Competitive Authoritarianism in Brazil on the Axis of Populism and Neoliberalism: The Example of Bolsonaro

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 1 , 16 - 36 , 02.04.2026

Onur Şatlı

https://doi.org/10.14782/marmarasbd.1769709

https://izlik.org/JA82GY45JT

Öz

This study analyzes the political transformation experienced in Brazil during the period of Jair Bolsonaro within the framework of the concepts of competitive authoritarianism, populism and neoliberal economic policies. With the increasing processes of democratic decline on a global scale in recent years, the Brazilian example provides an important case for understanding the dynamics of hybrid regimes in which democratic institutions show formal continuity, but their content is systematically eroded. The descriptive research method was used in the study together with discourse analysis and literature research; in addition to Levitsky and Way's competitive authoritarianism model, analysis of Pappas's populism and Brown's the erosion of political institutions by neoliberal economic policies are based on the theoretical framework. The pressures on media freedom, the erosion of judicial independence, the instilling of distrust in electoral processes, the effects of neoliberal reforms on democratic norms and the use of populist leadership strategies were examined thematically through the example of Brazil. Practices such as increasing economic and regulatory pressures on the media, appointments to the supreme judiciary, and distrust of the electoral system during the Bolsonaro era have seriously weakened democratic competition. In addition, it has been seen that the social inequalities created by neoliberal policies, combined with populist leadership discourses, erode democratic participation and institutional legitimacy. The study claims that the political transformation of Brazil under Bolsonaro is an example of competitive authoritarianism, provides an empirical contribution to the literature of competitive authoritarianism on the erosion of democratic norms through neoliberal reforms and populist strategies, and positions the Brazilian example in the global wave of democratic decline. This research, which sheds light on the Brazilian political history for future studies at the stage of democratic consolidation, proposes to examine the progressive process in detail through the reconstruction of democratic institutions, the role of civil society and media independence.

Anahtar Kelimeler

Competitive Authoritarianism , Bolsonaro , Populism , Neoliberal Economic Policies , Brazilian Politics

Popülizm ve Neoliberalizm Ekseninde Brezilya’da Rekabetçi Otoriterleşme: Bolsonaro Örneği

https://izlik.org/JA82GY45JT

Öz

Bu çalışma, Jair Bolsonaro döneminde Brezilya’da yaşanan siyasal dönüşümü rekabetçi otoriterlik, popülizm ve neoliberal ekonomi politikaları kavramları çerçevesinde analiz etmektedir. Son yıllarda küresel ölçekte demokratik gerileme süreçlerinin artış göstermesiyle birlikte, Brezilya örneği, demokratik kurumların biçimsel devamlılık gösterdiği ancak içeriklerinin sistematik olarak aşındırıldığı hibrit rejimlerin dinamiklerini anlamak açısından önemli bir vaka sunmaktadır. Çalışmada betimsel araştırma yöntemi, söylem analizi ve literatür araştırması ile birlikte kullanılmış; teorik çerçevede Levitsky ve Way'in rekabetçi otoriterlik modeline ek olarak Pappas’ın popülizm ve Brown’un neoliberal ekonomi politikalarının siyasi kurumları aşındırması analizleri temel alınmıştır. Brezilya örneği üzerinden medya özgürlüğü üzerindeki baskılar, yargı bağımsızlığının aşındırılması, seçim süreçlerine güvensizlik aşılanması, neoliberal reformların demokratik normlar üzerindeki etkileri ve popülist liderlik stratejilerinin kullanımı tematik olarak incelenmiştir. Bolsonaro döneminde medya üzerindeki ekonomik ve düzenleyici baskıların artması, yüksek yargıya yapılan atamalar ve seçim sistemine duyulan güvensizlik gibi pratikler, demokratik rekabeti ciddi şekilde zayıflatmıştır. Ayrıca neoliberal politikaların yarattığı toplumsal eşitsizliklerin, popülist liderlik söylemleriyle birleşerek demokratik katılımı ve kurumsal meşruiyeti aşındırdığı görülmüştür. Çalışma, Brezilya'nın Bolsonaro ile gelişen siyasal dönüşümünün rekabetçi otoriterliğe bir örnek olduğunu iddia etmekte, rekabetçi otoriterlik literatürüne neoliberal reformlar ve popülist stratejiler yoluyla demokratik normların aşındırılmasına ilişkin ampirik bir katkı sunmakta ve Brezilya örneğini küresel demokratik gerileme dalgası içinde konumlandırmaktadır. Demokratik pekişme aşamasında gelecek çalışmalar için Brezilya siyasi tarihine bir ışık tutan bu araştırma, ilerleyen sürecin demokratik kurumları yeniden inşası, sivil toplumun ve medya bağımsızlığının rolü üzerinden detaylı şekilde incelenmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Rekabetçi Otoriterlik , Bolsonaro , Popülizm , Neoliberal Ekonomi Politikaları , Brezilya Siyaseti

