Gelişmekte Olan Bir Ülkedeki Bir Şehrin Kent Morfolojisi ve Fractal Analizi: Örnek Alan Çalışması Olarak İstanbul

Öz

Şehirler sosyal, ekonomik ve teknolojik faktörlerin ve fiziki çevre şartlarının sonucunda ortaya çıkan karmaşık oluşumlardır. Şehirlerin gelişimlerini etkileyen unsurları anlamak onların sadece tarihteki değil gelecekteki gelişmelerini de anlamaya yardımcı olabilir. Fraktal analiz, şehir morfolojisi ve yapısının incelenmesinde yeni bir teknik olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada Fraktal analiz orta düzeyde gelir seviyesine sahip gelişmekte olan bir ülkedeki bir şehre örnek olarak İstanbul üzerinde uygulanmıştır. Çalışmada fraktal analiz sonucunda ortaya çıktığı üzere, İstanbul’un şehir yapısı Avrupa ve ABD’nin New York ve London gibi büyük şehirlerindeki yapı ile benzer özellikler taşımaktadır. Bununla birlikte, İstanbul’da görülen gelişme yoğunluğu, gelişmekte olan ülkelerdeki diğer kentsel alanların bir göstergesi olabilecek şekilde, gelişmiş bölgelerdeki benzer şehirlerden daha fazladır. Fraktal dokusunun ölçümüne dayalı (laucunarity ölçümü) yapılan ayrıntılı analizlerin şehir yapısının incelenmesinde daha iyi sonuçlar verdiği görülmektedir. Sonuçta, politik, kültürel yada ekonomik farklılıklara rağmen teknolojinin küreselleşmesi nedeniyle şehir dokularında giderek artan bir şekilde benzerlikler ortaya çıktığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Fraktal Analiz, Kent Morfolojisi, Alan Analizi, Şehir Planlama, İstanbul

Kaynakça

1. Arreola, D., Curtıs, J., (1993). The Mexican border cities: landscape anatomy and place personality. Tucson: University of Arizona Press.
2. Bacon, E., (1967). Design of cities. New York: The Viking Press.
3. Batty, M., Longney, P. , (1996). Fractal cities: a geometry of form and function. Academic Press, London and San Diego.
4. Batty, M., (2004). A new theory of space syntax, CASA Working Paper 75, Center for Advanced Spatial Analysis (CASA).
5. Batty, M., (2005). Cities and complexity: understanding cities with cellular automata, agent-based models, and fractals. MIT Press.
6. Caglıonı, M., Gıovannı R., (2007). Contribution to fractal Analysis of cities : a study of metropolitan area of Milan, Cybergeo, article 269, put online 20 April 2004 and modified 04 July 2007. (Can be accessed online at: http://www.cybergeo.eu/ index3634.html. Last accessed on 10 september 2007.
7. Center for Advanced Spatial Anaysis (CASA), University College of London, (2007). Patrick Geddes and the digital age.
8. Devaney, R., (1995). Chaos in the classroom: fractal dimensions, Last retrieved 1 September 2007 from http://math.bu.edu/ DYSYS/chaos-game/node6.html# SECTION 0006000000 0000 000000.

