A Comparative Analysis of Strategic Plans in the Municipalities of the TR42 Region in Terms of Environmental, Climate Participation and Sustainability Policies

Öz

Regional development agencies emerged in the post-World War II period as institutional mechanisms designed to reduce interregional disparities and strengthen local economies. With globalization, centralized development policies gradually lost prominence, while local and regional development strategies gained importance. In this context, sustainability and participation have become key components of contemporary development policies. The regional development agencies established in Türkiye in the 2000s reflect this transformation. This study examines the environmental, climate, and sustainability policies of municipalities within the TR42 Region (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, and Yalova) under the coordination of the East Marmara Development Agency (MARKA). The TR42 Region was selected due to its distinctive characteristics: a high level of industrialization (particularly in Kocaeli and Sakarya), a heterogeneous economic structure that also includes agriculture and tourism (notably in Bolu and Düzce), significant environmental pressures, and disaster risks. These multidimensional dynamics make the region a representative case for analyzing the local implementation of environmental and climate policies. The study analyzes the municipalities’ 2020- 2024 and 2025-2029 strategic plans together with their 2023‑2024 activity reports through qualitative content analysis. The 2023-2024 reports were selected because they represent the final implementation years of the 2020-2024 strategic planning period and are available for all municipalities. Data were analyzed using MAXQDA to assess inter-period changes and the extent of policy implementation. The findings indicate that environmental and climate policies have become strategic priorities in the 2025-2029 plans, with clearer, measurable, and more integrated targets related to green transformation, sustainable urbanization, and carbon reduction.

Anahtar Kelimeler

• Regional Development
• Environment
• Sustainability
• Climate and Participatory Policies
• Comparative Analysis
• TR42 Region

Destekleyen Kurum

There is no supporting institution for this study.

Etik Beyan

This study does not require ethics committee approval.

Teşekkür

I would like to thank the reviewers for their valuable comments and suggestions.

TR42 Bölgesi Belediyelerinde Stratejik Planların Çevre, İklim, Katılımcılık ve Sürdürülebilirlik Politikaları Açısından Karşılaştırmalı İncelemesi

Öz

Bölgesel kalkınma ajansları, II. Dünya Savaşı sonrası dönemde bölgelerarası gelişmişlik farklarını azaltmak ve yerel ekonomileri güçlendirmek amacıyla oluşturulan kurumsal yapılardır. Küreselleşmeyle birlikte yerel ve bölgesel kalkınma stratejileri önem kazanmış; sürdürülebilirlik ve katılımcılık, kalkınma politikalarının temel unsurları hâline gelmiştir. Türkiye’de 2000’li yıllarda kurulan kalkınma ajansları, bu dönüşümün bir yansımasıdır. Bu çalışma, Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) kapsamında yer alan TR42 Bölgesi’ndeki (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova) belediyelerin çevre, iklim ve sürdürülebilirlik politikalarını incelemektedir. TR42 Bölgesi’nin seçilme nedeni; yüksek sanayileşme düzeyi (özellikle Kocaeli ve Sakarya), aynı zamanda tarım ve turizm faaliyetlerini barındıran heterojen ekonomik yapısı (Bolu ve Düzce), yoğun çevresel baskılar ve afet riski gibi çok boyutlu dinamiklere sahip olmasıdır. Bu özellikler bölgeyi çevre ve iklim politikalarının yerel düzeydeki dönüşümünü analiz etmek açısından örneklem değeri yüksek bir saha hâline getirmektedir. Araştırmada belediyelerin 2020-2024 ve 2025-2029 stratejik planları ile 2023-2024 faaliyet raporları nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. 2023-2024 faaliyet raporları, 2020-2024 stratejik plan döneminin son uygulama yıllarını temsil etmeleri ve tüm belediyelerde erişilebilir olmaları nedeniyle tercih edilmiştir. Çalışmada nitel içerik analizi yöntemi kullanılmış ve veriler MAXQDA programı ile incelenerek dönemler arası değişim ile uygulamaya yansıma düzeyi değerlendirilmiştir. Bulgular, 2025-2029 stratejik planlarında çevre ve iklim politikalarının stratejik öncelik hâline geldiğini; yeşil dönüşüm, sürdürülebilir kentleşme ve karbon azaltımı gibi hedeflerin daha açık, ölçülebilir ve bütüncül biçimde ele alındığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bölgesel Kalkınma
• Çevre
• Sürdürülebilirlik
• İklim ve Katılımcılık Politikaları
• Karşılaştırmalı Analiz
• TR42 Bölgesi

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir destekleyici kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederim.

