Döngüsel Ekonominin Değer Zinciri Üzerindeki Etkisinin Mavi Şirketi Örneğinde İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 1 - 31 , 30.03.2026

Haya S. A. Abokwaik , Vesile Ömürbek

https://doi.org/10.31200/makuubd.1849472

https://izlik.org/JA89UA77BD

Öz

Çalışma, doğrusal üretim modeliyle ilişkili çevresel sorunların giderek artmasından hareketle,
üretim süreçlerinde daha sürdürülebilir bir yaklaşımın benimsenmesinin gerekliliğini
vurgulamaktadır. Bu çerçevede araştırma, sürdürülebilir üretim modellerine geçiş sürecinde
döngüsel ekonomi uygulamalarının değer zinciri faaliyet ve aşamalarına nasıl yansıdığını
ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu çalışma, hazır giyim sektöründe döngüsel ekonomi
ilkelerinin benimsenmesinin değer zinciri faaliyetleri üzerindeki etkisini, Mavi şirketi örneği
üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımına dayalı
betimsel-analitik bir tek vaka çalışması tasarımı benimsenmiştir. Bu doğrultuda, Mavi’nin 2024
yılına ait Sürdürülebilirlik Raporu yönlendirilmiş içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir.
Sürdürülebilirlik raporunda yer alan döngüsel ekonomi uygulamaları 4R çerçevesi (Azaltma,
Yeniden Kullanım, Geri Dönüşüm ve Geri Kazanım) kapsamında sınıflandırılarak Porter’ın
değer zinciri modeli çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, Mavi tarafından uygulanan
döngüsel ekonomi uygulamalarının hammadde tedarikinden üretim ve dağıtıma, satış sonrası
hizmetlere kadar değer zincirinin temel ve destekleyici faaliyetlerine yayıldığını
göstermektedir. Bu uygulamaların, kaynak kullanımının daha etkin yönetilmesi ve atıkların
azaltılması yoluyla operasyonel verimliliği desteklediği ve değer zinciri aşamaları arasındaki
bütünleşmeyi güçlendirdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Döngüsel Ekonomi , Değer Zinciri , 4R , Hazır Giyim Sektörü , Sürdürülebilirlik

Examining the Impact of the Circular Economy on the Value Chain: The Case of Mavi Company

https://izlik.org/JA89UA77BD

Öz

The study emphasizes the necessity of adopting a more sustainable approach in production
processes, based on the increasing environmental problems associated with the linear
production model. Within this framework, the research aims to reveal how circular economy
practices are reflected in value chain activities and stages during the transition to sustainable
production models. This study aims to analyze the impact of adopting circular economy
principles on value chain activities in the apparel industry through the example of the Mavi
company. In the research, a descriptive-analytical single case study design based on a
qualitative research approach was adopted. In this context, Mavi’s 2024 Sustainability Report
was examined using the directed content analysis method. The circular economy practices
included in the sustainability report were classified within the 4R framework (Reduce, Reuse,
Recycle, and Recover) and evaluated within the framework of Porter’s value chain model. The
findings indicate that the circular economy practices adopted by Mavi are distributed across
various value chain activities, ranging from raw material sourcing to manufacturing,
distribution, and after-sales services. The implementation of these practices is associated with
improvements in operational efficiency through enhanced resource management and waste
reduction, and it also contributes to greater integration among different stages of the value
chain.

