Hümeze Sûresinin 1. Âyeti Bağlamında Sosyal Medyada Hak ve Mahremiyet İhlalleri

Zübeyir Karataş

Araştırma Makalesi

Hümeze Sûresinin 1. Âyeti Bağlamında Sosyal Medyada Hak ve Mahremiyet İhlalleri

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1 , 87 - 115 , 30.06.2025

Zübeyir Karataş

https://izlik.org/JA44MS99TN

Öz

İnsanlar, her dönemde yaşadıkları sosyal çevrede birtakım sorunlarla karşılaşmışlardır. Bu durum insanlık tarihinin ilk dönemlerinden bu zamana kadar değişik şekillerde sürmüş ve doğal olarak sürmeye devam edecektir. Her asırda fertler ve toplumlar, yaşadıkları çevrede karşılaştıkları problemler karşısında, farklı metotlar geliştirerek onları çözme cihetine gitmişlerdir. Müslümanlar ise Kur’ân’ın nüzûlünden itibaren karşı karşıya kaldıkları dinî, siyasî, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlardaki müşkillerini öncelikli olarak Kur’ân perspektifinden çözmeye gayret etmişlerdir. Modern dönemde de karşılaşılan sorunların başında şüphesiz sosyal medya platformları gelmektedir. Bu platformlar iki ucu keskin bıçak misali hem faydalı hem de zararlı yönleri bulunmaktadır. Ancak bunların zararlı yönleri daha ağır basmaktadır. Bu çalışmada, birey ve toplumları genel anlamda yönlendiren ve onların mahremiyet ve saygınlıklarını zedeleyen sosyal medya platformları, Hümeze sûresinin 1. âyeti bağlamında ele alındı. Öncelikli olarak bunların fayda ve zararlarına, ardından aile mahremiyetine ve güvenilirliğine etkilerine temas edildi. Sonuç olarak bu sûrenin ve ilgili âyetin değindiği olumsuz davranışların sosyal platformlarda ortaya çıkan menfi durumlarla paralellik arz ettiği görüldü. Bu platformlarda birey ve toplumların hak, mahremiyet ve saygınlığına halel getiren davranışların yoğun bir şekilde işlendiği müşahede edildi. Ancak sosyal platformların bilinçli ve amacına uygun kullanıldığında birey ve topluma birçok yönden fayda sağlayacağı görüldü.

Anahtar Kelimeler

Tefsir , Kur’ân , Hümeze Sûresi , Sosyal Medya , Hak ve Mahremiyet.