Teşekkür

Değerli yorum ve önerileri için hakemlere teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Arıkan, Y. & Özsoy, G. (2008) A’dan Z’ye İklim Değişikliği Başucu Rehberi. Ankara: Bölgesel Çevre Merkezi (REC) Türkiye.
2. Arnstein, S. R. (1969) A Ladder of Citizen Participation. Journal of the American Institute of Planners 35(4), 216-224.
3. Bakan, R. (2015) Belediyelerde Stratejik Planlamanın Kamu Hizmetlerine Etkisi [yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa: Uludağ Üniversitesi.
4. Bolu Belediyesi (2019) Bolu Belediyesi Stratejik Planı 2020–2024. https://www.bolu.bel.tr/wp-content/uploads/2019/09/Bolu-Belediyesi-Stratejik-Plan-2020-2024.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
5. Bolu Belediyesi (2024) Bolu Belediyesi 2024 Yılı Faaliyet Raporu. https://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/Ftqtc%2BFaaliyet_Raporu_BoluBelediyesi_2024.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
6. Bostancı, S. (2022) Yerel Yönetimlerin İklim ve Su Politikaları. Journal of Emerging Economies and Policy 7(1), 395-410.
7. Bryson, J. M. & Roering, W. D. (1988) Initiation of Strategic Planning by Governments. Public Administration Review 48(6), 995-1004.
8. Bulkeley, H. & Betsill, M. M. (2013) Revisiting the Urban Politics of Climate Change. Environmental Politics 22(1), 136-154. https://doi.org/10.1080/09644.016.2013.755797.

