Urban furniture design and ergonomic assessment in neighborhood parks: the case of Fabrika District, Diyarbakır, Turkey

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 43 - 58, 30.06.2025

Kübra Aktaş Akın , Müge Ünal

https://doi.org/10.33725/mamad.1685016

Öz

Neighborhood parks are essential public spaces encouraging socialization, physical activity, and relaxation. Their effective use is closely tied to the ergonomic design of urban furniture. This study evaluates the ergonomic suitability of urban furniture in four parks in the Fabrika Neighborhood, Yenişehir District, Diyarbakır by using a qualitative assessment method. The research was conducted in four stages: (1) A literature review identified 13 sub-criteria under six main categories: material, ergonomics, inclusive design, color, safety, and vandalism. (2) Fieldwork conducted between November and December 2024 assessed 18 types of urban furniture using a 0–5 rating scale. (3) Parks were classified based on their ergonomic performance. (4) Recommendations were developed to enhance usability. The findings revealed that NP1 (42.1%), NP2 (42.0%), and NP3 (41.6%) were "moderately suitable" while NP4 (26.4%) was "less suitable." Deficiencies were particularly noted in ergonomics, safety, and inclusive design. Unlike previous studies, this research integrates ergonomic criteria for a comprehensive evaluation. Future studies should prioritize sustainable, technology-based solutions to enhance urban furniture design.

Anahtar Kelimeler

Urban furniture , Ergonomics , Urban life quality , Neighbourhood parks

Mahalle parklarında kent mobilyası tasarımı ve ergonomik değerlendirme: Fabrika Mahallesi örneği, Diyarbakır-Türkiye

Öz

Mahalle parkları, sosyalleşme, fiziksel aktivite ve dinlenme imkânı sunan önemli kamusal alanlardır. Bu alanların etkin kullanımı, büyük ölçüde kent mobilyalarının ergonomik tasarımına bağlıdır. Bu çalışma, Diyarbakır ili Yenişehir ilçesi Fabrika Mahallesi’ndeki dört parkta (NP1, NP2, NP3 ve NP4) yer alan kent mobilyalarının ergonomik uygunluğunu nitel bir değerlendirme yöntemiyle incelemektedir. Araştırma dört aşamada yürütülmüştür: (1) Literatür taraması sonucunda malzeme, ergonomi, kapsayıcı tasarım, renk, güvenlik ve vandalizm olmak üzere altı ana başlık altında 13 alt kriter belirlenmiştir. (2) Kasım–Aralık 2024 tarihleri arasında sahada 18 farklı kent mobilyası türü 0–5 puanlama ölçeğiyle değerlendirilmiştir. (3) Parklar ergonomik uygunluk düzeylerine göre sınıflandırılmıştır. (4) Kullanılabilirliği artırmaya yönelik öneriler geliştirilmiştir. Bulgulara göre NP1 (%42,1), NP2 (%42,0) ve NP3 (%41,6) "orta düzeyde uygun," NP4 (%26,4) ise "düşük düzeyde uygun" bulunmuştur. Özellikle ergonomi, güvenlik ve kapsayıcı tasarım konularında eksiklikler tespit edilmiştir. Çalışma, ergonomik kriterleri içeren kapsamlı bir değerlendirme sunarak önceki araştırmalardan ayrılmaktadır. Gelecekteki çalışmalarda, kent mobilyası tasarımını geliştirmek için sürdürülebilir, teknoloji tabanlı çözümlere öncelik verilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Kent mobilyaları , Ergonomi , Kentsel yaşam kalitesi , Mahalle parkları