Kaynakça

Ahmed ez-Zayyât vd. el-Mu’cemü’l-vasît. 2 Cilt. Kahire: Dârü’d-Da‘ve, ts.
Akbaş, Bahattin. İdeal İnsan. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2023.
Akgül, Birol vd. “Medya Bağımlısı Bireyin, Medyada Harcadığı Fazla Zamanın Bireye Sosyo-Ekonomik Zararları”. Academia Journal of Social Sciences - Special Issue 1 (2018).
Arslan, Lokman - Mustafa Çuhadar (ed.). “Yeni Gölgeler”. Dijital Çağda Bilgi Ahlakı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2023.
Babacan, Mehmet Emin. Sosyal Medya ve Gençlik. İstanbul: Bir Yayıncılık, 2017.
Bâcûrî, İbrahim bç Muhammed el-. cevharatü’t-tevhîd. thk. Mustafa Boğa. Dımeşk: Dârü Mustafa, 2010.
Bostancı, Mustafa. Sosyal Medya-Dün Bugün Yarın. Konya: Palet Yayınları, 2019.
Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. thk. Muhammed Züheyr b. Nasırunnasır. 9 Cilt. b.y.: Dâru Tavkı’n-Necât, 1422.
Cevherî, İsmail b. Hammâd el-. Tâcü’l-luga ve sıhâhu’l-‘Arabiyye. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-‘İlm li’l-Melâyîn, 1987.
Çakır, Hamza. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Sosyal Medya ve Kaybedilen Mahremiyet. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı, 3. Basım, 2019.
Çalışkan, Mustafa - Mencik, Yunus. “Değişen Dünyanın Yeni Yüzü: Ssyal Medya”. Akademik Bakış Dergisi 50 (2015). Demı̇r, Sertaç Timur - Özcan, Ali. “Sosyal Medya ve Linç Kültürü: Sanal Nedenler Gerçek Sonuçlar”. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi 2021/56 (31 Aralık 2021), 1-15. https://doi.org/10.47998/ikad.957544
Demı̇röz, Kader. “Afet Kriz Yönetiminde Sosyal Medyanın İşlevselliği ve Zararları Üzerine Bir İnceleme”. Dirençlilik Dergisi 4/2 (31 Aralık 2020), 293-304. https://doi.org/10.32569/resilience.735807
Derveze, Muhammed İzzet. et-Tefsîrü’l-hadîs. 10 Cilt. Kahire: Dâru İhyâ’i’l-Kütübi’l-‘Arabiyye, 2. Basım, ts. Dıgıtal, Related. “Sosyal Medyanın Faydaları Nelerdir?” Related Digital (blog), 30 Haziran 2022. https://www.relateddigital.com/tr/blog/sosyal-medyanin-faydalari-nelerdir/
Ebu’s-Suûd, Muhammed b. Muhammed. İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâye’l-kitâbi’l-kerîm. 9 Cilt. Beyrut: Dârü ihyâi turâsi’l-arabî, ts.
Emin, Ali Haydar Hâce. Dürarü’l-hikem fî şerhi mecelleti’l-ahkâm. çev. Fehmi el-Hüseyni. 4 Cilt. Lübnan: Dârü’l-Cîl, 1991.
Ferrâ, Yahya b. Ziyâd el-. Me‘âni’l-Kur’ân. thk. Ahmed Yûsuf en-Necâtî vd. 3 Cilt. b.y.: Dârü’l-Mısriyye, ts.
Geçer, Ekmel. Sosyal medya ve iletişi psikolojisi: kişilik, kutuplaşma ve algoritma. ed. Lamia Levent Abul. Ankara: DİB Yayınları, 3. baskı., 2023.
Geçer, Ekmel. Sosyal Medya ve İletişim Psikolojisi. Ankara: Diyanet Vakfı
Geçer, Ekmel - Ulviye Ezerbolatoğlu (ed.). “Dijital Çağda İletişim Ahlakı”. Sosyal Medya: Çocuklar, Büyükler ve Gerçekler. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 4. Basım, 2023.
Görgülü, Ülfet. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Fatva Soruları Bağlamında Değişen Mahremiyet Kodları. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2019.
Ğâzî, Molla Huvayş Abdulkadir. Beyânü’l-meânî. 4 Cilt. Matbaatü’r-Tarakkî, 1. Basım, 1965.
Hân, Ebü’t-Tayyip Sıddîk. Fethü’l-beyân fî makâsidi’l-Kur’ân. 15 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l-asriyye, 1992.
Hatîb, Abdülkerim Yunus. et-Tefsîrü’l-Kur’ânî li’l-Kur’ân. 16 Cilt. Kahire: Dârü’l-Fikri’l-‘Arabî, ts.
Hayrettin Karaman vd. Kur’ân-ı Kerîm Açıklamalı Meâli. Ankara: TDV Yayınları, 2018.
İbn ‘Âşûr, Muhammed Tahir b. Muhammed. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. 30 Cilt. Tunus: ed-Dârü’t-Tûnusiyye, 1984.
İbn ‘Atıyye, Abdülhalık. Gâlib. el-Muharrerü’l-vecîz fî tefsîri’l-kitâbi’l-‘azîz. thk. Abdüsselâm Abdüşşâfî Muhammed. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1422.