9. Cohen, S. (2011) Sustainability Management: Lessons from and for New York City, America, and the Planet. New York: Columbia University Press.
10. Coşkun, B. & Yıldırım, Ç. P. (2018) Türkiye’de Stratejik Planlama: Son Dönem Gelişmelerin İncelenmesi. Strategic Public Management Journal 4(8), 1-16.
11. Çalık, M. & Sözbilir, M. (2014) İçerik Analizinin Parametreleri. Eğitim ve Bilim 39(174), 33-38.
12. Çeler, E. & Serengil, Y. (2021) İklim Değişikliği Strateji ve Eylem Planlarında Havza Yaklaşımı ve Doğa Temelli Çözümler. Ormancılık Araştırma Dergisi 8(2), 197-207. https://doi.org/10.17568/ogmoad.949294.
13. Çelikyay, H. H. & Kaya, E. (2024) Uluslararası İklim Politika Belgeleri Perspektifinde Büyükşehir Belediyelerinin İklim Eylem Planları ve İklim Politikaları Analizi. Strategic Public Management Journal 10(17), 84-119. https://doi.org/10.25069/spmj.1434738.
14. Çoban, H. (1997) Bilgi Toplumuna Planlı Geçiş: Bilgi Toplumuna Geçmek İçin Stratejik Planlama ve Yönetim Bilgi Sistemi Uygulanması. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
15. Davarcıoğlu, B. & Lelik, A. (2018) Küresel İklim Değişikliği ve Uyum Çalışmaları: Türkiye Açısından Değerlendirilmesi. Mesleki Bilimler Dergisi 7(2), 376-392.
16. David, F. R. (2007). Strategic Management: Concepts and Cases (11th ed.). Pearson Prentice Hall.
17. Doğan, B. B. (2011) Kalkınma İktisadının XX. Yüzyıldaki Gelişim Süreci. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 22, 41-83.
18. Düzce Belediyesi (2023) Düzce Belediyesi 2023 Yılı Faaliyet Raporu. https://duzce.bel.tr/zl_site/dosya/icerik/8873/14103-duzce-belediye-baskanligi-2023-mali-yili-faaliyet-raporu.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
19. Düzce Belediyesi (2024) Düzce Belediyesi Stratejik Planı 2025–2029. https://duzce.bel.tr/zl_site/dosya/icerik/32/15774-2025-29.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
20. Ebert, S. (2023) Climate Change. In P. O. de Pablos (ed.), Advances in Human Resources Management and Organizational Development (168-193). Hershey, PA: IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-6878-4.ch011.
21. Eryılmaz, B. (1997) Yerel Yönetimlerin Yeniden Yapılanması. İstanbul: Birleşik Yayıncılık.
22. Fung, A. (2006) Varieties of Participation in Complex Governance. Public Administration Review 66(s1), 66-75.
23. Han, E. & Kaya, A. A. (2013) Kalkınma Ekonomisi: Teori ve Politika (8. bs). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
24. Hooghe, L. & Marks, G. (2003) Unraveling the Central State, but How? Types of Multi-Level Governance. American Political Science Review 97(2), 233-243. https://doi.org/10.1017/S000.305.5403000649.
25. IPCC (2001) Climate Change 2001: The Scientific Basis. Cambridge: Cambridge University Press.
26. İpek, E. A. Ş. & Akman, Ç. (2019) Son Dönemde Yapılan Değişiklikler Çerçevesinde Belediyelerde Stratejik Planlama Süreci. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 2(2), 359-373.
27. Kara, H. & Karakılçık, Y. (2016) 5018 Sayılı Kanun Kapsamında Yerel Yönetimlerin Denetimi: Getirdiği Yenilikler, Uygulamalar ve Karşılaşılan Eksiklikler. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 6(3), 727-738.
28. Karagöl, V. (2022) İklim Değişikliği ve Para Politikası: Türkiye İçin Bir Değerlendirme. İnsan ve İnsan 9(33), 77-95. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1096970.
29. Kaya, E. & Uzun, O. (2024) Kentsel Açık ve Yeşil Alan Planlamasında Katılımcılık Görüşlerini Birlikte Kullanan Uluslararası Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Kent Akademisi Dergisi 17(3), 1060-1085. https://doi.org/10.35674/kent.1366223.
30. Keleş, R. (2020) Yerel Demokrasiyi Merkeziyetçilik Virüsünden Arındırmak. Kent ve Çevre Araştırmaları Dergisi 2(1), 45-58.
31. Kerman, U., Altan, Y., Aktel, M. & Öztop, S. (2012) Belediyelerde Stratejik Planlama: Ege Bölgesi İl Belediyeleri Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 17(2), 1-15.
32. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi (2024a) 2024 Yılı Faaliyet Raporu. https://www.kocaeli.bel.tr/files/uploads/documents/174.489.5575_2024-yili-faaliyet-raporu_ek_2024-yili-faaliyet-raporupdf.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
33. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi (2024b) Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Stratejik Planı 2025–2029. https://www.kocaeli.bel.tr/files/uploads/documents/176.673.7810_kbb-2025-2029-stratejik-plani-002pdf.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
