Araştırma Makalesi

Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli

Öz

Biyomimetik yaklaşım, doğadaki işlevsel sistemlerin tasarım ve mühendislik buluşlarına uyarlanmasıyla yenilikçi çözümler üretmeyi amaçlamaktadır. Endüstri 5.0 gelişmeleriyle birlikte yapay zekânın entegrasyonu, sorumlu kullanım koşullarında tasarımcıların yaratıcı keşif alanlarını genişletmiş ve katmanlı üretim teknikleriyle hızlı prototiplemeye dayanan üretimlere zemin hazırlamıştır. Yazılım destekli modelleme uygulamalarının literatürde yaygınlaşmasına karşın biyomimetik önerilerin metinden-görüntüye yönelim içeren ve kullanıcı katılımını ilk girdiyle sınırlayan kurgularla kısıtlı kalabildiği gözlemlenmektedir. Bu bağlamda ELPTK (Esnek anlayış, Literatür ile temellendirme, Prototip üretimi, Teknolojik uyarlama, Kavramsal bütünleme) modeli, tasarımcının karar verici rolünü koruyarak otomasyon sistemlerini süreçteki yardımcı araçlar olarak konumlandırmaktadır. Tasarım aşamasının kavram, modelleme, görselleştirme ve sunum adımlarına ayrıldıktan sonra farklı makine öğrenmesi temelleriyle birleştirilmesi her kısımda müdahaleye imkân tanımaktadır. Doğal analojilerin morfolojik biçimlere dönüştürülmesiyle başlayan aşamalar, geliştirilen aktarım eklentisiyle modellenen varyasyonları ve sonlu elemanlar analizi (SEA) testlerini içermektedir. Tasarım temelindeki bulgular, biyomimetik ilkelerin mobilya üzerinde yapay zekâ tabanlı modelleme pratikleriyle bütünleştirilmesinin süreci ortalama üç kat hızlandırabileceğini göstermektedir. Prototip üretiminde ise simülasyon, morfolojilerin seviyeli entegresinin kabuğun yüke davranışını değiştirmeden güvenlik katsayısını artırabileceğini açığa çıkarmaktadır. Sonuç olarak iş akışı, tasarımcıların yapay zekâ araçlarını üretken biçimde kullanmalarını sağlarken aktifliklerini artırma potansiyeli taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Üç boyutlu prototip baskı sürecinde emeği geçen Vahdettin Orhan’a teşekkür ediyoruz.

Kaynakça

  1. Altıparmakoğlu Sakarya, G., Sakarya, K., and Pinar, E., (2025), A furniture design experience with a biomimetic approach: LOT-US. Res Mobilis, 13(19), 15–32. https://doi.org/10.17811/rm.13.19.2025.15-32
  2. Aversa, R., Petrescu, R. V. V., Petrescu, F. I. T., and Apicella, A., (2016), Biomimetic and evolutionary design driven innovation in sustainable products development, American Journal of Engineering and Applied Sciences, 9 (4), 1027-1036, https:/doi.org/10.3844/ajeassp.2016.1027.1036
  3. Awadalla, R. R., (2023), Biomimicry as an innovation behavior in architecture and interior design, Journal of Design Sciences and Applied Arts, 4 (1), 81-92, https:/doi.org/10.21608/jdsaa.2022.148131.1202
  4. Benyus, J. M., (1997), Biomimicry: Innovation Inspired by Nature, HarperCollins e-books, 25 Ryde Road, Pymble, N. S. W. 2073, 320p
  5. Bumgardner, M. S., and Nicholls, D. L., (2020), Sustainable practices in furniture design: A literature study on customization, biomimicry, competitiveness, and product communication, Forests, 11 (12), 1277, https://doi.org/10.3390/f11121277
  6. Chen, F., Mai, M., Huang, X., and Li, Y., (2024), Enhancing the sustainability of AI technology in architectural design: Improving the matching accuracy of Chinese-style buildings, Sustainability, 16 (19), 8414, https:/doi.org/10.3390/su16198414
  7. Chibinyani, M. I., Dzogbewu, T. C., Maringa, M., and Muiruri, A., (2025), Natural cellular structures in engineering designs built via additive manufacturing, Materials Technology, 40 (1), 2443211, https:/doi.org/10.1080/10667857.2024.2443211
  8. Cohen, Y. H., and Reich, Y., (2016), Biomimetic design method for innovation and sustainability, Springer Nature Switzerland AG, Gewerbestrasse 11, CH-6330 Cham, 254p, https:/doi.org/10.1007/978-3-319-33997-9

