GEVAŞ KASABASI VE FONKSİYONLARI

Öz

Doğu Anadolu Bölgesi, Van Bölümü’nde yer alan Gevaş, Van Gölü'nün güneydoğusunda, Van şehrine 40 km uzaklıktadır. Van Gölü güneyine kadar uzanan Güneydoğu Toroslar’ın kuzeyindeki Çadır Dağı'nın (3537 m) kuzey eteklerinde, Van Gölü’ne dökülen Gevaş Deresi tarafından açılmış olan bir vadi içerisinde kurulmuştur. Van Gölü'ne dökülen Gevaş Deresi boyunca gelişen Gevaş’ın, yerleşme tarihi Urartulara kadar uzanır. Daha sonraki dönemlerde çeşitli uygarlıkların hâkimiyetinde kalan yerleşme, 1548'de Osmanlı topraklarına katılmış ve 1860 yılında da kaza merkezi durumuna getirilmiştir. Gevaş’ın oturduğu saha 221 ha kadar olup 2000 yılı sayımına göre burada 10988 kişi yaşamaktadır. Cumhuriyet'in ilk yıllarından 1950'ye kadar 2000 nüfuslu küçük bir yerleşme olan Gevaş, 1950'den sonra göç alarak, nüfusu 10.000'i aşan yerel bir merkez konumuna gelmiştir. Van’a yakın oluşu nedeniyle fonksiyon bakımından çeşitlilik kazanamamış olan Gevaş, çevresindeki ve özellikle idari yönden kendisine bağlı yerleşmelerin tarım ve hayvansal ürünlerinin pazarlandığı, hizmet fonksiyonları içinde idarî hizmetler ve perakende ticaretin yoğunluk kazandığı bir kasaba niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

• Gevaş, kasaba yerleşmesi, yerleşme fonksiyonları

Kaynakça

1. Alaeddinoğlu, F., (1999), Gevaş Kasabasının Coğrafi Etüdü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum.
2. Benedict, P., (1971), “Türkiye’de Küçük Kasabaların Etüdüne İlişkin Bazı Sorunlar”, İçinde Tümertekin, E, Mansur, F. Benedict, P.(Ed.), Türkiye Coğrafi ve Sosyal Araştırmalar, 147-186. İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Matbaası, İstanbul.
3. Çezik, A., (1982), Kent Eşiği Araştırması (Türkiye İçin Kent Tanımı), DPT Yay. No: 1838, SPD (B) Yay. No: 350, Ankara.
4. Doğanay, H., (1983), Erzurum’un Şehirsel Fonksiyonları ve Başlıca Planlama sorunları (Yayımlanmamış Doçentlik Tezi), Atatürk Ünv. Fen-Ed. Fak. Coğ. Böl., Erzurum.
5. Flusser, V., (1991), “Raum und Zeit aus städtischer Sicht”. In: Wentz,M. (Ed.) Stadt-Räume. Die Zukunft des Städtischen., Frankfurter Beiträge 2:19-24, Frankfurt a. M.
6. Göney, S., (1984), Şehir Coğrafyası. İst. Üniv. Coğ. Ens. Yay.No: 91, İstanbul.
7. Hofmeister, B., (1993), Stadtgeographie. Westermann Schulbuchverlag GmbH., Braunschweig.
8. Lienau, C., (2000), Die Siedlungen des landlichen Raumes. Westermann Schulbuchverlag GmbH., Braunschweig.

9. Özçağlar, A., (1997), Türkiye’de Belediye Örgütlü Yerleşmeler (Kasabalar-Şehirler). Ekol Yeyınevi, Ankara.
10. Özçağlar, A., (2003), Coğrafyaya Giriş. Hilmi Usta Matbaacılık, Ankara.
11. Özgür, E. M., (2000), Türkiye Coğrafyası. Hilmi Usta Matbaacılık, Ankara.
12. Paesler, R., (1976), “Urbanisierung als Sozialgeographischer Prozess”. Münchner Studien zum Sozial- und Wierschaftsgeographie, Band:12, Kallmünz.
13. Tolun-Denker, B., (1970), “Silivri’de Gelişen Şehirsel Fonksiyonlar Hakkında”. İ.Ü. Coğrafya Enst. Dergisi, 17:93-102. İstanbul.
14. Tolun-Denker, B., (1976), Şehiriçi Arazi Kullanılışı. İstanbul Ünv. Coğ. Ens. Yay. No: 83, İstanbul.
15. Tümertekin, E., (1973), Türkiye’de Şehirleşme ve Şehirsel Fonksiyonlar. İstanbul Ünv. Yay. No:1840, Coğ. Ens. Yay. No:72, İstanbul.
16. Umar, B., (1993), Türkiye’deki Tarihsel Adlar. İnkılap Kitabevi, İstanbul.
17. Van Valiliği, (1998), Cumhuriyetin 25. Yılında Van. Van Valiliği Kültür Varlıklarını Araştırma, Derleme, Tanıtma ve Yayınlama Merkezi, Van.