R. (2010). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlilik-güvenilirlik. Detay Yayıncılık.
5. Asal, Ö. ve Bayındır, Y. (2019). Bilişim teknolojileri uygulamalarının kurum çalışanları üzerindeki etkileri: İzmit Belediyesi örneği. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(2), 401-412.
6. Atalık, B. (2021). Çalışanların esnek çalışma düzenlemelerine karşı tutumlarının işe adanmışlıklarına etkisinde örgütsel adalet algısının aracılık rolü: Ankara’da İHA alanında faaliyet gösteren işletmelerde bir araştırma. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Millî Savunma Üniversitesi.
7. Atalık, B. ve Eroğluer, K. (2022). Çalışanların esnek çalışma düzenlemelerine karşı tutumlarının işe adanmışlıklarına etkisinde örgütsel adalet algısının aracı rolü. Savunma Bilimleri Dergisi, (42), 57-88. https://doi.org/10.17134/khosbd.1022273
8. Atiku, S., Jeremiah, A. ve Boateng, F. (2020). Perceptions of flexible work arrangements in selected African countries during the coronavirus pandemic. South African Journal of Business Management, 51(1), 2078- 5585. https://doi.org/10.4102/ sajbm.v51i1.2285

9. Atkinson, J. (1984). Manpower strategies for flexible organisations. Personel Management, August, 28-31.
10. Avcı, M. ve Yavuz, E. (2020). Çalışanların esnek çalışma düzenlemelerine yönelik tutumlarının işe devamsızlık algıları üzerindeki etkileri: Kamu kurumlarında bir alan araştırması. Yönetim Bilimleri Dergisi, 18(35), 37-55. https://doi.org/10.35408/comuybd.510842
11. Avison, D. ve Elliot, S. (2006). Scoping the discipline of information systems. Information Systems the State of the Field, 4(2), 3-18.
12. Ayar, Ç. (2022). COVİD 19 pandemi sürecinde uzaktan çalışmada iş-yaşam dengesi ve iş doyumu: bir kamu bankasında uygulama. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
13. Aydın, C.H. ve Taşçı, D. (2005). Measuring readiness for e-learning: Reflections from an emerging country. Educational Technology & Society 8(4), 244-257.
14. Badri, M.A., Rashedi, A.A., Yang, G., Mohaidat, J. ve Hammadi, A.A. (2014). Technology readiness of school teachers: An empirical study of measurement and segmentation. Journal of Information Technology Education: Research, (13), 257-275. DOI: 10.4172/2169-0316.1000117
15. Başdoğan, T. (2015). Esnek çalışanlarda esnek çalışmaya yönelik tutumun iş tatmini üzerine etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
16. Bayramov, S., Geylan, A. ve Benligiray, S. (2021). X, Y ve Z kuşak çalışanlarının esnek çalışmaya yönelik tutumlarının karşılaştırılması. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 122-139.
17. Bonett, D. G. ve Wright, T.A. (2015). Cronbach’s Alpha reliability: Interval estimation, hypothesis testing, and sample size planning. Journal of Organizational Behavior, 36(1), 3-15. https://doi.org/10.1002/job.1960
18. Bozkurt, İ. (2020). Teknoloji Kabul Modeli çerçevesinde sağlık profesyonellerinin yeni tedavi yöntemlerini kullanma eğilimlerinin incelenmesi (özel hastane örneği). Gevher Nesibe Journal of Medical and Health Sciences, 5(7), 88-100.
19. Capnary, M.C., Rachmawati, R. ve Agung, I. (2018). The influence of flexibility of work to loyalty and employee satisfaction mediated by work life balance to employees with millennial generation background in Indonesia startup companies. Verslas: Teorija ir Praktika/Business: Theory And Practice, 19(2), 217-227. https://doi.org/10.3846/btp.2018.22
20. Charles, L., Xia, S. ve Coutts, A.P. (2022). Digitalization and employment a review. International Labour Organization Publications. 1-58.
21. Chen, C., Loh, E.W., Kuo, K.N. ve Tam, K.W. (2020). The times they are a-changin’ – Healthcare 4.0 Is coming! Journal of Medical Systems, 44(2), 1-4.
22. Çamlı, L.G. (2010). Esnek çalışma saatleri ve çalışanların esnek çalışma saatleri düzenlemelerine yönelik tutumlarının örgüte bağlılıkları üzerine etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
23. Çarkıt, M. (2022). Sağlık çalışanlarının hastanelerde bilişim teknolojilerine hazırbulunuşluk düzeyleri ve algılanan örgütsel desteğin iş performansına etkisi: Bayburt Devlet Hastanesi örneği. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kayseri Üniversitesi.