İbn Ebû Hâtem, Muhammed.. Abdurrahman. Tefsîrü’l-Kur’âni’l-‘azîm. thk. Es‘ad Muhammed et-Tayyib. 13 Cilt. b.y.: Mektebetü Nizâr, 3. Basım, 1419.
İbn Kesîr, İsmail b. Ömer. Tefsîrü’l-Kur’âni’l-‘azîm. thk. Sami b. Muhammed Selâme. 8 Cilt. Riyad: Dâru Taybe, 2. Basım, 1999.
İbn Kuteybe, Abdullah b. Müslim. Garîbü’l-Kur’ân. thk. Seyyid Ahmed Sakr. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1978.
İbn Mâce, Muhammed b. Yezîd. es-Sünen. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 2 Cilt. b.y.: Dâru İhyâ’i’l-Kütübi’l-‘Arabiyye, ts.
İbn Manzûr, Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-Arab. thk. Haşim Muhammed vd. 6 Cilt. Kahire: Dâru’l-Maârif, ts.
İbn. Sîde, Ali b. İsmail. el-Muhkem ve’l-muhîtü’l-a’zam. thk. Abdülhamid Handâvî. 11 Cilt. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 2000.
İbnü’l-Cevzî, Abdurrahman b. Ali. Zâdü’l-mesîr. thk. Abdürrezzak el-Mehdî. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kitâbi’l-‘Arabî, 1422.
Kaan, Enver Osman. “Zamana Bağlı Olarak Hükümlerin Değişmesinde Nesih, Esbab-ı Nüzul ve Hz. Ömer’in Uygulamalarının Delil Olma Değeri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 34 (30 Ekim 2019), 133-152. https://dergipark.org.tr/en/pub/ihad/issue/72098/1156771
Kahraman, Abdullah. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Nas’lar Çerçevesinde Mahremiyet: Tanımı ve Sınırları. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2019.
Karaman vd., Hareddin. Kur’ân Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
Karataş, Zübeyir. “Kur’ân’da Huzur ve Güven Ortamı”. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/21 (15 Ocak 2022), 242-262. https://doi.org/10.53683/gifad.993771
Kasımî, Cemâleddin Muhammed b. Muhammed Said. Mehâsinü’t-te’vîl. thk. Muhammed Bâsil ‘Uyûnü’s-Sûd. 9 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1418.
Kurtubî, Muhammed b. Ahmed. el-Câmi‘ li-ahkâmi’l-Kur’ân. thk. Ahmed el-Berdûnî, İbrahim Ettafeyyiş. 20 Cilt. Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1964.
mahşerî, Mahmud b. Amr ez-Ze. Esâsü’l-belâğa. thk. Muhammed Bâsil. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1998.
Mâverdî, Ali b. Muhammed. en-Nüket ve’l-‘uyûn. thk. es-Seyyid b. Abdülmaksûd. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, ts.
Muhtar, Ahmed. Mu’cemü’l-lüğati’l-arabiyati’l-muâsarati. 4 Cilt. Beyrut: Âlemu’l-Kutub, 2008.
Müslim b. Haccâc en-Nîsâbûrî. Sahîhu Müslim. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâ’i’t-Türâsi’l-‘Arabî, ts.
Nahçivânî, Nimetullah b. Mahmûd en-. el-Fevâtihu’l-ilâhiyye ve’l-mefâtîhu’l-gaybiyye. 2 Cilt. b.y.: Dâru Rikâbî, 1999. Okur, Kâşif Hamdi. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Sosyal Medya ve Hak Bilinci. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı, 3. Basım, 2019.
Onay Doğan, Betül - Mustafa Çuhadar (ed.). “Yeni Gölgeler”. Dijital İkilem. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2023.
Özkan, Abdullah - Muhammed Şevki Aydın (ed.). Medya Ahlakı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2. Basım, 2022.
Peker, Hüseyin. Din ve Ahlâk Eğitiminin Psikolojik ve Metodik Esasları. Samsun: Eser Matbaa, 1991.
Râzî, Ahmed b. Fâris b. Zekeriyya er-. Müc’melü Mekâyisi’l-Lüga. thk. Züheyr Abdulhasan Sultan. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1986.
Râzî, Fahreddin Muhammed b. Ömer. Mefâtîhu’l-gayb (et-Tefsîrü’l-kebîr). 32 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâ’i’t-Türâsi’l-‘Arabî, 3. Basım, 1420.
Sarıtaş, Ayşe - Kadir Demirci (ed.). “Biz Gençlere Dair”. Sosyal Medya ve Biz. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2022.
Sem‘ânî, Mansûr b. Muhammed es-. Tefsîrü’l-Kur’ân. 6 Cilt. Riyad: Dârü’l-Vatân, 1997.
