Katılım Endeksleri ve Katılım Yatırım Fonlarının Portföy Dağılımı, Yönetim Stratejileri ve Performans Göstergeleri Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, faizsiz finans ilkelerine uygun olarak faaliyet gösteren katılım borsa endeksleri ve katılım yatırım fonlarının küresel ve Türkiye finans piyasalarındaki gelişimini incelemektedir. Katılım endeksleri ve fonları, faiz, belirsizlik ve spekülasyondan kaçınarak etik yatırım yapmak isteyen bireysel ve kurumsal yatırımcılara önemli alternatifler sunmaktadır. Çalışmanın temel amacı, katılım endekslerine dâhil olmanın şirketlerin finansal itibarı, yatırımcı çekme kapasitesi ve uzun vadeli sermaye akışı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Ayrıca, Türkiye’deki katılım yatırım fonlarının portföy dağılımı, büyüklük ve getiri performansları detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Katılım endeksleri, sadece İslami prensiplere uygun şirketleri barındırmanın ötesinde, şirketlere piyasa görünürlüğü ve uluslararası tanınırlık kazandırma fırsatı da sunmaktadır. Bu araştırma, katılım endekslerinin işletme performansı ve yatırım stratejileri üzerindeki etkilerini derinleştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma bulguları, katılım fonlarının genellikle katılım endekslerinde yer alan büyük ve likit şirketleri tercih ettiklerini ve bu tercihin fon performanslarını pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Sonuç olarak, katılım endekslerinin işletmelerin sermaye piyasalarındaki güçlü konumlarına ve yatırımcı tabanlarını genişletmelerine katkıda bulunduğu ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Katılım Finans
• Katılım Endeksleri
• Sermaye Piyasaları
• Getiri Performansı

An Evaluation of Portfolio Allocation, Management Strategies, and Performance Indicators of Participation Indices and Participation Mutual Funds

Abstract

This study analyses the development of participation stock indices and participation mutual funds operating in accordance with interest-free finance principles in both global and Turkish financial markets. Participation indices and funds offer important alternatives to individual and institutional investors seeking to make ethical investments by avoiding interest, uncertainty and speculation. The main objective of the study is to reveal the effects of inclusion in participation indices on companies' financial reputation, capacity to attract investors and long-term capital flow. In addition, the portfolio allocation, size, and return performance of participation mutual funds in Türkiye are analysed in detail. Participation indices not only include companies that comply with Islamic financial principles, but also offer companies the opportunity to gain market visibility and international recognition. This research aims to deepen the understanding of the influence of participation indices on business performance and investment strategies. Research findings indicate that participation funds tend to favor large and liquid companies included in participation indices and this preference positively influences fund performance. As a result, it is revealed that participation indices contribute to the strong position of enterprises in capital markets and expand their investor base.

Keywords

• Participation Finance
• Participation Indices
• Capital Markets
• Return Performance

Kaynakça

1. ARSLAN, Seçkin ve ÇELİK, Mehmet Sinan (2018), "Türkiye’deki Emeklilik Yatırım Fonlarının Performanslarının BIST-100 Endeksinin Performansı ile Karşılaştırılması", İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, S.6(4), ss.61-73.
2. AVŞAR, Yusuf ve ÖZDEMİR, Ozan (2022), "Conformity of Islamic Banks with AAOIFI Standards for General Presentation and Disclosure in Turkey and Bahrain", Turkish Journal of Islamic Economics, S.9(1), ss.31-57.
3. BAYKARA, Büşra (2018), “İslami Yatırım Fonları ve Türkiye’de İslami Yatırım Fonlarının Geleneksel Fonlarla Karşılaştırılmalı Analizi”, Yüksek Lisans Tezi, Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
4. BİST – BORSA İSTANBUL (2024a), "Katılım", Borsa İstanbul Kurumsal Web Sayfası, https://borsaistanbul.com/tr/endeks/1/3/katilim (Erişim Tarihi: 30.12.2024).
5. BİST – BORSA İSTANBUL (2024b), "Katılım Finans İlkeleri Bilgi Formu", Borsa İstanbul Kurumsal Web Sayfası, https://www.borsaistanbul.com/files/katilim-finans-ilkeleri-bilgi-formu.pdf (Erişim Tarihi: 27.05.2025).
6. BUDIANDRU, Budiandru ve DENI, Nuryadin (2022), "Integration of the Indonesian Islamic Stock Index: Evidence from Developed and Developing Countries", IQTISHADIA Journal of Islamic Economics and Business, S.15(2), ss.273-288.
7. EL-GAMAL, Mahmoud (2006), Islamic Finance: Law, Economics, and Practice, Cambridge University Press, New York.
8. EMEÇ, Abdülkadir Sezai (2021), "Türkiye’de Katılım Endeksi, Altın Fiyatları ve Katılım Fonları Arasındaki İlişki", Journal of Pure Social Sciences, S.2(2), ss.63-75.