Kaynakça

• Aksu, Ö., (2015). Korunan doğal rekreasyon alanlarında donatı elemanlarının tasarımları: Altındere Vadisi Milli Parkı örneği, Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 15(2), 267-278, DOI: 10.17475/kuofd.07523
• Appolloni, L., Giretti, A., Corazza, M. V., & D’Alessandro, D., (2020). Walkable urban environments: an ergonomic approach of evaluation, Sustainability, 12(20), 8347, DOI: 10.3390/su12208347
• Arat, Y., & Bulanık, M., (2020). A glance from urban outdoor places from the framework of ergonomic standards; Konya example, Ergonomi, 3(2), 55-73, DOI: 10.33439/ergonomi.651078 Bhaskaran, R., Hajela, A., & Dewan, A., (2024). Social sustainability of neighbourhood parks in India - instrument content validity, Brazilian Journal of Development, 10, 1-24, DOI: 10.34117/bjdv10n10-023 Brown, R. D., & Gillespie, T. J., (1995). Microclimatic landscape design: Creating thermal comfort and energy efficiency, John Wiley and Sons.
• Douglas, J. A., Briones, M. D., Bauer, E., Trujillo, M., Lopez, M., & Subica, A., (2018). Social and environmental determinants of physical activity in urban parks: Testing a neighborhood disorder model, Preventive Medicine, 109, 119-124, DOI: 10.1016/j.ypmed.2018.01.013
• Echeverria, S. E., Kang, A. L., Isasi, C. R., Johnson-Dias, J., & Pacquiao, D., (2014). A community survey on neighborhood violence, park use, and physical activity among urban youth, Journal of Physical Activity and Health, 11(1), 186–194, DOI:10.1123/jpah.2012-0023
• Gamito, M., & Silva, F., (2020). New chromatic planning strategies for urban furniture. Advances in Ergonomics in Design, pp. 83-89, DOI:10.1007/978-3-030-51038-1_12
• Gamito, M., & Sousa, J., (2019). Methodology for colour planning in urban furniture: Laje, a case study, Intelligence, Creativity and Fantasy, DOI: 10.1201/9780429297755-40
• Gehl, J, (2011). Life between buildings: Using public space. Island Press.
• Grabiec, A., Łacka, A., & Wiza, W., (2022). Material, functional, and aesthetic solutions for urban furniture in public spaces, Sustainability, 14(23), 16211, DOI: 10.3390/su142316211
• Özdemir Işık, B., Öztürk Nohut, D., & Lakot Alemdağ, E., (2016). Trabzon meydan düzenlemesinin kullanıcı talepleri bakımından değerlendirilmesi, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6(14), 1-12.
• İnak, Ö., (2017). Cep parklarının çevre ve kent estetiği açısından değerlendirilmesi: Ankara, Çankaya örneği (Master’s thesis). Ankara University, Graduate School of Natural and Applied Sciences, Department of Landscape Architecture, Ankara, Turkey.
• Kahvecioğlu, C., & Sağlık, A., (2023). Çanakkale il merkezi kıyı kordonunun kentsel donatı elemanlarının ergonomi kriterleri yönünden değerlendirilmesi, Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9 (61), 2402-2416, DOI: 10.29228/JOSHAS.66304
• Kara, H., Özder, C., Keskin, H., & Atar, M., (2024). Ahşap ve ahşap esaslı levhalara uygulanan boyaların yanmada ışık yoğunluğuna etkisi, Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi, 7(2), 172-187, DOI: 10.33725/mamad.1563749
• Kesik, O. A., Demirci, A., & Karaburun, A., (2014). Analysis of sidewalks for disabled pedestrians in metropolitan cities: a case study from Sişli District in Istanbul, Doğu Coğrafya Dergisi, 18(30), 135-154.
• Külekçi, E. A., (2018). Kent donatı elemanlarında özgün tasarımların peyzaj ergonomisi yaklaşımıyla irdelenmesi, Journal of Architectural Sciences and Applications, 3(2), 89-109, DOI: 10.30785/mbud.419786
• Lee, S., (2021). The safety of public space: Urban design guidelines for neighborhood park planning, Journal of Urbanism: International Research on Placemaking and Urban Sustainability, 15, 222-240, DOI: 10.1080/17549175.2021.1887323
• Marquet, O., Hipp, J., Alberico, C., Huang, J. H., Fry, D., Mazak, E., Lovasi, G., & Floyd, M., (2019). Short-term associations between objective crime, park-use, and park-based physical activity in low-income neighborhoods, Preventive Medicine, 126, 105735, DOI: 10.1016/j.ypmed.2019.05.023