9. Falconer, K., (2003). Fractal geometry: mathematical foundations and applications, 2nd edition, John Wiley and Sons Ltd. Ford, L., Grıffın, E., (1980). "A model of Latin American city structure", Geographical Review, Vol. 70. No. 4: 397-422.
10. Ford, L., (1996). "A new and improved model of Latin American city structure," Geographical Review, Vol. 86. No. 3: 437-440.
11. Freely, J., (1998) Istanbul: the imperial city, Penguin Books.
12. Frankhauser, P. , (2004) Comparing the morphology of urban patterns in Europe a fractal approach, in : European Cities Insights on outskirts, Report COST Action 10 Urban Civil Engineering, Vol. 2, Structures, edited by A. Borsdorf and P. Zembri, Brussels, 79-105. (can be accesed online at at: http://urd.let.rug.nl/ekoster/isuf2/online_unlimited/um199902 _95-99.pdf , last accessed 10 September 2007.Last accessed 10 September 2007.
13. Geddes, P, (1949). Reprint of 1915 version. Cities in evolution, Williams and Norgate, London.
14. Gleıck, J., (1987). Chaos: making a new science, London, Penguin Books.
15. Harrıs, C., Ullman, E., (1945). “The nature of cities,” The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 252: 7- 17, 1945.
16. Hoyt, H., (1970). [c1933]. One hundred years of land values in Chicago. Arno Press, New York.
17. Karakuyu, M., (2001). The physical growth of Istanbul: a case study, unpublished Master of Arts in Geography thesis, Fatih University, Istanbul, Türkiye.
18. Kınross, L., (1979). The Ottoman centuries, New York, William Murrow and Company.
19. Langarıas, A., (2007). Fractal analysis of the urbanizaiton at the outskirts of the city, measurement and explantion, Cybergeo, article 391, put online on 16 July 2007, retrieved on 3 September 2007 at http://www.cybergeo.eu/index8902.html
20. Mandelbrot, B. B., (1983). The fractal geometry of nature. 3rd Edition, W.H. Freeman, San Francisco
21. Merali, Y., Mckelvey, B., (2006). Using complexity science to effect a paradigm shift in information systems for the 21st century, Journal of Information Technology, 22(3) 211–215. (can be accessed online at: http://www.palgrave-journals.com/jit/ journal/v22/n3/ index.html, last accessed 26 Eylül 2013.
22. Mugavın, D., (1999). A philosophical base for urban morphology, Urban Morphology, 3(2), 95-99. (can be accesed online at: http://urd.let.rug.nl/ekoster/isuf2/online_unlimited/um199902 _95-99.pdf ,last accessed 10 September 2007.
23. Mcadams, M., (1995). The land use impact of an airport and urban structure : a case study in Milwaukee, Wisconsin. University of Wisconsin-Milwaukee, Unpublished Dissertation.
24. Mcadams, M., (2006). Global cities as centers of cultural influence: a focus on Istanbul, Turkey, Global Cities 2006 Conference, 29-30 June 2006, Liverpool, United Kıngdom.
25. Mcadams, M., (2004). “The urban structure of El Centro in border cities: a case study of Reynosa, Tamaulipas, México.”, Revista Internacional de Derecho y Ciensas Sociales, Vol. 2, No. 2, May. 2004, pp. 127-160.
26. Norwıch, J., (1998). Byzantium: the early centuries, New York, Alfred A. Knopf.
27. Tannıer, C., Pumaın, D., (2005). “Fractals in urban geography: a theoretical outline and an empirical example’, Cybergeo, No. 307, 20 April 2005 http://193.55.107.45/articles/307res.htm.
28. Thompson, D.W., 1992 [c1917], On growth and form, Cambridge University Press, Cambridge.
29. Tolle, C., Mcjunkın, T., Rohrbaugh, D. , LA Vıolette, R., (2004). Lacunarity definition for ramified data sets based on optimal cover, Physica D 179 129–152, Alternatively retrieved 2 September 2007 at: http://www.inl.gov/physics/ d/lacunarity_ physicad2003.pdf.
30. University of Franche-Comté, France, (2007). ThéMA research group, documentation for Fractalyse, http://www.fractalyse.org/ Vance, J., (1977). The scene of man: the role and structure of the city in the geography of western civilization., New York: Harpers College Press.
31. Whiteland, J.W.R, Morton, N.J., (2004). Urban morphology and planning: the case of fringe belts, Cities, 21(4), 275-289. Wolfram, S., (2002). A new kind of science, Champaign, Illinois, Wolfram Media.
32. Yenen, Z., (2001). A world city on water: urban development of Istanbul and transformation of townscape, NED Journal of Architecture and Planning: Townscapes, Volume 1.
33. Retrieved 8 September 2007 from http://www.neduet.edu.pk /Arch_2Jne/Arch11/JRAP-2001/JRAP%201/Istanbul-ZY.pdf