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Malzeme Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Haziran 2026

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

18 Kasım 2025

Kabul Tarihi

14 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sazlı, E. G., & İmert, H. (2026). Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli. Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi, 9(1), 31-46. https://doi.org/10.33725/mamad.1826139
AMA
1.Sazlı EG, İmert H. Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli. MAMAD. 2026;9(1):31-46. doi:10.33725/mamad.1826139
Chicago
Sazlı, Emir Gökhan, ve Hakan İmert. 2026. “Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli”. Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi 9 (1): 31-46. https://doi.org/10.33725/mamad.1826139.
EndNote
Sazlı EG, İmert H (01 Haziran 2026) Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli. Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi 9 1 31–46.
IEEE
[1]E. G. Sazlı ve H. İmert, “Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli”, MAMAD, c. 9, sy 1, ss. 31–46, Haz. 2026, doi: 10.33725/mamad.1826139.
ISNAD
Sazlı, Emir Gökhan - İmert, Hakan. “Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli”. Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi 9/1 (01 Haziran 2026): 31-46. https://doi.org/10.33725/mamad.1826139.
JAMA
1.Sazlı EG, İmert H. Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli. MAMAD. 2026;9:31–46.
MLA
Sazlı, Emir Gökhan, ve Hakan İmert. “Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli”. Mobilya ve Ahşap Malzeme Araştırmaları Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2026, ss. 31-46, doi:10.33725/mamad.1826139.
Vancouver
1.Emir Gökhan Sazlı, Hakan İmert. Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli. MAMAD. 01 Haziran 2026;9(1):31-46. doi:10.33725/mamad.1826139

 

Uluslararası Dergidir

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6IjU1NmMvMTMyNS9lNWQxLzY5ZTEzOTc4MDY5MWI1LjQ0NjM2OTUxLnBuZyIsImV4cCI6MTc3NjM3MTU5Miwibm9uY2UiOiI5ZGU2YTZlYTg4YmI0MGE4Y2ZmZmNiMTI1NzMyYWU0YyJ9.O5pBloYaFwLW6y2IE2guOa8edaftybZTc2alCLOwj9433353  32217  18332 18333   3221918334 18335   18336      1833918434    32218  32220 32221      download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiQVNDSS5wbmciLCJwYXRoIjoiZTEwYy82N2M4L2RkYzkvNmE3NjRiN2M0MjQxOTIuMjg4MjgyOTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzg2MTQxMDY4LCJub25jZSI6IjlmMTJmYTFhOWI3ZDRkYzA0ZmNlNGU0MzUzMzMwMjFkIn0.DmKeGWS5yg_fAq3k3R3JYnGhB2uzddgg5IL5tB1dDXo

32275   32308  32309

 

32332  32384  32385 32400  

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNSBRMS5wbmciLCJwYXRoIjoiMDc2NS9lMTFhLzAyNDEvNmE2ZjdkOGFjZDAyYjguOTAzODcwODYucG5nIiwiZXhwIjoxNzg1Njk1MTMwLCJub25jZSI6ImI3NzllYzIzMDkzMWYzMWNjZGQwZTIxYjE5NzUwMzg2In0.t-U8afGk0N7eSQhiJcO6HvXlygPhnSWEe1sm6oe_05c