24. Çelenk, H. (2008). Esnek çalışmanın işgücü maliyetlerine ve rekabet gücüne etkisi ve tekstil sektöründe uygulaması. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
25. Dargut, T. ve Çelik, G. (2014). Türkçe öğretmeni adaylarının eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin tutum ve düşünceleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(2), 28-41.
26. Darr, A., Harrison, M.I., Shakked, L. ve Shalom, N. (2003). Physicians’ and nurses’ reactions to electronic medical records managerial and occupational implications. Journal of Health Organization and Management, 17(5), 349-359.
27. Dede, N. ve Türkmen, F. (2019). Yaşam doyumu ve esnek çalışma üzerine bir araştırma. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(19), 2015-2041.
28. Değirmenci, S. (2022). COVİD 19 pandemisiyle zorunlu esnek çalışma ve teknoloji eliyle denetim. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication – TOJDAC, 12(4), 1140-1151.
29. Denizli, F. ve Demirtaş, Ö. (2021). Dijital hastaneye dönüşüm sürecinde sağlık çalışanlarının teknolojiye hazır bulunuşluk durumlarının değerlendirilmesi: Bir kamu hastanesi örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (49), 163-174. https://doi.org/10.30794/pausbed.953074
30. Doğan, A., Bozkurt, S. ve Demir, R. (2015). Çalışanların esnek çalışmaya ilişkin tutumlarını belirlemeye yönelik bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (14), 375-398. https://doi.org/10.18092/ijeas.32445
31. Er, E. (2018). Sağlık sektöründe bilgi teknolojilerinin kullanımı verimlilik ilişkisi: kamu kurumu örneği. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gelişim Üniversitesi.
32. Erdem, B., Ceylan, U. ve Saylan, U. (2013). Aile işletmelerinde nepotizm ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Kütahya’da faaliyet gösteren otel işletmelerinde bir araştırma. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2), 171-197.
33. Ersöz, B. ve Özmen, M. (2020). Dijitalleşme ve bilişim teknolojilerinin çalışanlar üzerindeki etkileri. AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 11(42), 170-179. https://doi.org/10.5824/ajite.2020.03.007
34. Gagnon, M.P., Desmartis, M., Labrecque, M., Car, J., Pagliari, C., Pluye, P., Fremont, P., Gagnon, J., Tremblay, N. ve Legare, F. (2012). Systematic review of factors influencing the adoption of information and communication technologies by healthcare professionals. J Med Syst, 36(1), 241-277.
35. Giannikis, S.K. ve Mihail, D.M. (2011). Flexible work arrangements in Greece: A study of employee perceptions. The International Journal of Human Resource Management, 22(2), 417-432. https://doi.org/10.1080/09585192.2011.540163
36. Gözaçan, S. (2022). COVİD-19 pandemi döneminde esnek çalışma ile işe tutkunluk arasındaki ilişki. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
37. Güven, S. (2022). Çalışanların esnek çalışma sistemi ve iş-aile yaşam dengesine ilişkin algılamalarının iş tatmini ve görev performansına etkisinin analizi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
38. Haddon, L. ve Silverstone, R. (1994). Telework and the changing relationship of home and work. R. Mansell (Eds.) içinde, Management of Information and Communication Technologies: Emerging Patterns of Control (ss. 234-247). London: Aslib.
39. Heart, T. ve Kalderon, E. (2011). Older adults: Are they ready to adopt health-related ICT? International Journal of Medical Informatics, 82(11), 1-23. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2011.03.002
40. Heshmati, A., Mohammed, A.B ve Hammadany, F.H. (2013). Analysis of internet usage intensity in Iraq: An ordered logit model. Journal of Knowledge Management, Economics and Information Technology, 3(3), 1-21.
41. Hill, J.E., Erickson, J.J., Holmes, E.K.ve Ferris, M.E. (2010). Workplace flexibility, work hours, and work-life conflict: Finding an extra day or two. Journal of Family Psychology, 24(3), 349-358.
42. Hill, J.E., Hawkins, A.J., Ferris, M.ve Weitzman, M. (2001). Finding an extra day a week: The positive influence of perceived job flexibility on work and family life balance. Familiy Relations, 50(1), 49-58.
43. Hodge, N. (2012). What are health information systems, and why are they important? Pacific Health Dialog: a Publication of the Pacific Basin Officers Training Program and the Fiji School of Medicine, 18(1), 15-19.
44. Houston, D.M.ve Waumsley, J.A. (2003). Attitudes to flexible working and family life. Policy Press.
45. Howard, P.E., Rainie, L.ve Jones, S. (2001). Days and nights on the internet: The impact of a diffusing technology. American Behavioral Scientist, 45(3), 383-404. https://doi.org/10.1177/0002764201045003003
46. Kalkan, S. (2015). Sağlık kurumlarında değişim yönetimi ve bilişim teknolojilerinin uygulanması. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
47. Katman, H. (2022). Esnek çalışmanın yenilikçi davranışa etkisinde iş tatmininin aracılık rolü. [Yayımlanmamış sek Lisans Tezi]. Aksaray Üniversitesi.