34. Kurnaz, M. L. (2023) İklim Değişikliği ve Uyum Süreçlerinde Türkiye. Resilience 7(1), 199-208. https://doi.org/10.32569/resilience.1312684.
35. Kwon, M. M. (2006) Strategic Planning Utilization in Local Governments: Florida City Governments and Agencies [yayınlanmamış doktora tezi]. Tallahassee: Florida State University.
36. Leal Filho, W. & Sümer, V., eds. (2018) Sustainability and Resilience Planning for Local Governments. Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-72568-0.
37. Mahalli İdareler Derneği Enstitüsü (2026) Türkiye Belediyelerinde İklim Değişikliğiyle Mücadele: İklim Kanunu Sonrasında Yeni Yol Haritası. Mahalli İdareler Derneği. https://www.mahalliidarelerdernegi.org.tr/post/t%C3%BCrkiye-belediyelerinde-i%CC%87klim-de%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fiylem%C3%BCcadele-i%CC%87klim-kanunu-sonras%C4%B1nda-yeni-yol-haritas%C4%B1 (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
38. Malkoç, B. (2022) Belediyelerde Performans Esaslı Bütçeleme Sistemi İncelendiğinde Bütçe ve Performans Programı Arasındaki İlişki Uygun ve Uyumlu mu? Premium e-Journal of Social Science (PEJOSS) 6(25), 593-603.
39. McCune, S. D. (1986) Guide to Strategic Planning for Educators. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.
40. McGraw-Hill Construction (2013) World Green Building Trends: SmartMarket Report 2013. http://www.worldgbc.org/files/8613/6295/6420/World_Green_Building_Trends_SmartMarket_Report_2013.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
41. Mintzberg, H. (1994) The Fall and Rise of Strategic Planning. Harvard Business Review 72(1), 107-114.
42. Nelson, A. J., Rakau, O. & Dörrenberg, P. (2010) Green Buildings: A Niche Becomes Mainstream. Frankfurt: Deutsche Bank Research. http://www.dbresearch.com/Prod/Dbr_Internet_En-Prod/Prod000.000.0000256216.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
43. Ökmen, M. & Parlak, B. (2015) Yerel Yönetimlerde Yeni Vizyonlar. Bursa: Ekin Yayınevi.
44. Önen, S. M. & Ozan, M. S. (2021) Kamu Yönetimi Reformlarının Dönüşümü. TroyAcademy 6(2), 521-548.
45. Parasız, İ. & Özer, M. (2015) İktisadın Temelleri. Bursa: Orion Kitabevi.
46. Poyraz, F. (2024) Yerel Yönetimlerde Stratejik Planlama: Bir Literatür Araştırması. Yönetim Bilimleri Dergisi 22(52), 366-395. https://doi.org/10.35408/comuybd.1374732.
47. Sachs, J. D. (2015) The Age of Sustainable Development. New York: Columbia University Press.
48. Sakarya Büyükşehir Belediyesi (2024) 2024 Yılı Faaliyet Raporu. https://www.sakarya.bel.tr/uploads/stratejik/dIB4LZ49JW.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
49. Sakarya Büyükşehir Belediyesi (2024) Sakarya Büyükşehir Belediyesi Stratejik Planı 2025–2029. https://www.sakarya.bel.tr/uploads/stratejik/NaNCU6FUbK.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
50. Schreier, M. (2012) Qualitative Content Analysis in Practice. London: Sage.
51. Songür, N. (2008) Belediyelerin Stratejik Planlama Sürecindeki Gereklilikleri Yerine Getirme Durumları Üzerine Bir Araştırma. Çağdaş Yerel Yönetimler 17(4), 63-86.
52. T.C. Cumhurbaşkanlığı (2018) Strateji ve Bütçe Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK No. 13). Resmî Gazete 30488.
53. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2019) Belediyeler İçin Stratejik Planlama Rehberi. https://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/2nABM+Belediyeler_Icin_Stratejik_Planlama_Rehberi.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
54. United Nations (2015) Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). New York: United Nations General Assembly.
55. Ülgen, H. & Mirze, S. K. (2018) İşletmelerde Stratejik Yönetim. İstanbul: Literatür Yayınları.
56. Yalova Belediyesi (2024) Yalova Belediyesi 2024 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler / Performans Raporu. https://yalova.bel.tr/upload/icerikdosyalar/Tib3rghFlN6BVmT.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
57. Yalova Belediyesi (2025) Yalova Belediyesi Stratejik Planı 2025–2029. https://www.yalova.bel.tr/upload/icerikdosyalar/1CSdxRrr8THN7H6.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
58. Yiğitcanlar, T. (2010) Sustainable Urban and Regional Infrastructure Development: Technologies, Applications and Management. Hershey, PA: IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-61520-775-6.
59. World Commission on Environment and Development (1987) Our Common Future: Report of the World Commission on Environment and Development. Oxford: Oxford University Press. https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf (Erişim Tarihi: 10.11.2025).