Teşekkür

Değerli hocam Prof.Dr. Ahmet KARADAĞ'a kıymetli eleştirilerinden ötürü sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

• Aktaş, M. (2015) Demokrasi Kavramına Eleştirel Bir Bakış. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3(1), 87–105. [https://doi.org/10.18506/anemon.92965](https://doi.org/10.18506/anemon.92965).
• Bayramoğlu, R. (2023) Rekabetçi Otoriter Rejim Örneği Olarak Viktor Orban Siyaseti ve Avrupa Birliği’ne Yansımaları. Journal of International Relations and Political Science Studies, no. 8, 81–97.
• BBC News Türkçe (2018) Brezilya Devlet Başkanı Seçilen Jair Bolsonaro’nun Büyük Tepkilere Neden Olan Sözleri Neler? [https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-46013777](https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-46013777) (Erişim Tarihi: 21.08.2025).
• BBC News Türkçe (2023) Brezilya’da Devlet Kurumlarına Baskın: Ülke Bu Noktaya Nasıl Geldi? https:// [www.bbc.com/turkce/articles/cqem8n70809o](http://www.bbc.com/turkce/articles/cqem8n70809o) (Erişim Tarihi: 21.08.2025).
• Bethell, L. & Nicolau, J. (2008) Politics in Brazil: 1985-2002. L. Bethell (der.), The Cambridge History of Latin America: Volume IX Brazil since 1930 (231–279). Cambridge: Cambridge University Press.
• Bethell, L. (2008a) Politics in Brazil under Vargas: 1930-1945. L. Bethell (der.), The Cambridge History of Latin America: Volume IX Brazil since 1930 (3–86). Cambrdige: Cambridge University Press.
• Bethell, L. (2008b) Politics in Brazil under the Liberal Republic. L. Bethell (der.), The Cambridge History of Latin America: Volume IX Brazil since 1930 (87–164). Cambridge: Cambridge University Press.
• Biebricher, T. (2015) The Political Theory of Neoliberalism. Stanford: Stanford University Press.
• Brancoli, F. (2024) Bolsonarismo: The Global Origins and the Future of Brazil’s Far Right. New Brunswick: Rutgers University Press.
• Brown, W. (2015) Undoing the Demos: Neoliberalism’s Stealth Revolution. New York: Zone Books.
• Brownlee, J. (2009) Portents of Pluralism: How Hybrid Regimes Affect Democratic Transitions. American Journal of Political Science 53(3), 515–532. [https://doi.org/10.1111/j.1540-5907.2009.00384.x](https://doi.org/10.1111/j.1540-5907.2009.00384.x).
• Burns, E. B. (1993) A History of Brazil. New York: Columbia University Press.
• Constitutional History of Brazil (n.d.) Constitution Net: Supporting Constitution Builders Globally. https:// constitutionnet.org/country/constitutional-history-brazil (Erişim Tarihi: 21.08.2024)
• Doğanyılmaz Duman, D. (2020) Popülist Söylemin Seçmen Davranışlarına Etkisi: Jair Bolsonaro’nun Seçim Kampanyasının İncelenmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, no. 27, 193–208. [https://doi.org/10.18092/ulikidince.649520](https://doi.org/10.18092/ulikidince.649520).
• Duverger, M. (1986) Siyasal Rejimler (Çev. T. Tunçdoğan). İstanbul: Sosyal Yayınlar.
• Freelon, K. (2021) Bolsonaro Threatens the Supreme Court with a Coup During September 7 Demonstrations. Folha de S. Paolo, [https://www1.folha.uol.com.br/internacional/en/brazil/2021/09/bolsonaro-threatens-](https://www1.folha.uol.com.br/internacional/en/brazil/2021/09/bolsonaro-threatens-) the-supreme-court-with-a-coup-during-september-7-demonstrations.shtml (Erişim Tarihi: 21.08.2025).
• Gülkan, R. O. (2024) Küresel Güney’de Otoriter Neoliberalizmin Politik Ekonomisi: Modi ve Bolsonaro Örnekleri [yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bilecik: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi.
• Heywood, A. (2023). Siyasi İdeolojiler (Çev. N. Uslu). İstanbul: Felix Kitap Yayınları.
