Uzaktan Hizmet İçi Eğitim Etkinliklerine Yönelik Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Tutumları: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmada uzaktan hizmet içi eğitim etkinliklerine yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin tutumlarını tespit etmek için bir ölçek geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın ulaşılabilir evrenini Kayseri ilindeki öğretmenler oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında 162 fen bilimleri öğretmenine ulaşılmıştır. Çalışmanın veri toplama aracı olarak “Uzaktan Hizmet İçi Eğitim Etkinliklerine Yönelik Öğretmen Tutum Ölçeği” kullanılmıştır. Bu ölçekteki faktörler“uzaktan hizmet içi eğitim etkinliklerine yönelik olumlu tutum”, “uzaktan hizmet içi eğitim etkinliklerine karşı değer verme”, “uzaktan hizmet içi eğitim etkinliklerine yönelik olumsuz tutum” ve “uzaktan hizmet içi eğitim etkinliklerinden beklenti ve istekler” şeklinde tespit edilmiştir. Çalışma verilerine açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmıştır. AFA ile çözümlenen veriler doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile doğrulamak amaçlanmıştır. Çalışmada özellikle görünüş, kapsam, yapı ve ölçüt geçerlikleri dikkate alınmıştır. Çalışmanın güvenirliği de Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı ile ortaya çıkarılmıştır. AFA öncesinde KMO (Kaiser Meyer Olkin) değerine bakılarak örneklem yeterliğine karar verilmiştir. Bu çalışmanın hizmet içi eğitim planlayıcılarına ve gelecek araştırmalara ışık tutması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Uzaktan hizmet içi eğitim
• ölçek geliştirme
• geçerlik ve güvenirlik
• ölçüt geçerliği

Attitudes of Science Teachers Towards Distance In-service Training Activities: A Validity and Reliability Study

Öz

This study aimed to develop a scale to determine the attitudes of science teachers towards distance in-service training activities. The research utilized a quantitative survey model. The accessible population of the study consisted of teachers in Kayseri city, reaching 162 science teachers in total. The data collection tool for the study was the "Teacher Attitude Scale towards Distance In-Service Training Activities." The factors identified in this scale included "positive attitude towards distance in-service training activities," "valuing distance in-service training activities," "negative attitude towards distance in-service training activities," and "expectations and demands from distance in-service training activities." Exploratory factor analysis (EFA) was performed using SPSS 25.0, and confirmatory factor analysis (CFA) was carried out with LISREL 8.7. The study addressed validity in terms of face validity, construct validity, content validity, and criterion validity. Reliability was evaluated by calculating the Cronbach's alpha internal consistency coefficient. The results showed high values for the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) measure and Bartlett's test, indicating the adequacy of the sample size. This research is expected to shed light on future investigations and assist in-service training planners.

Anahtar Kelimeler

• Distance in-service training
• scale development
• validity
• reliabilit
• criterion validity

Kaynakça

1. Aslan. A., Göksu. İ., & Karaman. S. (2018). Uyarlanabilir uzaktan hizmet içi eğitimin başarı ve eğitimin tamamlama süresine etkisi ile öğretmen görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. (45). 103-115.
2. Aslan Keleş, H. (2019). Yönetici ve sınıf öğretmenlerine yönelik düzenlenen hizmet içi eğitimlerin değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Kırıkkale Üniversitesi.
3. Aydın, F., & Kara, F.N. (2013). Öğretmen adaylarının teknolojiye yönelik tutumları: ölçek geliştirme çalışması. Journal of Turkish Science Education, 10(4), 103-118.
4. Ayyıldız, H., Cengiz, E., & Ustasüleyman, T. (2006). Üretim ve pazarlama bölüm çalışanları arası davranışsal değişkenlerin firma performansı üzerine etkisine ilişkin yapısal bir model önerisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (17), 21-38.
5. Baloğlu. N. (2007). İlk ve ortaöğretim okulu yönetici yardımcılarının alması gereken hizmet içi eğitim konuları hakkında okul yöneticilerinin görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD)8(1). 167-178. https://hdl.handle.net/20.500.12513/280
6. Bradley, J., & Chohan, K. (2024). Continuing Professional Development: A Learning Journey for Life long Learners. In Igniting Excellence in Faculty Development at International Schools: Beyond Borders (pp. 241-260). Cham: Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-67055-8_13
7. Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (19. Baskı). Pegem Akademi.

