Mobilya tasarımında “esinlenme”- “tarihsel aktarım”- “yenilik” ilişkisinin retrospektif-prospektif bir çalışma üzerinden değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 129 - 142, 30.06.2025

İsmail Bezci , Vildan Dündar Türkkan , Gülçin Cankız Elibol

https://doi.org/10.33725/mamad.1702903

Öz

Çalışma, mobilya tasarımında tarihsel süreç verilerinin, esinlenme aşamasında ne şekilde kullanılabileceğine yönelik bazı öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, öncelikle esinlenme konusu genel olarak ele alınmış; yenilik ile olan ilişkisi temel çerçevede tartışılmıştır. Mobilya özelinde, geçmiş verilerinin, dönemler boyu çeşitli şekillerde mevcut dönemlere aktarıldığı görülmektedir. Bu aktarımın gerek biçimsel gerekse anlamsal olabildiği söylenebilecektir. Bu makale, söz konusu tarihsel unsurların, birer esinlenme nesnesi olarak alındığı ve benzer genetik kodları içeren “yeni” tasarımların ortaya konduğu bir çalışmanın analizini sunmaktadır. Bu kapsamda yapılan analizde, tarihsel süreç verilerinin, mobilya tasarımları üzerinden ne şekilde okunduğu; tanımlama sıfatlarının ne şekilde belirlendiği; bu mobilyaların birer esin kaynağı olarak oynadıkları roller; tanımlama sıfatlarının ortaya konacak yeni mobilyalarda ne şekilde yer aldığı ve sonuç ürünlerin biçimsel ve anlamsal verileri değerlendirilmiştir. Retrospektif verilere dayalı prospektif bir yaklaşım sunan bu analizin, mobilya tasarımında, özü anlama ve yorumlama konusunda yeni bir bakış açısı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mobilya , Tasarım , Mobilya tarihi , Esinlenme , Yenilik

Evaluation of the relationship between “inspiration”-“historical transfer”-“novelty” in furniture design through a retrospective-prospective study

Öz

The study aims to provide some suggestions on how the historical data may be used in the inspiration phase of furniture design. For this purpose, firstly, inspiration, as an aspect, is discussed in general and its relationship with novelty is discussed basically. In furniture field, it is seen that past data are transferred to the current periods in various ways throughout the periods. It can be said that this transfer can be either formal or semantic. This article presents the analysis of a study in which these historical elements are taken as objects of inspiration and ‘new’ designs containing similar genetic codes are put forward. In this context, the analyses evaluate how those historical data are read through furniture designs; how the defining adjectives are determined; the roles played by this furniture as sources of inspiration; how the defining adjectives are included in the newly designed furniture and the formal and semantic data of the final products. This analysis, which presents a prospective approach based on retrospective data, is expected to provide a new perspective on understanding and interpreting the essence of a design.