• Mazaherian, H., Lotfi Pour Siahkalroudi, M., & Hamzeh, N., (2020). Comparative evaluation of the effect of color factor on desirability of urban furniture: Case study; Masjed Hakim and Mohammadbagher Sadr axes in Isfahan City, Scientific Journal of Maremat and Me’mari-e, 10(21), 27-44, DOI: 10.29252/mmi.2.21.27
• McCabe, E. M., & Strauss, S., (2022). The association between neighborhood factors and bullying among adolescents with asthma, Journal of the American Nurses Association - New York, 2(2), 43-48, DOI: 10.47988/janany.6410282831.2.2
• Olgun, R., (2013). Examination of vandalism in urban green spaces and possible design solutions: The case of Antalya (Master’s thesis). Akdeniz University, Graduate School of Natural and Applied Sciences, Department of Landscape Architecture, Antalya, Turkey.
• Saeedi, I., & Dabbagh, E. (2020). Modeling the relationships between hardscape color and user satisfaction in urban parks. Environment, Development and Sustainability, 23, 6535-6552 DOI: 10.1007/s10668-020-00866-z Sipahi, S., & Sipahi, M., (2024). Raw material stage assessment of seating elements as urban furniture and eco-model proposals, Sustainability, 16(10), 4163, DOI: 10.3390/su16104163
• Sohn, J., Kim, J. G., & Kim, Y. (2015). A study on development of CPTED evaluation indicators and assessment of types in neighboring park - Focused on neighborhood parks in Busan. KSCE Journal of Civil Engineering, 35(1), 237-254, DOI: 10.12652/KSCE.2015.35.1.0237
• Suminski, R., Presley, T., Wasserman, J., Mayfield, C., McClain, E., & Johnson, M. (2015). Playground safety is associated with playground, park, and neighborhood characteristics. Journal of Physical Activity & Health, 12(3), 402-408, DOI: 10.1123/jpah.2013-0244
• Şahin, C., Onay, B., & Evci, A., (2019). Kentsel açık ve yeşil alanlarda vandalizmin incelenmesi: Isparta Ayazmana ve Gökçay Mesire Alanları örneği, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi (17), 198-205, DOI: 10.31590/ejosat.617935
• Şatıroğlu, E., Dinçer, D., & Korgavuş, B., (2023). Urban furniture in the context of sustainable materials, Kent Akademisi, 16(1), 566-576, DOI: 10.35674/kent.1160705
• Thamrin, D., Mulyono, G., & Antoni., (2018). Usability evaluation of adaptable urban park furniture product with cellular lightweight concrete as material, IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 408(1), 1-7, DOI: 10.1088/1757-899X/408/1/012033
• Tilley, A.R., (2002). The measure of man and woman: Human factors in design, John Wiley and Sons.
• Tilford Centers, K., (2019). An exploration of the relationships between sense of community, park benefits, and neighborhood park use (PhD’s Thesis). Old Dominion University, Human Movement Science Department, Sport and Recreation Management Program. 10.25777/N29W-0A85
• TÜİK-Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçları: İl ve ilçe merkezi nüfusu, 2023. https://data.tuik.gov.tr (Access date: 02.12.2024)
• UN-Habitat (2016). Urbanization and development: Emerging futures. United Nations Human Settlements Programme.
• Ünal, M., & Uslu, C., (2018). Evaluating and optimizing urban green spaces for compact urban areas: Çukurova district in Adana, Turkey, ISPRS International Journal of Geo-Information, 7(2), 70, DOI: 10.3390/ijgi7020070
• Uzun, G., (1990). Kentsel rekreasyon alanlarının planlanması. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü.
• Yeler, O., Ulay, G., ve Akdeniz, S., (2022). Hobi bahçeleri tasarımında ahşap donatı ihtiyaçlarının belirlenmesi ve örnek model oluşturulması: Van Yüzüncü Yıl üniversitesi örneği, Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi, 5(2), 71-82, DOI: 10.33725/mamad.1134047
• Yıldızcı, A.C., 1982; Kentsel yeşil alan planlaması ve İstanbul örneği, İ.T.Ü. Mimarlık Bölümü, Basılmamış Doçentlik Tezi, İstanbul.
• Zhai, Y., Li, D., Wang, D., & Shi, C., (2020). Seniors’ physical activity in neighborhood parks and park design characteristics, Frontiers in Public Health, 8, 1-13. DOI: 10.3389/fpubh.2020.00322