9. Can N., & Kösel, A. (2015). İlkokul ve ortaokul yöneticilerinin hizmet içi eğitim ve geliştirme kavramlarına ilişkin görüşleri ve beklentileri. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi 12(2), 85-118.
10. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik (2. Baskı). Pegema Akademi.
11. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (3. baskı). Pegema Akademi.
12. Demiralp, D. (2016). Öğretmen yetiştirme programlarının yaşam boyu öğrenme yetkinliğini kazandırmadaki etkililiğinin değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış Doktora tezi], Fırat Üniversitesi.
13. Demirel, I.N. (2018). The Opinions of administrators about in-service training related to the administration and investigation. International Journal of Higher Education, 7(2), 76-83. https://doi.org/10.5430/ijhe.v7n2p76
14. Er, K., & Ünal, T. (2016). Ortaokul öğrencilerine yönelik dil bilgisi tutum ölçeği geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40), 343-356. https://doi.org/10.21764/efd.81809
15. Erdinç, İ. (2023). ÖBA üzerinden gerçekleştirilen uzaktan hizmet içi eğitim faaliyetlerine yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Bursa Uludağ Üniversitesi.
16. Fırat Durdukoca, Ş. (2015). Özel eğitim dersine yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Electronic Turkish Studies, 10(11). https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.8451
17. Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS (Third edit). Sage.
18. Gül, Ş., & Sözbilir, M. (2015). Fen ve matematik eğitimi alanında gerçekleştirilen ölçek geliştirme araştırmalarına yönelik tematik içerik analizi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 40, 85-102. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2015.4070
19. Gültekin M., & Çubukcu Z., (2008). İlköğretim öğretmenlerinin hizmet içi eğitime ilişkin görüşleri, Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (19),185- 2001.
20. Güney, A. (2018). Nükleer enerji ve çevresel etkilerine yönelik tutum ölçeği geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
21. İnam, N. (2020). Öğretmenlere yönelik STEM tutum ölçeği geliştirme çalışması [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
22. İnceoğlu. M. (1985). Güdüleme yöntemleri. AÜ Basın Yayın Yüksekokulu.
23. Karasolak. K.. Tanrıseven. I.., & Konokman. G.. Y. (2012). Öğretmenlerin hizmet içi eğitim etkinliklerine ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 21(3). 997-1010.
24. Kaya. M. (2020). MEB Öğretmen Yetiştirme Genel Müdürlüğü’nün hizmet içi eğitim faaliyetleri: katılımcılar, eğitim durumları, eğitim konuları. Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 183-193. https://doi.org/10.24315/tred.562063
25. Kaya, N. (2022). Hizmet İçi Eğitim Faaliyetlerine İlişkin Öğretmen Görüşleri: Bağcılar İlçesi Örneği. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
26. Marzano, R.J. (1988). Dimensions of thinking: A framework for curriculum and instruction. Association for Supervision and Curriculum Development.
27. Matsumoto, K. (1986). Expected style of in-service programs for teachers: objectives, content, methods, and educational innovations in Japan. https://eric.ed.gov/?id=ED285755
28. McLaughlin, M. W. (2002). Sites and sources of teachers’ learning. Developing teachers and teaching practice: International research perspectives, 95-115.
29. McMillan, J. H., & Schumacher, S. (2006). Research in education: Evidence-based inquiry (sixth Ed.). Pearson.
30. MEB, (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. https://oygm.meb.gov.tr/www/ogretmenlik-meslegi-genel-yeterlikleri/icerik/39
31. MEB. (2021). Öğretmen yetiştirme ve geliştirme genel müdürlüğü: 2021 yılı birim faaliyet raporu https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_03/23114309_2021_YILI_BYRYM_FAALYYET_RAPORU_OYGGM.pdf
32. MEB. (2023). Millî eğitim istatistikleri örgün eğitim 2022-2023 https://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=508
33. MEB. (2024). 2023 Yılı öğretmenlerin hizmet içi eğitim planı. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. https://oygm.mebM.gov.tr/www/hizmetici-egitim-planlari/icerik/28