Semerkandî, Nasr b. Muhammed es-. Tefsîru Ebi’l-Leys es-Semerkandî. thk. Mahmûd Mutricî. 3 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
Suyûtî, Celâlüddîn Abdurrahman b. Ebî Bekr. Lübâbün-nükûl fî esbâbi’n-nüzûl. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, ts.
Süyûtî, Celâleddin Abdurrahman b. Ebû Bekir. el-İtkân fî ‘ulûmi’l-Kur’ân. 4 Cilt. b.y.: el-Hey’etü’l-Mısrıyetü’l-‘Âmme li’l-Kitâb, 1974.
Şafak, Yeni. “Bunun adı gönüllü esaret: Instagram yoksa tatil de yok doğum günü de | Gündem Haberleri”. Text. Yeni Şafak. Yeni Şafak. Yeni Şafak. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.yenisafak.com/gundem/bunun-adi-gonullu-esaret-instagram-yoksa-tatil-de-yok-dogum-gunu-de-4637234 Taberânî, Süleyman b. Ahmed. et-Tefsîrü’l-kebîr (Tefsîrü’l-Kur’âni’l-‘azîm). thk. Hişâm b. Abdülkerim el-Bedrânî. 6 Cilt. Irbid: Dârü’l-Kitabi’s-Sekâfî, 2008.
Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr. Câmiu’l-Beyân an Te’vil’il-Kur’ân. thk. Ahmed Muhammed Şakir. 24 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 2000.
Tınaz, Nuri. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medyanın Evlilik Üzerine Etkisi. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2019.
Tirmizî, Muhammed b. İsa. es-Sünen. thk. Ahmed Muhammed Şakir. 5 Cilt. Mısır: Şeriketu Mektebetu va Matbaatü Mustafa el-Bânî, 1975.
Topbaş, Hasan - Işık, Umur. “Kurgu İle Gerçeklik Arasında Gezi Parkı Eylemleri ve Soysal Medya”. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 4/1 (23 Ekim 2014), 197-230. https://doi.org/10.20493/bt.90898
Tüsterî, Sehl b. Abdullah. Tefsîrü’t-Tüsterî. thk. Muhammed Bâsil ‘Uyûnü’s-Sûd. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1423.
Yeşilyurt, Temel. Çağdaş İnanç Problemleri. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2023.
Yıldız, İbrahim. “Hucurât Sûresinin 6. Âyeti Bağlamında Sosyal Medyadaki Gerçekdışı Haberler”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (23 Eylül 2021), 158-182. https://doi.org/10.51702/esoguifd.944505
Yılmaz, Hüseyin. Din Eğitimi ve Sosyal Barış. İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, 2019.
Zeccâc, İbrahim b. es-Serî. Me‘âni’l-Kur’ân ve i‘râbüh. thk. Abdülcelil Abduh Şilbî. 5 Cilt. Beyrut: ‘Âlemü’l-Kütüb, 1988.
Zeybek, Işıl. Çağın Vebası: Sosyal Medya Bağımlılığı. İstanbul: Paloma Yayınevi, 2015.
Zürkânî, Muhammed b. Abdülazim. Menâhilü’l-‘irfân fî ‘ulûmi’l-Kur’ân. 2 Cilt. Kahire: Matbaatü İsa el-Bâbî el-Halebî, ts. “Bakan Yerlikaya: Kayseri’deki Provokasyonlarla İlgili 28 Kişi Tutuklandı – Göç Araştırmaları Vakfı”. Erişim 15 Mart 2025. https://gocvakfi.org/bakan-yerlikaya-kayserideki-provokasyonlarla-ilgili-28-kisi-tutuklandi/ “İnsan hakları evrensel beyannamesi.pdf”. Erişim 19 Eylül 2024. https://www.hsk.gov.tr/Eklentiler/Dosyalar/9a3bfe74-cdc4-4ae4-b876-8cb1d7eeae05.pdf
“Türkiye’de günlük sosyal medya kullanımı ortalama 2 saat 44 dakika”. 07 Şubat 2024. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.trthaber.com/haber/bilim-teknoloji/turkiyede-gunluk-sosyal-medya-kullanimi-ortalama-2-saat-44-dakika-835186.html
BBC News Türkçe. “Instagram: BTK’dan sosyal medya platformuna erişim engeli”. 02 Ağustos 2024. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.bbc.com/turkce/articles/cgxqx9zl2eko
BBC News Türkçe. “Kayseri olayları: Türkiye genelinde gözaltına alınan 1065 kişiden 28’i tutuklandı”. 30 Haziran 2024. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.bbc.com/turkce/articles/crgmzv9p2y3o
DonanımHaber. “Sosyal medya platformlarının Türkiye’deki kullanıcı sayıları ne kadar?” 15 Nisan 2024. Erişim 28 Ağustos 2024. https://www.donanimhaber.com/sosyal-medya-platformlarinin-turkiye-deki-kullanici-sayilari-2024--176338

