Biyomimetik mobilya tasarımı sürecinde üretken yapay zekâ destekli katmanlı üretim: ELPTK modeli
Öz
Biyomimetik yaklaşım, doğadaki işlevsel sistemlerin tasarım ve mühendislik buluşlarına uyarlanmasıyla yenilikçi çözümler üretmeyi amaçlamaktadır. Endüstri 5.0 gelişmeleriyle birlikte yapay zekânın entegrasyonu, sorumlu kullanım koşullarında tasarımcıların yaratıcı keşif alanlarını genişletmiş ve katmanlı üretim teknikleriyle hızlı prototiplemeye dayanan üretimlere zemin hazırlamıştır. Yazılım destekli modelleme uygulamalarının literatürde yaygınlaşmasına karşın biyomimetik önerilerin metinden-görüntüye yönelim içeren ve kullanıcı katılımını ilk girdiyle sınırlayan kurgularla kısıtlı kalabildiği gözlemlenmektedir. Bu bağlamda ELPTK (Esnek anlayış, Literatür ile temellendirme, Prototip üretimi, Teknolojik uyarlama, Kavramsal bütünleme) modeli, tasarımcının karar verici rolünü koruyarak otomasyon sistemlerini süreçteki yardımcı araçlar olarak konumlandırmaktadır. Tasarım aşamasının kavram, modelleme, görselleştirme ve sunum adımlarına ayrıldıktan sonra farklı makine öğrenmesi temelleriyle birleştirilmesi her kısımda müdahaleye imkân tanımaktadır. Doğal analojilerin morfolojik biçimlere dönüştürülmesiyle başlayan aşamalar, geliştirilen aktarım eklentisiyle modellenen varyasyonları ve sonlu elemanlar analizi (SEA) testlerini içermektedir. Tasarım temelindeki bulgular, biyomimetik ilkelerin mobilya üzerinde yapay zekâ tabanlı modelleme pratikleriyle bütünleştirilmesinin süreci ortalama üç kat hızlandırabileceğini göstermektedir. Prototip üretiminde ise simülasyon, morfolojilerin seviyeli entegresinin kabuğun yüke davranışını değiştirmeden güvenlik katsayısını artırabileceğini açığa çıkarmaktadır. Sonuç olarak iş akışı, tasarımcıların yapay zekâ araçlarını üretken biçimde kullanmalarını sağlarken aktifliklerini artırma potansiyeli taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Kaynakça
- Altıparmakoğlu Sakarya, G., Sakarya, K., and Pinar, E., (2025), A furniture design experience with a biomimetic approach: LOT-US. Res Mobilis, 13(19), 15–32. https://doi.org/10.17811/rm.13.19.2025.15-32
- Aversa, R., Petrescu, R. V. V., Petrescu, F. I. T., and Apicella, A., (2016), Biomimetic and evolutionary design driven innovation in sustainable products development, American Journal of Engineering and Applied Sciences, 9 (4), 1027-1036, https:/doi.org/10.3844/ajeassp.2016.1027.1036
- Awadalla, R. R., (2023), Biomimicry as an innovation behavior in architecture and interior design, Journal of Design Sciences and Applied Arts, 4 (1), 81-92, https:/doi.org/10.21608/jdsaa.2022.148131.1202
- Benyus, J. M., (1997), Biomimicry: Innovation Inspired by Nature, HarperCollins e-books, 25 Ryde Road, Pymble, N. S. W. 2073, 320p
- Bumgardner, M. S., and Nicholls, D. L., (2020), Sustainable practices in furniture design: A literature study on customization, biomimicry, competitiveness, and product communication, Forests, 11 (12), 1277, https://doi.org/10.3390/f11121277
- Chen, F., Mai, M., Huang, X., and Li, Y., (2024), Enhancing the sustainability of AI technology in architectural design: Improving the matching accuracy of Chinese-style buildings, Sustainability, 16 (19), 8414, https:/doi.org/10.3390/su16198414
- Chibinyani, M. I., Dzogbewu, T. C., Maringa, M., and Muiruri, A., (2025), Natural cellular structures in engineering designs built via additive manufacturing, Materials Technology, 40 (1), 2443211, https:/doi.org/10.1080/10667857.2024.2443211
- Cohen, Y. H., and Reich, Y., (2016), Biomimetic design method for innovation and sustainability, Springer Nature Switzerland AG, Gewerbestrasse 11, CH-6330 Cham, 254p, https:/doi.org/10.1007/978-3-319-33997-9
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Malzeme Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
10 Haziran 2026
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
18 Kasım 2025
Kabul Tarihi
14 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1