Anahtar Kelimeler

Furniture , Design , Furniture history , Inspiration , Novelty

Kaynakça

• Britannica, (2025). Régence style, https://www.britannica.com/art/Regence-style (Son erişim: 01.05.2025). Can, A. ve Gürpınar, A., (2021). Türkiye’nin mobilya tasarım tarihi, 1800-2000. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 11(3), 1004-1018.
• Çaparlar, C. Ö., & Dönmez, A. (2016). Bilimsel araştırma nedir, nasıl yapılır. Turk J Anaesthesiol Reanim, 44(4), 212-218, DOI: 10.26466/opus.581800
• Çorbacıoğlu, E., (2022). Tasarımda görsel ögelerin kültürel analizi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (30), 750-75, DOI: 10.29000/rumelide.1192666
• Eckert, C. ve Stacey, M., (2000). Sources of inspiration: a language of design, Design Studies, 21(5), 523-538. DOI: 10.1016/s0142-694x(00)00022-3
• Elibol, G. C., Dündar Türkkan, V. ve Bezci, İ., (2019). Sanat esinli “mobilya” tasarımı. Yıldız Journal of Art and Design, 6(2), 153-173.
• Entes, (2025). Endüstri 5.0 Nedir? Nasıl Ortaya Çıkmıştır?, https://www.entes.com.tr/endustri-5-0-nedir-nasil-ortaya-cikmistir/(Sonerişim: 18.04.2025)
• Göktaş O., Ergin, E. ve Tuğcu, K. C., (2024). Göz izleme teknolojisi ile ölçülen görsel ilginin mobilya satın alma tercihleri ile ilişkisinin belirlenerek talep tahmini yöntemi olarak kullanılabilirliğinin incelenmesi, Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi, 7(2), 204-219, DOI: h10.33725/mamad.1556670
• Gürcüm, B. H. ve Çifçi, A., (2017). Tekstil tasarımında yaratıcılık ve esinlenme. The Journal of Academic Social Science Studies, 54, 1-19, DOI: 10.9761/JASSS4877
• Gürcüm, B. H. ve Kartal, S., (2021). Tekstil tasarımında esin kaynaklarını yansıtma yöntemleri. Journal of International Social Research, 14(77), 545-557.
• Kalfaoğlu Hatipoğlu, H. ve Koç Aytekin, Ç., (2020). Mimaride tasarım kodları ve anlamsal sürdürülebilirlik: Dil, bellek ve kimlik tartışması, idealkent Kent Araştırmaları Dergisi, 31(11), 1676-1698, DOI: 10.31198/idealkent.818370
• Köse Doğan, R. (2015). Retrospektif Bakış Açısıyla Eileen Gray, Online Journal of Art and Design, 3 (3), 1-18. Özkan, K. & Öztürk, B., (2023). The effect of modernism movement on iconic furniture design, The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(3), 690-699. DOI: 10.7456/tojdac.1280460
• Talari, K., & Goyal, M. (2020). Retrospective studies–utility and caveats. Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh, 50(4), 398-402, DOI: doi: 10.4997/jrcpe.2020.409
• Tuna Ultav, Z., Hasırcı, D. & Atmaca Çetin, H., (2021). Materiality of mid-century modern furniture in Turkey. Art-Sanat Dergisi, 8(15), 347-367, DOI: 10.26650/artsanat.2021.15.0014
• URL-1., (2020). Wrought iron savonarola chair, 1stDIBS, https://www.1stdibs.com/furniture/seating/chairs/wrought-iron-savonarola-chair/id-f_3767402/ (Son Erişim: 19.02.2020)
• URL-2., (2020). George III period satinwood work table, 1stDIBS, http://www.onlinegalleries.com/art-and-antiques/detail/george-iii-periodsatinwood-work-table/217629 (Son Erişim: 19.02.2020)
• URL-3., (2020). Early 17th century Spanish walnut vargueno, BADA, https://www.bada.org/object/early-17th-century-spanish-walnut-vargueno-circa-1700 (Son Erişim: 19.02.2020)
• URL-4., (2020). Louis arm chair-natural light linen, houzz, https://www.houzz.com/products/louis-arm-chair-natural-light-linen-prvw-vr~133097219 (Son Erişim: 24.02.2020)
• URL-5., (2020). Hepplewhite furniture plans, Pinterest, https://tr.pinterest.com/pin/175288610475074715/ (Son Erişim: 24.02.2020)
• URL-6., (2020). Hepplewhite armchair, houzz, https://www.houzz.com/products (Son Erişim: 24.02.2020)
• URL-7., (2020). Mahogany Chippendale double chair settle seat, 1stDIBS, https://www.1stdibs.com/furniture/seating/chairs/mahogany-chippendale-double-chair-settle-seat/id-f_33579022/ (Son Erişim: 19.02.2020)
• URL-8., (2020). Sofa, north and central Amerika, Massachusetts, GetArchive,
• https://timelessmoon.getarchive.net/amp/media/sofa-cb4a65 (Son Erişim: 19.02.2020)
• URL-9., (2020). Banister-back armchair, BIDSQUARE, https://www.bidsquare.com/online-auctions/new-haven-auctions/banister-back-armchair-5298670 (Son Erişim: 19.02.2020)
• URL-10., (2020). Secrétaire à cylindre, LOUVRE, https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010103634 (Son Erişim: 21.02.2020)
• URL-11., (2020). Burgundy table, Mechanical table, LA MAISON CONVERTIBLE, https://www.lamaisonconvertible.fr/en/blogs/astuces-et-conseils-deco/histoire-meuble-convertible (Son Erişim: 21.02.2020)
• URL-12., (2020). Pair of Sheraton revival mahogany desk chairs, SellingANTIQUES, https://www.sellingantiques.co.uk/522197/pair-of-sheraton-revival-mahogany-desk-chairs/ (Son Erişim: 20.02.2020)
• URL-13., (2020). Drop-leaf pembroke table, THEMET, https://www.metmuseum.org/art/collection/search/5579 (Son Erişim: 20.02.2020)
• URL-14., (2020). Portable desk-on-frame table, THEMET, https://www.metmuseum.org/art/collection/search/6728 (Son Erişim: 20.02.2020)
• URL-15., (2020). Desk, V&A, https://collections.vam.ac.uk/item/O60314/desk-guimard-hector/ (Son Erişim: 22.02.2020)
• URL-16., (2020). Side table, MoMA, https://www.moma.org/collection/works/3270 (Son Erişim: 22.02.2020)
• URL-17., (2020). William and Mary style walnut lowboy side table, Antiques Atlas, https://www.antiques-tlas.com/antique/william_and_mary_style_walnut_lowboy_side (Son Erişim: 22.02.2020)
• URL-18., (2020). “Klini” chaise, 1stDIBS, https://www.1stdibs.com/furniture/seating/chaise-longues/klini-chaise-th-robsjohn-gibbings/id-f_28965692/ (Son Erişim: 23.02.2020)
• URL-19., (2020). Rare chaise longue en noyer richement sculpté, à dosserets e- Lot 320, Thierry de MAIGRET, https://www.thierrydemaigret.com/lot/13940/2681451?npp=10000& (Son Erişim: 23.02.2020)
• URL-20., (2020). Antique English Victorian mahogany upholstered chaise longue settee sofa couch (circa 1860), SellingANTIQUES, https://www.sellingantiques.co.uk/631640/antique-english-victorian-mahogany-upholstered-chaise-longue-settee-sofa-couch-circa-1860 (Son Erişim: 23.02.2020)
• Yararel Doğan, B., Arslan, K. ve Arpacı, G. S., (2022). Bireylerin retro mobilya tercihinin kuşaklararası analizi, Anadolu Üniversitesi Sanat & Tasarım Dergisi, 12(2), 579-594, DOI: https://doi.org/10.35379/cusosbil.907246