Violations of Rights and Privacy in Social Media in the Context of the 1st Verse of Surah Al-Humazah

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1 , 87 - 115 , 30.06.2025

Zübeyir Karataş

https://izlik.org/JA44MS99TN

Öz

People have encountered some problems in the social environment they live in every period. This situation has continued in different ways from the early periods of human history to this time and will continue to continue naturally. In every century, individuals and societies have developed different methods to solve the problems they face in the environment they live in. Muslims, on the other hand, have endeavored to solve the religious, political, social, economic and cultural problems they have faced since the revelation of the Qur'an, primarily from the perspective of the Qur'an. In the modern period, social media platforms are undobtedly one of the main problems encountered. These platforms have both beneficial and harmful aspects like a double-edged knife. However, their harmful aspects are more predominant. In this study, social media platforms, which direct individuals and societies in general and damage their privacy and dignity, are discussed in the context of the 1st verse of Surah Al-Humazah. Firstly, their benefits and harms, then their effects on family privacy and reliability were touched upon. As a result, it was seen that the negative behaviors mentioned in this surah and the related verse are parallel to the negative situations that occur on social platforms. It has been observed that these platforms intensively deal with behaviors that prejudice the rights, privacy and dignity of individuals and societies. However, it was seen that when social platforms are used consciously and in accordance with their purpose, they will benefit individuals and society in many ways.

Anahtar Kelimeler

Tafsīr , Qur , Sūrah al-Humazah , Social Media , Rights and Privacy.