34. Oskamp, S., & Schultz, P.W. (2005). Attitudes and opinions. Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781410611963
35. Özavcı E., & Çelikten M. (2017). Öğretmen görüşlerine göre uzaktan hizmet içi eğitim uygulamalarında karşılaşılan sorunlar ve çözüm. Turkish Journal of Educational Studies. 4(2).39-76.
36. Özcan, Ş., & Bakioğlu, A. (2010). Bir meta analitik etki analizi: Okul yöneticilerinin hizmet içi eğitim almalarının göreve etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education), 38, 201-212.
37. Öztürk, M.A. (2010). An exploratory study on measuring educators’ attitudes toward educational research. Educational Research and Reviews, 5(12), 758-769.
38. Pallant, J. (2017). SPSS kullanma kılavuzu SPSS ile adım adım veri analizi. (S. Balcı ve B. Ahi, Çev.). Anı Yayıncılık.
39. Pallant, J. (2020). Spss Survival Manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS. Routledge (Çev. Balcı S. & Ahi B.). https://doi.org/10.4324/9781003117452
40. Sato, S. N., Condes Moreno, E., Rubio-Zarapuz, A., Dalamitros, A. A., Yañez-Sepulveda, R., Tornero-Aguilera, J. F., & Clemente-Suárez, V. J. (2023). Navigating the new normal: Adapting online and distance learning in the post-pandemic era. Education Sciences, 14(1), 19. https://doi.org/10.3390/educsci14010019
41. Seçer, İ. (2015). Psikolojik test geliştirme ve uyarlama süreci SPSS ve LISREL uygulamaları. Anı Yayıncılık.
42. Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: Temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 3(6), 49-74.
43. Sütay, E.İ. (2019). Devlet okullarında görev yapan eğitim yöneticilerinin hizmet içi eğitim etkinliklerine ilişkin tutumlarının incelenmesi (İstanbul ili Sultangazi ilçesi örneği) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Kültür Üniversitesi.
44. Şimşek, Ö.F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ekinoks.
45. Tabachnick. B.G., & Fidell. L. S. (2013). Using multivariate statistics (Sixth edition). Pearson Education.
46. Tecim, E., (2015). Felsefe dersi tutum ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması, Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(3), 971-984. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7869
47. Tezbaşaran, A.A. (2008). Likert tipi ölçek hazırlama kılavuzu (e-kitap). Erişim: http://www.academia.edu/1288035/Likert_Tipi_Ölçek_Hazırlama_Kılavuzu
48. Torff, B., & Sessions, D. (2009). Teachers’ attitudes about professional development in high-SES and low-SES communities. Learning Inquiry, 3, 67-77. https://doi.org/10.1007/s11519-009-0040-1
49. Turan, E.Z. (2013). Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmen yetiştirme programlarına ilişkin kalite standartlarının belirlenmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
50. Türk Dil Kurumu (TDK). (2024). Sözlükler. https://sozluk.gov.tr/
51. Uçar, R. (2005). İlköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin meb hizmet içi eğitim uygulamalarına ilişkin görüşleri (Van ili örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
52. Uğurlu, B., & Gürsoy, G. (2018). Eğitim bilişim ağı tutum ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 8(2), 35-65. https://doi.org/10.17943/etku.349499
53. Uşun, S, (2006), Uzaktan Eğitim. Nobel Yayın Dağıtım.
54. Uysal. H..H. (2012). Evaluation of an in-service training program for primary-school language teachers in Turkey. Australian Journal of Teacher Education. 37(7). 14-29. https://doi.org/10.14221/ajte.2012v37n7.4
55. Yaman, H., & Dağtaş, A. (2013). Ekrandan okumanın okumaya yönelik tutuma etkisi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(4), 314-333.
56. Yaman, S., & Tekin, S. (2010). Öğretmenler için hizmet-içi eğitime yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 76-88.
57. Yaşlıoğlu, M.M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74-85.
58. Yılmaz. H., & Kocasaraç. H. (2010). Hizmet içi öğretmen eğitiminde yeni bir yaklaşım: Yenilikçi öğretmenler programı ve değerlendirmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi. 11(3). 51-64.
59. Yiğit, N., & Altan Kurnaz, M. (2010). Fizik tutum ölçeği: geliştirilmesi, geçerliliği ve güvenilirliği. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 4(1), 29-49.