Türkiye’de Deprem Riski Azaltma Eğitiminin Okullardaki Uygulamalarına Yönelik Öğretmen Görüşleri ve Öğretmenlerin Afet Bilinç Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de deprem riskini azaltma eğitimlerinin okullardaki uygulamalarına yönelik öğretmen görüşleri ve öğretmenlerin afet bilinç düzeylerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışmada, karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmada nitel ve nicel verilerin bir arada toplandığı yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel verileri için kolay ulaşılabilir, nitel verileri için ise ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın nicel verileri Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde görev yapan 321 sınıf öğretmeninden toplanmıştır. Nitel veriler ise, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde görev yapan 3. ve 4. sınıfa eğitim veren 8 sınıf öğretmeninden toplanmıştır. Çalışmanın nicel verileri, Dikmenli, “Afet Bilinci Algı Ölçeği” ile toplanmıştır. Nitel verileri ise, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Çalışmada elde edilen nicel verilerin analizinde SPSS 23 programı kullanılırmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışmanın nicel sonuçları, deprem konusunda öğretmenlerin farkındalığının kabul edilebilir bir düzeyde olduğunu göstermiştir. Bunlarla birlikte, görüşme analizlerinden elde edilen bulguların nicel sonuçları desteklediği görülmüştür. Nitel sonuçlara göre, deprem biliminin öğrencilere daha etkili bir şekilde kazandırılması ve depreme hazırlık sürecinde öğretmenlerin rolünün güçlendirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bunun yanında ailelerin deprem farkındalığının arttırılması için okul-aile iş birliğinin arttırılması gerektiği sonucuna da ulaşılmıştır. Önerilen adımların uygulanması, hem öğrencilerin hem de toplumun deprem konusunda daha bilinçli ve depreme hazırlıklı olmasına katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

• Deprem
• Deprem eğitimi
• Afet algısı
• Sınıf Öğretmenleri

Examination of Teacher Views on the Implementation of Disaster Risk Reduction Education in Schools and Teachers' Disaster Awareness Levels in Turkey

Öz

In this study, the aim is to examine the opinions of teachers regarding the implementation of earthquake risk reduction education in schools and the disaster awareness levels of teachers in Turkey. A mixed-method approach was employed in this study, utilizing a convergent parallel design where qualitative and quantitative data were collected concurrently. Quantitative data for the study were collected from primary school teachers working in various regions of Turkey, while qualitative data were collected from 3rd and 4th-grade primary school teachers in diverse regions of the country. Quantitative data were gathered using the 'Disaster Awareness Perception Scale' whereas qualitative data were collected through a semi-structured interview form devised by the researcher. The quantitative data obtained in the study were analyzed using SPSS 23 software, while qualitative data were analyzed using content analysis. The quantitative results of the study showed that teachers’ awareness of earthquakes was at an acceptable level. In addition, the findings obtained from the interview analysis supported the quantitative results. According to the qualitative results, it was revealed that earthquake science should be taught to students more effectively and the role of teachers should be strengthened in the earthquake preparedness process. In addition, it was concluded that school-family cooperation should be increased to raise the earthquake awareness of families. Implementing the recommended steps can contribute to making both students and society more aware of and prepared for earthquakes.

Anahtar Kelimeler

• Earthquake
• Earthquake education
• Disaster perception
• Classroom Teachers

Kaynakça

1. AFAD, (2022). Deprem Haftası’nda Tüm Okullarda Aynı Anda Deprem Tatbikatı Yapılacak.
2. AFAD, (2023). Afet ve Acil Durum Eğitim Merkezi. Afete Hazır Okul.
3. Akkaş, H. H. (2023). Deprem Bilinci. Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası İçin Akademik Öneriler içinde Ed. Musa Öztürk ve Mustafa Kırca. Gaziantep: Özgür Yayınları.
4. Bikar, S. S., Rabe, Z. ve Rathakrishnan, B. (2021). Analyze the Conceptual Understanding of Earthquakes among Geography Teachers in Ranau, Sabah. Review of International Geographical Education, 11(2), 429-448.
5. Codreanu, T. A., Celenza, A. ve Ngo, H. (2016). Disaster risk education of final year high school students requires a partnership with families and charity organizations: an international cross-sectional survey. Prehosp Disaster Med. 31(3):242-254.
6. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Thousand Oaks, CA: Sage.
7. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Mixed methods research (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE.
8. Çavuş, R. ve Balçın, M. D. (2020). The Examination of the Effect of Earthquake Education Center Trip on Attitudes Towards Earthquake of Secondary School Students. Gaziantep University Journal of Educational Sciences, 4(2), 55-72.