Kaynakça

Ahmed ez-Zayyât vd. el-Mu’cemü’l-vasît. 2 Cilt. Kahire: Dârü’d-Da‘ve, ts.
Akbaş, Bahattin. İdeal İnsan. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2023.
Akgül, Birol vd. “Medya Bağımlısı Bireyin, Medyada Harcadığı Fazla Zamanın Bireye Sosyo-Ekonomik Zararları”. Academia Journal of Social Sciences - Special Issue 1 (2018).
Arslan, Lokman - Mustafa Çuhadar (ed.). “Yeni Gölgeler”. Dijital Çağda Bilgi Ahlakı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2023.
Babacan, Mehmet Emin. Sosyal Medya ve Gençlik. İstanbul: Bir Yayıncılık, 2017.
Bâcûrî, İbrahim bç Muhammed el-. cevharatü’t-tevhîd. thk. Mustafa Boğa. Dımeşk: Dârü Mustafa, 2010.
Bostancı, Mustafa. Sosyal Medya-Dün Bugün Yarın. Konya: Palet Yayınları, 2019.
Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. thk. Muhammed Züheyr b. Nasırunnasır. 9 Cilt. b.y.: Dâru Tavkı’n-Necât, 1422.
Cevherî, İsmail b. Hammâd el-. Tâcü’l-luga ve sıhâhu’l-‘Arabiyye. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-‘İlm li’l-Melâyîn, 1987.
Çakır, Hamza. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Sosyal Medya ve Kaybedilen Mahremiyet. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı, 3. Basım, 2019.
Çalışkan, Mustafa - Mencik, Yunus. “Değişen Dünyanın Yeni Yüzü: Ssyal Medya”. Akademik Bakış Dergisi 50 (2015). Demı̇r, Sertaç Timur - Özcan, Ali. “Sosyal Medya ve Linç Kültürü: Sanal Nedenler Gerçek Sonuçlar”. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi 2021/56 (31 Aralık 2021), 1-15. https://doi.org/10.47998/ikad.957544
Demı̇röz, Kader. “Afet Kriz Yönetiminde Sosyal Medyanın İşlevselliği ve Zararları Üzerine Bir İnceleme”. Dirençlilik Dergisi 4/2 (31 Aralık 2020), 293-304. https://doi.org/10.32569/resilience.735807
Derveze, Muhammed İzzet. et-Tefsîrü’l-hadîs. 10 Cilt. Kahire: Dâru İhyâ’i’l-Kütübi’l-‘Arabiyye, 2. Basım, ts. Dıgıtal, Related. “Sosyal Medyanın Faydaları Nelerdir?” Related Digital (blog), 30 Haziran 2022. https://www.relateddigital.com/tr/blog/sosyal-medyanin-faydalari-nelerdir/
Ebu’s-Suûd, Muhammed b. Muhammed. İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâye’l-kitâbi’l-kerîm. 9 Cilt. Beyrut: Dârü ihyâi turâsi’l-arabî, ts.
Emin, Ali Haydar Hâce. Dürarü’l-hikem fî şerhi mecelleti’l-ahkâm. çev. Fehmi el-Hüseyni. 4 Cilt. Lübnan: Dârü’l-Cîl, 1991.
Ferrâ, Yahya b. Ziyâd el-. Me‘âni’l-Kur’ân. thk. Ahmed Yûsuf en-Necâtî vd. 3 Cilt. b.y.: Dârü’l-Mısriyye, ts.
Geçer, Ekmel. Sosyal medya ve iletişi psikolojisi: kişilik, kutuplaşma ve algoritma. ed. Lamia Levent Abul. Ankara: DİB Yayınları, 3. baskı., 2023.
Geçer, Ekmel. Sosyal Medya ve İletişim Psikolojisi. Ankara: Diyanet Vakfı
Geçer, Ekmel - Ulviye Ezerbolatoğlu (ed.). “Dijital Çağda İletişim Ahlakı”. Sosyal Medya: Çocuklar, Büyükler ve Gerçekler. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 4. Basım, 2023.
Görgülü, Ülfet. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Fatva Soruları Bağlamında Değişen Mahremiyet Kodları. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2019.
Ğâzî, Molla Huvayş Abdulkadir. Beyânü’l-meânî. 4 Cilt. Matbaatü’r-Tarakkî, 1. Basım, 1965.
Hân, Ebü’t-Tayyip Sıddîk. Fethü’l-beyân fî makâsidi’l-Kur’ân. 15 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l-asriyye, 1992.
Hatîb, Abdülkerim Yunus. et-Tefsîrü’l-Kur’ânî li’l-Kur’ân. 16 Cilt. Kahire: Dârü’l-Fikri’l-‘Arabî, ts.
Hayrettin Karaman vd. Kur’ân-ı Kerîm Açıklamalı Meâli. Ankara: TDV Yayınları, 2018.
İbn ‘Âşûr, Muhammed Tahir b. Muhammed. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. 30 Cilt. Tunus: ed-Dârü’t-Tûnusiyye, 1984.
İbn ‘Atıyye, Abdülhalık. Gâlib. el-Muharrerü’l-vecîz fî tefsîri’l-kitâbi’l-‘azîz. thk. Abdüsselâm Abdüşşâfî Muhammed. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1422.
İbn Ebû Hâtem, Muhammed.. Abdurrahman. Tefsîrü’l-Kur’âni’l-‘azîm. thk. Es‘ad Muhammed et-Tayyib. 13 Cilt. b.y.: Mektebetü Nizâr, 3. Basım, 1419.
İbn Kesîr, İsmail b. Ömer. Tefsîrü’l-Kur’âni’l-‘azîm. thk. Sami b. Muhammed Selâme. 8 Cilt. Riyad: Dâru Taybe, 2. Basım, 1999.