48. Kaya, Ş.D., İleri, Y.Y.ve Kara, B. (2022). Benefits of flexible working system during Covid-19 pandemic: A field study in Turkey. Ege Akademik Bakış, 22(3), 253-269.
49. Kaytan, M. (2021). Dijital iletişim teknolojileri ve akademisyenlerin çalışma yaşamı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
50. Kelliher, C.ve Anderson, D. (2008). For better or for worse? An analysis of how flexible working practices influence employees’ perceptions of job quality. The International Journal of Human Resource Management, 19(3), 419-431.
51. Kevük, S. (2006). Bilgi ekonomisi. Journal of Yasar University, 1(4), 319-350.
52. Kılınç, C.Ç. (2009). Küreselleşme sürecinde teknoloji yönetiminin ve bilişim teknolojilerinin hizmet kalitesini artırmaya etkisi ve sağlık sektöründe bulunan hastanelere uygulanması. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
53. Knoll, M., Feldt, M. ve Zacher, H. (2022). Effects of technology-enabled flexible work arrangements on employee voice: Toward a nuanced understanding. Management Revue, 33(3), 1-42. https://doi.org/10.5771/0935-9915-2022-3-303
54. Korkmaz, S. ve Gedik, Ö. (2020). Endüstri 4.0'ın sağlık sektörüne etkisinde demografik özelliklerin düzenleyici rolü: Teknoloji Kabul Modeli ile bir uygulama. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 38(4), 743-776.
55. Kördeve, M.K. ve Aydıntan, B. (2016). Çalışanların esnek çalışma modeli çerçevesinde örgütsel bağlılık düzeylerinin değerlendirilmesi. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 2(3), 27-48.
56. Kunnan, A. J. (1998). An introduction to structural equation modelling for language assessment research. Language Testing, 15(3), 295–332. https://doi.org/10.1177/026553229801500302
57. Lerouge, C., Slyke, C.V., Seale, D.E. ve Wright, K. (2014). Baby boomers' adoption of consumer health technologies: Survey on readiness and barriers. J Med Internet Res Sep. 16(9), 1-30.
58. Lewis, S. (2003). Flexıble Workıng Arrangements: Implementatıon, Outcomes, and Management. C. L. Cooper ve I. T. Robertson (Eds.) içinde, International Review of Industrial and Organizational Psychology (ss. 1-28). Manchester, UK: John Wiley & Sons, Ltd.
59. Maxwell, G., Rankine, L., Bell, S. ve MacVicar, A. (2007). The incidence and impact of flexible working arrangements in smaller businesses. Employee Relations, 29(2), 138-161.
60. Mazak, M. (2018). Hemşirelerin bilgi teknolojileri hazırbulunuşluğunun iş performansına etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ufuk Üniversitesi.
61. Mendez, J.I., Parasuraman, A. ve Papadopoulos, N. (2017). Demographics, attitudes, and technology readiness: A cross-cultural analysis and model validation. Marketing Intelligence & Planning, 35(1), 18-39.
62. Merdan, E. (2021). Teknostresin ve iş geriliminin hizmet inovasyon davranışı üzerine etkisinde esnek çalışma düzenlemelerinin aracılık rolü: çağrı merkezi örneği. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Aksaray Üniversitesi.
63. Mertoğlu, S. (2020). Sağlık çalışanlarının hastanelerde bilişim teknolojilerine yönelik tutumları ve hazırbulunuşluk seviyelerinin bireysel performansına etkisinin değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
64. Meulders, D. ve Wilkin, L. (1987). Labour market flexibility: Critical introduction to the analysis of a concept. Labour and Societ, 1-13.
65. Mutiaradevi, R. (2009). Measuring e-learning readiness in the forestry research and development agency of Indonesia. Master's Thesis. Victoria University of Wellington.
66. Özçelik, Z. (2021). COVİD-19 nedeniyle evden çalışma sürecinde performans değerlemesi: Bir kamu kurumu çağrı merkezi örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (58), 221-239.