9. Çelik, A. A. & Gündoğdu, K. (2022). Öğretmenlerin Afete Hazırlık Düzeyleri İle İlkokullardaki Afet Eğitimi Uygulamalarına Yönelik Görüşleri. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 (1) , 77-112.
10. Demirci, A. ve Yıldırım, S. (2015). İstanbul’da ortaöğretim öğrencilerinin deprem bilincinin değerlendirilmesi. Millî Eğitim Dergisi, 207, 89-118.
11. Demirkaya, H. (2007). İlköğretim öğrencilerinin deprem kavramı algılamaları ve depreme ilişkin görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8, 68-76.
12. Dikmenli, Y., Yakar, H. ve Konca, A. S. (2018). Development of Disaster Awareness Scale: A Validity and Reliability Study. Review of International Geographical Education Online, 8(2), 206-2020. Erişim linki: Afete Hazır Okul (afad.gov.tr) Erişim linki: Deprem Haftası’nda Tüm Okullarda Aynı Anda Deprem Tatbikatı Yapılacak (afad.gov.tr)
13. Erkin, E. (2019). Ortaokul 5.sınıf öğrencilerinin depreme yönelik tutum ve akademik başarılarında eğitsel oyunların etkisinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Çanakkale.
14. Ghobarah, A., Saatcioglu, M. ve Nistor, I. (2006). The impact of the 26 December 2004 earthquake and tsunami on structures and infrastructure. Eng. Struct.; 28(2), 312-326.
15. Horton, D., Spigelmyer, P., Zoucha, R. ve Rebmann, T. (2023) Disaster Preparedness in K-12 Schools: An Integrative Review. J Sch Health, 93(8):726-732.
16. Li, S., Peng, X., Pang, R., Li, L., Song, Z. ve Ye, H. (2021). Information Preference and Information Supply Efficiency Evaluation before, during, and after an Earthquake: Evidence from Songyuan, China. Int J Environ Res Public Health. 18(24), 13070.
17. Lindgren, R., Morphew, J. W., Kang, J., Planey, J. and Mestre, J. P. (2022). Learning and Transfer Effects of Embodied Simulations Targeting Crosscutting Concepts in Science. Journal of Educational Psychology, 114 (3), p462-481.
18. Mermer, G. Ozturk-Donmez, R. ve Daghan, S. (2018). The Evaluation of the Education for Earthquake Preparation Addressed to Middle School Students. JPMA J. Pak. Med. Assoc, 68, 1809–1815.
19. Milli Eğitim Bakanlığı (2018a). Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı (İlkokul 1, 2 ve 3. Sınıflar). Ankara. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı.
20. Milli Eğitim Bakanlığı (2018b). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Ankara. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı.
21. Milli Eğitim Bakanlığı (2018c). Beden Eğitimi Ve Oyun Dersi Öğretim Programı (İlkokul 1, 2, 3 ve 4. Sınıflar). Ankara. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı.
22. Milli Eğitim Bakanlığı (2018d). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Ankara. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı.
23. Mirzaei, S., Tafti, A. A. D., Mohammadinia, L., Nasiriani, K., Rahaei, Z., Falahzadeh, H. ve Amiri, H. R. (2019). Operational Strategies for Establishing Disaster-Resilient Schools: A Qualitative Study. Adv J Emerg Med., 4(2), e23.
24. Natcat (2011). Topics Geo Natural Catastrophe Know-How for Risk Management And Research. Munich Re Group.
25. Parisi, F.; Augenti, N. (2013). Earthquake damages to cultural heritage constructions and simplified assessment of artworks. Engineering Failure Analysis, 34, 735-760.
26. Seddighi, H., Sajjadi, H., Yousefzadeh, S., Lopez, M., Vameghi, M., Rafiey, H. ve Khankeh, H. (2022). School-Based Education Programs for Preparing Children for Natural Hazards: A Systematic Review. Disaster Med Public Health Prep, 16(3), 1229-1241.
27. Seike, T., Isobe, T., Hosaka, Y., Kim, Y., Watanabe, S. ve Shimura, M. (2019). Design and supply system for emergency temporary housing by various construction methods from the perspective of environmental impact assessment: The case for the Great East Japan earthquake. Energy and Build, 203, 109425.
28. Shiwaku, K., Ueda, Y., Oikawa, Y., & Shaw, R. (2016). School disaster resilience assessment in the affected areas of 2011 East Japan earthquake and tsunami. Natural Hazards, 82(1), 333-365
29. Soffer, Y., Goldberg, A., Avisar-Shohat, G., Cohen, R. ve Bar-Dayan, Y. (2010) The effect of different educational interventions on schoolchildren's knowledge of earthquake protective behaviour in Israel. Disasters, 34(1), 205-13.
30. Sujarwo, Noorhamdani, Fathoni M. (2018). Disaster Risk Reduction in Schools: The Relationship of Knowledge and Attitudes Towards Preparedness from Elementary School Students in School-Based Disaster Preparedness in the Mentawai Islands. Indonesia. Prehosp Disaster Med., 33(6), 581-586.
31. Torani, S., Majd, P.M., Maroufi, S.S., Dowlati, M., & Sheikhi, R.A. (2019). The importance of education on disasters and emergencies: A review article. Journal of Education and Health Promotion, 24(8), 85.
32. UNESCO ve UNICEF, ( 2014 ). Towards a learning culture of safety and resilience: technical guidance for integrating disaster risk reduction in the school curriculum. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000229336 adresinden ulaşılmıştır. Erişim tarihi: 6 Mart 2023.
33. Wallace, C. (1995). Earthquakes in the New Zealand region. New Zealand. Journal of Geography, 99, 3-17.
34. Yeon, D. H., Chung, J. B. ve Im, D. H. (2020) The Effects of Earthquake Experience on Disaster Education for Children and Teens. Int J Environ Res Public Health. 17(15), 5347.
35. Yılmaz, E. (2014). School-Based Dısaster Educatıon Through Currıcular And Extra-Currıcular Actıvıtıes: A Comparatıve Case Study. [Yüksek Lisans Tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi. Ankara.