9. ESMER, Yusuf, ULUSOY, Tolga ve DAYI, Faruk (2020), “Innovation in Participation Banks: A Review on Turkey”, Turkish Studies - Economics, Finance, Politics, S.15(1), ss.167-184.
10. GARANTİ BBVA (2024), "Katılım Fonları", Garanti Bankası Kurumsal Web Sayfası, https://www.garantibbva.com.tr/yatirim/katilim-fonlari#gpf---garanti-portfoy-birinci-katilim-fonu (Erişim Tarihi: 27.05.2025).
11. GÜÇLÜ, Fatih (2019), "İslami Hisse Senedi Endekslerinde Yer Alan Şirketlerin Sektör Bazlı İncelenmesi: Katılım 50 ve Ziraat Portföy Katılım Endeksi Örneği", İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, S.10(4), ss.1067-1086.
12. HARYONO, Slamet ve ATIKA, Bella (2023), "Analyzing the Dynamics of Islamic Stock Market Indices in Several Muslim Countries", International Journal of Professional Business Review, S.8(7), ss.1-40.
13. HTAY, Sheila ve ABEDEEN, Zafar (2013), "Towards Standardization of Shari’ah Screening Norms and Practices", International Journal of Humanities and Social Science Invention, S.2(11), ss.23-30.
14. HUSSAIN, Mumtaz, SHAHMORADI, Asghar ve TURK, Rima (2016), "An Overview of Islamic Finance", Journal of International Commerce, Economics and Policy, S.7(1), ss.1-28.
15. KAP – KAMUOYU AYDINLATMA PLATFORMU (2024a), "Yatırım Fonları Portföy Dağılım Raporları", Kamuoyu Aydınlatma Platformu Kurumsal Web Sayfası, https://www.kap.org.tr/tr/bildirim-sorgu?srcbar=Y&cmp=N&cat=4&s=8aca490d502e34b801502e380044002b&st=Portf%C3%B6y%20Da%C4%9F%C4%B1l%C4%B1m%20Raporu&kw=portf%C3%B6y%20da%C4%9F%C4%B1l%C4%B1m%20raporu&slf=ALL (Erişim Tarihi: 29.12.2024).
16. KAP – KAMUOYU AYDINLATMA PLATFORMU (2024b), "Finansal Tablo Kalem Sorgulama", Kamuoyu Aydınlatma Platformu Kurumsal Web Sayfası, https://www.kap.org.tr/tr/kalem-karsilastirma (Erişim Tarihi: 29.12.2024).
17. KRICHENE, Noureddine (2013), Islamic Capital Markets: Theory and Practice, Solaris South Tower, John Wiley & Sons Singapore Publishing, Singapore.
18. ÖZDEMİR, Ozan, DEMİRDÖĞEN, Yavuz ve OUSHAR, Youssef (2019), "Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarının Mali Tabloların Sunuluşuna Etkileri Üzerine Bir Araştırma", İşletme Araştırmaları Dergisi, S.11(2), ss.1151-1171.
19. S&P GLOBAL (2024), "S&P/OIC COMCEC 50 Shariah", S&P Global Kurumsal Web Sayfası, https://www.spglobal.com/spdji/en/indices/equity/sp-oic-comcec-50-shariah/#overview (Erişim Tarihi: 21.12.2024).
20. SEÇME, Oğuz, AKSOY, Mine ve UYSAL, Özgür (2016), "Katılım Endeksi Getiri, Performans ve Oynaklığının Karşılaştırmalı Analizi", Muhasebe ve Finansman Dergisi, S.(Özel Sayı), ss.415-430.
21. TEFAS - TÜRKİYE ELEKTRONİK FON ALIM SATIM PLATFORMU (2024), "En Çok Kazandıranlar”, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu Kurumsal Web Sayfası, https://www.tefas.gov.tr/Default.aspx (Erişim Tarihi: 20.12.2024).
22. TEKİN, Nurbanu (2022), “Katılım30 ve BIST100 Endekslerinin Faiz ve Döviz Kuru ile İlişkisi: Kantil Regresyon Yöntemi”, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
23. TKBB - TÜRKİYE KATILIM BANKALARI BİRLİĞİ (2024), Katılım Finans İlkelerine Uygun Faaliyet Gösteren Şirketlerin Belirlenmesinde Esas Alınacak Rehber, Türkiye Katılım Bankaları Birliği Yayını, İstanbul.
24. TÜKENMEZ, Nevser Mine, ŞAKA, Hasan ve KIZGIN, Merve (2019), "Conventional and Islamic Indices: A Comparison on Performance", Muhasebe ve Finansman Dergisi, S.(Özel Sayı), ss.415-430.
25. ÜLEV, Salih ve ÖZDEMİR, Mücahit (2015), "Katılım Endeksi ile Piyasa Faiz Oranları Arasındaki Nedensellik İlişkisi", International Congress on Islamic Economics and Finance (ICISEF), 21-23 October 2015 – Sakarya (Turkiye), C.IV, ss.47-54.
26. VISSER, Hans (2009), Islamic Finance: Principles and Practice, Edward Elgar Publishing, Cheltenham.
27. WARDE, İbrahim (2010), Islamic Finance in the Global Economy, Edinburgh University Press, Edinburgh.