İbn Kuteybe, Abdullah b. Müslim. Garîbü’l-Kur’ân. thk. Seyyid Ahmed Sakr. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1978.
İbn Mâce, Muhammed b. Yezîd. es-Sünen. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 2 Cilt. b.y.: Dâru İhyâ’i’l-Kütübi’l-‘Arabiyye, ts.
İbn Manzûr, Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-Arab. thk. Haşim Muhammed vd. 6 Cilt. Kahire: Dâru’l-Maârif, ts.
İbn. Sîde, Ali b. İsmail. el-Muhkem ve’l-muhîtü’l-a’zam. thk. Abdülhamid Handâvî. 11 Cilt. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 2000.
İbnü’l-Cevzî, Abdurrahman b. Ali. Zâdü’l-mesîr. thk. Abdürrezzak el-Mehdî. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kitâbi’l-‘Arabî, 1422.
Kaan, Enver Osman. “Zamana Bağlı Olarak Hükümlerin Değişmesinde Nesih, Esbab-ı Nüzul ve Hz. Ömer’in Uygulamalarının Delil Olma Değeri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 34 (30 Ekim 2019), 133-152. https://dergipark.org.tr/en/pub/ihad/issue/72098/1156771
Kahraman, Abdullah. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Nas’lar Çerçevesinde Mahremiyet: Tanımı ve Sınırları. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2019.
Karaman vd., Hareddin. Kur’ân Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2017.
Karataş, Zübeyir. “Kur’ân’da Huzur ve Güven Ortamı”. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/21 (15 Ocak 2022), 242-262. https://doi.org/10.53683/gifad.993771
Kasımî, Cemâleddin Muhammed b. Muhammed Said. Mehâsinü’t-te’vîl. thk. Muhammed Bâsil ‘Uyûnü’s-Sûd. 9 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1418.
Kurtubî, Muhammed b. Ahmed. el-Câmi‘ li-ahkâmi’l-Kur’ân. thk. Ahmed el-Berdûnî, İbrahim Ettafeyyiş. 20 Cilt. Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1964.
mahşerî, Mahmud b. Amr ez-Ze. Esâsü’l-belâğa. thk. Muhammed Bâsil. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1998.
Mâverdî, Ali b. Muhammed. en-Nüket ve’l-‘uyûn. thk. es-Seyyid b. Abdülmaksûd. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, ts.
Muhtar, Ahmed. Mu’cemü’l-lüğati’l-arabiyati’l-muâsarati. 4 Cilt. Beyrut: Âlemu’l-Kutub, 2008.
Müslim b. Haccâc en-Nîsâbûrî. Sahîhu Müslim. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâ’i’t-Türâsi’l-‘Arabî, ts.
Nahçivânî, Nimetullah b. Mahmûd en-. el-Fevâtihu’l-ilâhiyye ve’l-mefâtîhu’l-gaybiyye. 2 Cilt. b.y.: Dâru Rikâbî, 1999. Okur, Kâşif Hamdi. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Sosyal Medya ve Hak Bilinci. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı, 3. Basım, 2019.
Onay Doğan, Betül - Mustafa Çuhadar (ed.). “Yeni Gölgeler”. Dijital İkilem. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2023.
Özkan, Abdullah - Muhammed Şevki Aydın (ed.). Medya Ahlakı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2. Basım, 2022.
Peker, Hüseyin. Din ve Ahlâk Eğitiminin Psikolojik ve Metodik Esasları. Samsun: Eser Matbaa, 1991.
Râzî, Ahmed b. Fâris b. Zekeriyya er-. Müc’melü Mekâyisi’l-Lüga. thk. Züheyr Abdulhasan Sultan. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1986.
Râzî, Fahreddin Muhammed b. Ömer. Mefâtîhu’l-gayb (et-Tefsîrü’l-kebîr). 32 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâ’i’t-Türâsi’l-‘Arabî, 3. Basım, 1420.
Sarıtaş, Ayşe - Kadir Demirci (ed.). “Biz Gençlere Dair”. Sosyal Medya ve Biz. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2. Basım, 2022.
Sem‘ânî, Mansûr b. Muhammed es-. Tefsîrü’l-Kur’ân. 6 Cilt. Riyad: Dârü’l-Vatân, 1997.
Semerkandî, Nasr b. Muhammed es-. Tefsîru Ebi’l-Leys es-Semerkandî. thk. Mahmûd Mutricî. 3 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
Suyûtî, Celâlüddîn Abdurrahman b. Ebî Bekr. Lübâbün-nükûl fî esbâbi’n-nüzûl. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, ts.
Süyûtî, Celâleddin Abdurrahman b. Ebû Bekir. el-İtkân fî ‘ulûmi’l-Kur’ân. 4 Cilt. b.y.: el-Hey’etü’l-Mısrıyetü’l-‘Âmme li’l-Kitâb, 1974.