Anahtar Kelimeler

Circular Economy , Value Chain , 4R , Apparel Industry , Sustainability

Kaynakça

• Abdolmaleki, H., Ahmadi, Z., Hashemi, E., & Talebi, S. (2025). A review of the circular economy approach to construction and demolition wood waste. Cleaner Waste Systems, 11, 100248. doi:10.1016/j.clwas.2025.100248
• Abolpour, B., & Hafezalkotob, A. (2025). Optimizing circular economy in steel production. Circular Economy and Sustainability, 5(5), 4055–4073. doi:10.1007/s43615-025-00593-5
• Akan Özkök, G. (2024). Döngüsel iş modellerinin rolü. Uluslararası İktisadi ve İdari Çalışmalar Dergisi, 2(2), 37–52.
• Alizadeh, M., et al. (2023). Circular economy conceptualization. Sustainable Production and Consumption, 36, 276–290. doi:10.1016/j.spc.2022.12.016
• Bertin, I., et al. (2019). Circular economy and zero carbon. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 323(1), 012020. doi:10.1088/1755-1315/323/1/012020
• Bongers, A., & Casas, P. (2022). Recycling rate and circular economy. Ecological Economics, 199, 107504.
• Çokmutlu, M. E. (2023). Döngüsel ekonomi performansı. Verimlilik Dergisi, (Özel Sayı), 151–170. doi:10.51551/verimlilik.1111745
• Despeisse, M., et al. (2017). 3D printing and circular economy. Technological Forecasting and Social Change, 115, 75–84. doi:10.1016/j.techfore.2016.09.021
• Dünya Bankası. (2025). Türkiye’nin döngüsel ekonomiye geçişi.
• Eisenreich, A., et al. (2022). Circular value chain. Journal of Cleaner Production, 378, 134375. doi:10.1016/j.jclepro.2022.134375
• Ellen MacArthur Foundation. (2021). Circular economy policy overview.
• Engindeniz, G. Ö., & Kocabay Şener, N. (2024). Moda sektöründe döngüsel ekonomi. İletişim Çalışmaları Dergisi, 10(2), 116–137.
• European Parliament. (2020). Fast fashion: EU laws for sustainable textile consumption.
• European Parliament and Council. (2008). Directive 2008/98/EC. Official Journal of the European Union, L 312, 3–30.
• Friant, M. C., et al. (2024). Circular society transition. Circular Economy and Sustainability, 4, 23–42. doi:10.1007/s43615-023-00272-3
• Fric, U. (2019). EU circular economy policy. Regional Science Inquiry, 11(2), 79–87. doi:10.2478/rsc-2019-0010
• Geissdoerfer, M., et al. (2017). Circular business models. Journal of Cleaner Production, 190, 712–721. doi:10.1016/j.jclepro.2018.04.159
• Geissdoerfer, M., et al. (2017). Circular economy paradigm. Journal of Cleaner Production, 143, 757–768. doi:10.1016/j.jclepro.2016.12.048
• Ghisellini, P., et al. (2017). Circular economy in construction. Journal of Cleaner Production, 178, 618–643. doi:10.1016/j.jclepro.2017.11.207
• Grosso, M., et al. (2017). Recycling limitations. Waste Management & Research, 35(8), 793–794. doi:10.1177/0734242X17724652
• Haq, A. U., & Alam, M. R. (2023). Circular economy in apparel. Cleaner Waste Systems, 6, 100108. doi:10.1016/j.clwas.2023.100108
• Haque, F., & Park-Poaps, H. (2022). Sustainable practices. International Textile and Apparel Association Proceedings, 78(1). doi:10.31274/itaa.13739
• Hom, K. (2024). 4Rs model. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1402(1), 012042. doi:10.1088/1755-1315/1402/1/012042
• Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277– 1288. doi:10.1177/1049732305276687
• İHKİB. (2023). Sustainability strategy report.
• İHKİB. (2025). Sector report.
• Jacobs, C., et al. (2022). Circular economy challenges. Sustainability, 14(5), 2576. doi:10.3390/su14052576
• Kazancoglu, I., et al. (2022). Circular supply chain barriers. International Journal of Logistics Research and Applications, 25(4–5), 521–548. doi:10.1080/13675567.2020.1846694
• Kirchherr, J., et al. (2017). Circular economy definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221–232. doi:10.2139/ssrn.3037579
• Korhonen, J., et al. (2018). Circular economy limitations. Ecological Economics, 143, 37–46. doi:10.1016/j.ecolecon.2017.06.041
• Mahanty, S., & Domenech, T. (2024). Circular economy in textiles. Journal of Cleaner Production, 465, 142627. doi:10.1016/j.jclepro.2024.142627
• Malooly, L., & Daphne, T. (2023). R-strategies for a circular economy.
• Mavi Giyim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (2024). Sürdürülebilirlik raporu 2024.
• Mazzi, A., & Ren, J. (2021). Circular economy transition. Energies, 14(23), 8061. doi:10.3390/en14238061 Minunno, R., et al. (2020). Reuse and recycle case study. Resources, Conservation and Recycling, 160, 104855. doi:10.1016/j.resconrec.2020.104855
• Nilsen, H. R. (2017). Resource hierarchy. SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.2981673
• Özkan, P., & Karataş Yücel, E. (2020). Circular economy perspective. In N. Baporikar (Ed.), Handbook of research on entrepreneurship development (pp. 61–86). Hershey, PA: IGI Global.
• Pearce, D., & Turner, R. K. (1990). Economics of natural resources and the environment. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press.
• Porter, M. E. (1985). Competitive advantage. New York, NY: Free Press.
• Qian, G., & Wang, C. (2016). Circular economy cities. In J. Li & T. Yang (Eds.), China’s eco-city construction. Springer.
• Rizos, V., et al. (2017). Circular economy review. CEPS Research Report.
• Saccani, N., et al. (2023). Circular supply chains. Sustainable Production and Consumption, 35, 469–482. doi:10.1016/j.spc.2022.11.020
• Saeter, F., et al. (2020). Packaging circularity. NTNU Report, 1–12. doi:10.35199/norddesign2020.3
• Sanayici Dergisi. (2025). Tekstil sektörünün önemi.
• Sharifah, S., et al. (2021). Sustainable fashion. International Business Education Journal, 14(1). doi:10.37134/ibej.vol14.1.9.2021
• Sourcing Journal. (2022). Rivet X Project Awards.
• Sourcing Journal. (2023). Rivet X winners.
• Sürmen, M., & Çokmutlu, M. E. (2022). Döngüsel ekonomi performansı. Ekonomi İşletme ve Yönetim Dergisi, 6(2), 209–234. doi:10.7596/jebm.31122022.004
• TIME & Statista. (2025). World’s best companies.
• Togar, M., et al. (2017). Value chain thinking. International Journal of Value Chain Management, 8(1), 40.
• United Nations. (2019). ActNow for zero-waste fashion.
• UNEP. (2021). Circularity: Redesigning systems.
• Upadhayay, S., et al. (2024). Circular economy development. Sustainability, 16(4), 1500. doi:10.3390/su16041500
• Urbinati, A., et al. (2017). Circular business models taxonomy. Journal of Cleaner Production, 168, 487–498. doi:10.1016/j.jclepro.2017.09.047
• Valdivia, S., et al. (2024). ISO 59014 and circular economy. Electronics Goes Green Conference, 1–7. doi:10.23919/EGG62010.2024.10631253
• Wadalkar, R., et al. (2025). Circular economy policy framework. Research Paper.
• Webster, K. (2015). The circular economy: A wealth of flows. Isle of Wight: Ellen MacArthur Foundation Publishing.