BARLA VE KARAKUŞ DAĞLARI BATI UZANTILARININ JEOMORFOLOJİSİ

Öz

Neojen ve Kuaterner boyunca tektonik aktivitenin yoğun biçimde izlendiği Güneybatı Anadolu, son derece arızalı bir topografyaya sahiptir. Bu arızalı yapının en iyi gözlemlendiği yerlerden birisi de, literatürde "İsparta Büklümü" veya "İsparta Dirseği" denen tektonik birimin oluşturduğu Göller Yöresinin kuzey kesimleridir.

Barla ve Karakuş Dağları batı uzantıları belirtilen tektonik birimin kuzeybatısında yer alır. Bu dağ sıraları batıda Dombayova grabeni ile kesintiye uğrarlar. Kuzey-güney yönde uzanan bu çöküntü hendeği doğusunda topografya, farklı yönlerde gelişen faylanmalarla son derece parçalı bir görünüm ortaya koyar. Blok-faylanma tarzında gelişen genç tektonik hareketlerle çöken kısımlarda Dombayova, Akyolaltı, Çağıldibi, Büyüksancar, Küçüksancar ve Ortabatak mevkii gibi birikim sahaları meydana gelmiş, yükselen bloklar üzerinde de aşınım faaliyetleri hızlanmıştır.

Tekketepe, Karlıkkayası,Kürttepe gibi yüksek dağlık alanlarda nivo-karstik şekiller yanında, neo-tektonik hareketlerle bozulan eski akarsu şebekesine ait vadi parçaları tabanlarında karstik oluşumlar meydana gelmişlerdir.

İncelemeye çalıştığımız Karakuşdağları batı uzantılarında tektonik ve karstik şekillenme dikkati çeker. Buna karşılık Barla Dağı batısında litolojik farklılığa bağlı olarak flişler üzerinde flüviyal şekillenme etkili olmuştur.

Bölge ve yakın çevresinde meydana gelen depremlerin gösterdiği gibi tektonik aktivite halen devamlılık arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• .

The Geomorghology of the west extention of the Barla and Karakuş Mountains

Öz

The South-west and the Anatolia where the tectonic activities are extensively seen along the Neogen and Ouaterner defective structure can best be observed is the ”Isparta Büklümü" or the "Isparta Dirseği" in the north side of the lake district formed by the tectonic units. The Barla and Karakuş mountains are placed on the north-west of the tectonic unit whose west extensions have been indendifıed. These mountain sequences are interrupted in the west by the Dombayova graben. This graben which extends in the north-south direction forms asplitted appereance with the faults developing in various directions. In the places which have collapsed by young tectonic movements which develop in the form of block-faults some plain areas are formed such as Dombayova, Akyolaltı, Çağıldibi, Büyüksancar, Küçüksancar and Ortabatak arid the erosion activites gained speed on the reasing blocks.

In the high mountanious regions such as Tekketepe, Karlıkkayası and Kürttepe carstic formations appeared in the valley pieces floors which belong to ancient stream nets ruined by neo-tectonic movements besides nivo-carstic fıgures.

The tectonic and carstic formations in the west extension of the Karakuş mountains which we try to investigate attread attention. On the rontrary, fluviyal formation has been effective on the flishes on the west of the Barla mountain due to litological variety.

As the changes which take place in the region and around the region show the tectonic activity stili continues. 

Kaynakça

1. ARDEL, A., (1952-1953); "Göller bölgesinde Coğrafî Müşahedeler.”, İstanbul Unv. Coğrafya Enst. Derg. No:3/4,İSTANBUL.
2. ARDOS, M., (1974-1977); “Barla Dağı Civarının Jeomorfolojisi ve Barla Dağında Pleistosen Buzullaşması.”, İstanbul Ünv. Coğrafya Enst. Derq. S'21 Syf: 151-168, İSTANBUL.
3. ARDOS, M., (1977); “Afyonkarahisar Bölgesinin Jeomorfolojisi." İstanbul Unv. Yay. No: 2418, İSTANBUL.
4. ATALAY, İ., (1978) ; "Burdur Havzası ve Çevresinin Jeomorfolojik Gelişimi.” Jeomorfoloji Derg. S: 6, ANKARA.
5. BAĞIRSAKÇI, S., (1996); “Senirkent İlçesi'nde (İsparta) Meydana Gelen Zemin Akması olayı." M.T.A. Enst. Raporu., ANKARA.
6. DUMONT, J. F., (.1976 ); “İsparta Kıvrımı ve Antalya Naplarının Orijini; Torosların Ust Kretase İle Oluşmuş Yapısal Düzenin Büyük Bir Dekroşman Transtorik Arızayla İkiye Ayrılması Varsayımı.”, M.T.A. Enst. Makaleleri, 1976- 1986, 56-57, ANKARA.
7. DUMONT, J. Fve Diğerleri, (1979); “Güneybatı Anadolu'daki Grabenlerin Oluşumu.", M. T. A. Derg., S: 92, ANKARA.
8. EROL, O., (1975); “Burdur havzası Kuaterner Depoları.”, M.T.A Enst Vay. S: 386-390, ANKARA.

9. GUTNİC, M., MOULLADE, M., (1967); “Senirkent Güneyindeki Barla Dağının Jurasik ve Alt Kretasesi ile ilgili Yeni Veriler.” M.T.A. Enst. Raporu No- 69 S: 58-75, ANKARA.
10. GÜREL, A. N. ve Diğerleri., (1995); “Senirkent İlçesi (İsparta) Çamur Akması Olayı." M.T.A. Enst. Etüt. Raporu., ANKARA.
11. KARAMAN, M.E., (1988); "Burdur Havzası'nın Gelişiminde Tektpnizmanın Etkisi." , Türkiye 12. Jeomorfoloji Bilimsel Teknik Kurultayı, Bildiri Özetleri, ANKARA.
12. KOÇYİĞİT, A., (1984);" Güneybatı Türkiye ve Yakın Dolaylarında Levha İçi Yeni Tektonik Gelişim.”, T.J.K. Bülteni, C: 27., ANKARA.
13. KOÇYİĞİT, A.,(1980), “Hoyran Gölü yöresinin Stratigrafık ve Tektonik Özellikleri.” Ankara Ünv. Fen Fak. (Doçentlik Tezi). ANKARA.
14. KOZAN, T., ve Diğerleri., (1992); "Burdur Tefenni Havzalarının Jeomorfolojisi ve Genç Tektoniği.”, M.T.A. Jeoloji Etüt Dairesi, ANKARA.
15. ÖZGÜNER, A. M., (1980); "Keçiborlu ve Burdur Gölü Civarı Yeni Kükürt Zuhurları.” M.T.A. Enst. Projeksiyon ve Etütler Ön Raporu. (Yayınlanmamış), ANKARA.
16. SARIİZ, K., (1982); “Keçiborlu Dolayının Jeolojisi ve Kükürt Yatakları.” Anadolu Ünv. Yayını., ESKİŞEHİR.
17. SELÇUK BİRİCİK, A., (1998); “Senirkent’ de Sel Afetleri.", (13 Temmuz 1995 ve 18-19 Temmuz 1996), Marmara Coğr. Derg., Sayı:1, Syf:9, İSTANBUL
18. TEKELİ, S., (1989); “Burdur Gölü- Acıgöl (Denizli) Çevresinin Jeolojisi ve Gölleri Açılaşma Modelleri", Dokuz Eylül Ünv. Müh. Mim. Fak. Jeoloji Bölümü (Bitirme Tezi.), İZMİR.