Şafak, Yeni. “Bunun adı gönüllü esaret: Instagram yoksa tatil de yok doğum günü de | Gündem Haberleri”. Text. Yeni Şafak. Yeni Şafak. Yeni Şafak. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.yenisafak.com/gundem/bunun-adi-gonullu-esaret-instagram-yoksa-tatil-de-yok-dogum-gunu-de-4637234 Taberânî, Süleyman b. Ahmed. et-Tefsîrü’l-kebîr (Tefsîrü’l-Kur’âni’l-‘azîm). thk. Hişâm b. Abdülkerim el-Bedrânî. 6 Cilt. Irbid: Dârü’l-Kitabi’s-Sekâfî, 2008.
Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr. Câmiu’l-Beyân an Te’vil’il-Kur’ân. thk. Ahmed Muhammed Şakir. 24 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 2000.
Tınaz, Nuri. “Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medya ve Aile”. Mahremiyet Bağlamında Sosyal Medyanın Evlilik Üzerine Etkisi. İzmir: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2019.
Tirmizî, Muhammed b. İsa. es-Sünen. thk. Ahmed Muhammed Şakir. 5 Cilt. Mısır: Şeriketu Mektebetu va Matbaatü Mustafa el-Bânî, 1975.
Topbaş, Hasan - Işık, Umur. “Kurgu İle Gerçeklik Arasında Gezi Parkı Eylemleri ve Soysal Medya”. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 4/1 (23 Ekim 2014), 197-230. https://doi.org/10.20493/bt.90898
Tüsterî, Sehl b. Abdullah. Tefsîrü’t-Tüsterî. thk. Muhammed Bâsil ‘Uyûnü’s-Sûd. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1423.
Yeşilyurt, Temel. Çağdaş İnanç Problemleri. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2023.
Yıldız, İbrahim. “Hucurât Sûresinin 6. Âyeti Bağlamında Sosyal Medyadaki Gerçekdışı Haberler”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (23 Eylül 2021), 158-182. https://doi.org/10.51702/esoguifd.944505
Yılmaz, Hüseyin. Din Eğitimi ve Sosyal Barış. İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, 2019.
Zeccâc, İbrahim b. es-Serî. Me‘âni’l-Kur’ân ve i‘râbüh. thk. Abdülcelil Abduh Şilbî. 5 Cilt. Beyrut: ‘Âlemü’l-Kütüb, 1988.
Zeybek, Işıl. Çağın Vebası: Sosyal Medya Bağımlılığı. İstanbul: Paloma Yayınevi, 2015.
Zürkânî, Muhammed b. Abdülazim. Menâhilü’l-‘irfân fî ‘ulûmi’l-Kur’ân. 2 Cilt. Kahire: Matbaatü İsa el-Bâbî el-Halebî, ts. “Bakan Yerlikaya: Kayseri’deki Provokasyonlarla İlgili 28 Kişi Tutuklandı – Göç Araştırmaları Vakfı”. Erişim 15 Mart 2025. https://gocvakfi.org/bakan-yerlikaya-kayserideki-provokasyonlarla-ilgili-28-kisi-tutuklandi/ “İnsan hakları evrensel beyannamesi.pdf”. Erişim 19 Eylül 2024. https://www.hsk.gov.tr/Eklentiler/Dosyalar/9a3bfe74-cdc4-4ae4-b876-8cb1d7eeae05.pdf
“Türkiye’de günlük sosyal medya kullanımı ortalama 2 saat 44 dakika”. 07 Şubat 2024. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.trthaber.com/haber/bilim-teknoloji/turkiyede-gunluk-sosyal-medya-kullanimi-ortalama-2-saat-44-dakika-835186.html
BBC News Türkçe. “Instagram: BTK’dan sosyal medya platformuna erişim engeli”. 02 Ağustos 2024. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.bbc.com/turkce/articles/cgxqx9zl2eko
BBC News Türkçe. “Kayseri olayları: Türkiye genelinde gözaltına alınan 1065 kişiden 28’i tutuklandı”. 30 Haziran 2024. Erişim 05 Eylül 2024. https://www.bbc.com/turkce/articles/crgmzv9p2y3o
DonanımHaber. “Sosyal medya platformlarının Türkiye’deki kullanıcı sayıları ne kadar?” 15 Nisan 2024. Erişim 28 Ağustos 2024. https://www.donanimhaber.com/sosyal-medya-platformlarinin-turkiye-deki-kullanici-sayilari-2024--176338

Toplam 70 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil	Türkçe
Konular	Tefsir
Bölüm	Araştırma Makalesi
Yazarlar	Zübeyir Karataş 0000-0003-0166-2236
Gönderilme Tarihi	30 Ocak 2025
Kabul Tarihi	25 Nisan 2025
Erken Görünüm Tarihi	26 Haziran 2025
Yayımlanma Tarihi	30 Haziran 2025
IZ	https://izlik.org/JA44MS99TN
Yayımlandığı Sayı	Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

ISNAD	Karataş, Zübeyir. “Hümeze Sûresinin 1. Âyeti Bağlamında Sosyal Medyada Hak ve Mahremiyet İhlalleri”. Marifetname 12/1 (01 Haziran 2025): 87-115. https://izlik.org/JA44MS99TN.

Makale Dosyaları

Tam Metin

Marifetname Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.