• Human Rights Watch. (2021) Brazil: Bolsonaro Threatens Democratic Rule. [https://www.hrw.org/](https://www.hrw.org/) news/2021/09/15/brazil-bolsonaro-threatens-democratic-rule (Erişim Tarihi: 21.08.2025).
• Hunter, W. & Power, T. J. (2019) Bolsonaro and Brazil’s Illiberal Backlash. Journal of Democracy 30(1), 68–82. [https://doi.org/10.1353/jod.2019.0005](https://doi.org/10.1353/jod.2019.0005).
• Ivanova, G. (2022) Brazil’s Systemic Mistrust of Elections and Democracy. The Chicago Council on Global Affairs. [https://globalaffairs.org/commentary-and-analysis/blogs/brazils-systemic-mistrust-elections-](https://globalaffairs.org/commentary-and-analysis/blogs/brazils-systemic-mistrust-elections-) and-democracy (Erişim Tarihi: 21.08.2025).
• Popülizm ve Neoliberalizm Ekseninde Brezilya’da Rekabetçi Otoriterleşme: Bolsonaro Örneği 19
• Levitsky, S. & Way, L. A. (2010) Competitive Authoritarianism: Hybrid Regimes after the Cold War. Cambridge: Cambridge University Press.
• Linz, J. J. (2008) Totaliter ve Otoriter Rejimler (Çev. E. Özbudun). İstanbul: Liberte Yayınları.
• Meade, T. A. (2004) A Brief History of Brazil. New York: Checkmark Books.
• Melo, M. A. & Pereira, C. (2013) Making Brazil Work: Checking the President in a Multiparty System. New York: Palgrave Macmillan.
• Merriam, C. E. (1941) The Meaning of Democracy. The Journal of Negro Education 10(3), 309–317. https:// doi.org/10.2307/2292736.
• Mudde, C. (2004) The Populist Zeitgeist. Government and Opposition 39(4), 541–563. [https://doi](https://doi). org/10.1111/j.1477-7053.2004.00135.x.
• Mudde, C. & Kaltwasser, C. R. (2017) Populism: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press.
• Müller, J-W. (2016) What is Populism? Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
• Norris, P. & Inglehart, R. (2019) Cultural Backlash: Trump, Brexit, and Authoritarian Populism. Cambridge: Cambridge University Press.
• Oğuz, C. U. (2023) Brezilya’da Kritik 2022 Seçimleri ve Sonrası. Dış Politikada Kadınlar Notları, no. 1, 1–5.
• Özbudun, E. (2011) Otoriter Rejimler, Seçimsel Demokrasiler ve Türkiye. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Özden, B.A. (2021) Lula’nın Ilımlı Solundan Bolsonaro’nun Aşırı Sağına Brezilya. Toplum ve Bilim, no. 155, 8–35.
• Özgirgin, S. (2016) Başkanlık Sistemi Üzerine bir İnceleme: ABD, Arjantin ve Brezilya Örneği [yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
• Pappas, T. S. (2019). Populism and Liberal Democracy: A Comparative and Theoretical Analysis. Oxford: Oxford University Press.
• Power, T. J. (2016) The Brazilian Military Regime of 1964-1985: Legacies for Contemporary Democracy. Iberoamericana, 16(62), 13–26. [http://www.jstor.org/stable/43901533](http://www.jstor.org/stable/43901533).
• Reuters. (2021) Brazil’s Bolsonaro Says He May Not Accept 2022 Election under Current Voting System. [https://www.reuters.com/world/americas/brazils-bolsonaro-says-may-not-accept-2022-election-under-](https://www.reuters.com/world/americas/brazils-bolsonaro-says-may-not-accept-2022-election-under-) current-voting-system-2021-07-07/ (Erişim Tarihi: 21.08.2025).
• Schedler, A. (2002) Elections without Democracy: The Menu of Manipulation. Journal of Democracy 13(2), 36–50. [https://doi.org/10.1353/jod.2002.0031](https://doi.org/10.1353/jod.2002.0031).
• Yılmaz, Ö. (2020) Sağ Popülizm ve Faşizm Kavramlarına Bolsonaro İktidarından bir Bakış. Alınteri Sosyal Bilimler Dergisi 4(2), 137–162. [https://doi.org/10.30913/alinterisosbil.797145](https://doi.org/10.30913/alinterisosbil.797145).