67. Öztürk, E.B. (2020). Esnek çalışmanın iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: Telekomünikasyon sektöründe çalışanlar üzerinde bir araştırma. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
68. Padem, H., Göksu, A. ve Konaklı, Z. (2012). Araştırma yöntemleri spss uygulamalı. Sarajevo: International Burch University. DOI:10.13140/2.1.3218.0805
69. Popescu, D., Picu, C. Marei, R., Tănașcu, C. ve Tudor, I. (2019). Research on the impact of digitization upon work flexibility: Example from the european union. Proceedings of The 13th International Management Conference (Management Strategies for High Performance), Bucharest, Romania. https://conferinta.management.ase.ro/archives/2019/pdf/1_19.pdf
70. Ray, C.M., Sormunen, C. ve Harris, T.M. (1999). Men’s and women’s attitudes toward computer technology: A comparison. Office Systems Research Journal, 17(1), 1-8.
71. Sağlık Bakanlığı. (2012). Türkiye sağlıkta dönüşüm programı değerlendirme raporu (2003-2011). T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları, https://www.saglik.gov.tr/TR,11662/saglik-bakanligi-turkiye-saglikta-donusum-programi- degerlendirme-raporu-2003-2011.html
72. Saracoğlu, S. (2021). Ofis çalışanlarında esnek çalışma uygulamalarının X ve Y kuşağı çalışanların performansına etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Maltepe Üniversitesi.
73. Scarpa, R., Smeltzer, S.C. ve Jasion, B. (1992). Attitudes of nurses toward computerization: A replication. Computers in Nursing, 10(2), 72-80.
74. Şafak, İ. (2014). Örgütlerde esnek çalışma biçimlerine ilişkinin algının çalışanların bağlılık düzeyleri üzerine etkileri ve bir uygulama. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
75. Şemin, S. (1999). Sağlık hizmetlerinde teknoloji. Türk Tabipler Birliği Yayınları.
76. Şirin, B. (2022). Çalışanların dijital teknolojiye ilişkin tutumlarının, uzaktan çalışma ve diğer esnek çalışma biçimlerine yönelik algılarına etkisinde yetenek yönetiminin düzenleyici rolü. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Arel Üniversitesi.
77. Tan, J. ve Tan, J. (2011). Healthcare Information Technologies in an Era of Healthcare Reform: A Complex Adaptive System Perspective. L. F. Wolper (Eds.) içinde, Health Care Administration: Managing Organized Delivery Systems. Sudbury, Massachusetts: Jones and Bartlett Publishers.
78. Tarcan, G. (2015). Hastane yöneticilerinin sağlık bilgi teknolojilerine yönelik tutumlarını etkileyen bireysel ve örgütsel faktörlerin belirlenmesi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
79. TDK. (1998). Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları.
80. Tecim, V. ve Gökşen, Y. (2009). Bilişim teknolojilerinin üniversitelerde etkin kullanımı üzerine bir çalışma. Journal of Yaşar University, 2237-2256.
81. Tengilimoğlu, D., Işık, O. ve Akbolat, M. (2009). Sağlık işletmeleri yönetimi. (1. baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
82. Torre, T. ve Sarti, D. (2018). Work flexibility and ICT use for professional purposes. first evidence from the European Context. The 11th Mediterranean Conference on Information Systems (MCIS), Genoa, Italy, 1-9.
83. Türker, C. (2019). Tüketicilerin yeni teknolojileri benimsemelerinin teknoloji kabul modeli boyutları itibarıyla incelenmesi: mobil ödeme sistemleri üzerine bir araştırma. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
84. Ugargol, J.D. ve Patrick, H.A. (2018). The relationship of workplace flexibility to employee engagement among information technology employees in India. South Asian Journal of Human Resources Management 5(1), 1-16.
85. Valdes, I., Kibbe, D.C., Tolleson, G., Kunik, M.E. ve Petersen, L.A. (2004). Barriers to proliferation of electronic medical records. Informatics in Primary Care, 3-9.
86. Vescoukis, V., Stratigea, A. ve Giaoutzi, M. (2012). Teleworking: From a technology potential to a social evolution. Regional Science Inquiry, 4(3), 37-50.
87. Viete, S. ve Erdsiek, D. (2015). Mobile information and communication technologies, flexible work organization and labor productivity: Firm-level evidence. ZEW-Centre for European Economic Research Discussion,15-87.
88. Vinnicombe, S. ve Singh, V. (2002). Sex role streotyping and requisites of successful top managers. Women in Management Review, 17(3), 120-130.
89. Vural, S. (2021). Ürün tanıtım temsilcilerinin bilişim yetkinlik değerlendirmesi: Ankara uygulaması. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ufuk Üniversitesi.
90. Ward, R., Stevens, C., Brentnall, P. ve Briddon, J. (2008). Blackwell publishing ltd the attitudes of health care staff to information technology: A comprehensive review of the research literature. Health Information and Libraries Journal, 25(2), 81-97.
91. Weideman, M. ve Hofmeyr, K.B. (2020). The influence of flexible work arrangements on employee engagement: An exploratory study. SA Journal of Human Resource Management, 18(4), 1-18.