ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Kenan İlarslan

doi:10.14784/marufacd.879206

ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Öz

Türkiye, gerek günlük yaşam gerekse endüstriyel kullanım itibariyle fosil yakıtlar konusunda dışa bağımlı bir ülkedir. Fosil kaynakların fiyatları özellikle ekonomi ve finansal piyasalar üzerinde ciddi etkiler yaratabilecek potansiyeldedir. Bu çerçevede finansal piyasalar üzerinde etkili olabilecek faktörlerin incelenmesi, aralarındaki ilişkinin ortaya konulması yatırımcılar ile politika yapıcılar açısından önem arz etmektedir. Çalışmanın amacı uluslararası fosil yakıt fiyatlarının borsa endeksi üzerindeki etkisini incelemektir. 1986-2019 dönemini kapsayan çalışmada yıllık veriler kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak BİST100 endeksi, bağımsız değişkenler olarak uluslararası ham petrol, doğal gaz ve kömür fiyatları analize alınmıştır. ARDL Sınır testi çerçevesinde yapılan analizler sonucunda değişkenler arasında eş bütünleşik bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca uzun dönem itibariyle borsa endeksi ile petrol fiyatları arasında pozitif yönlü ve anlamlı, doğal gaz ile negatif yönlü ve anlamsız, kömür ile negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğu belirlenmiştir. Hata düzeltme katsayısına göre kısa dönemde ortaya çıkan dengesizlikler uzun dönemde giderilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AKEL, Veli ve GAZEL, Sümeyra (2014). Döviz kurları ile bist sanayi endeksi arasındaki eşbütünleşme ilişkisi: Bir ardl sınır testi yaklaşımı, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 44, Temmuz-Aralık, 23-41, https://doi.org/10.18070/euiibfd.57171
ALAM, Riyaz ve ADIL, Masudul Hasan (2019). Validating the environmental kuznets curve in India: ardl bounds testing framework, OPEC Energy Review, September, 277-300, https://doi.org/10.1111/opec.12156
ALSU, Erkan (2019). Petrol fiyatları ve borsa endeks değeri arasındaki ilişki: Ortadoğu ülkeleri örneği. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13 (19), 1620-1649, https://doi.org/10.26466/opus.598831
ARMEANU, Ştefan Daniel, JOLDEŞ, Catalina Camelia ve GHERGHINA, Cristian Ştefan (2019). On the linkage between the energ market and stock returns: evidence from romania, Energies, 12, 1-21, https://doi:10.3390/en12081463
BAGIROV, Miramir ve MATEUS, Cesario (2019). Oil prices, stock markets and firm performance: Evidence from Europe, International Review of Economics and Finance, 61, 270–288, https://doi.org/10.1016/j.iref.2019.02.007
BATTEN, A. Jonathan, KINATEDER, Harald, SZILAGYI, Peter ve WAGNER, F. Niklas (2019). Time-varying energy and stock market integration in Asia, Energy Economcs, 80, 777-792, https://doi.org/10.1016/j.eneco.2019.01.008
CABALLERO, Ricardo, FARHI, Emmanuel. ve GOURINCHAS, Pierre-Olivier (2008). Financial crash, commodity prices, and global imbalances, Brookings Papers on Economic Activity, Fall, 2008, 1-55, https://doi.org/10.1353/eca.0.0013
CHURCHİLL, Sefa Awaworyi, INEKWE, John., IVANOVSKIC, Kris, SMYTH, Russel. (2019). Dynamics of oil price, precious metal prices and the exchange rate in the long-run, Energy Economics, 84, 1-12, https://doi.org/10.1016/j.eneco.2019.104508

ÇIRAKLI, Ümit (2019). Türkiye’de ekonomik göstergeler ile intihar hızı arasındaki ilişkinin incelenmesi: ekonometrik bir analiz, Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 3 (6), 218-227, https://doi.org/10.5222/shyd.2019.92053
DURSUN, Adem ve ÖZCAN, Muhammet (2019). Enerji Fiyat Değişimleri İle Borsa Endeksleri Arasındaki İlişki: OECD Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama, Muhasebe ve Finansman Dergisi, Nisan (82), 177- 198, https://doi.org/10.25095/mufad.536069
ESEN, Ömer ve BAYRAK, Metin (2017). Does more energy consumption support economic growth in net energy-importing countries? Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 22 (42), 75-98, https://doi.org/10.1108/jefas-01-2017-0015
FANG, Chung-Rou ve YOU, Shih (2014). The impact of oil price shocks on the large emerging countries’ stock prices: Evidence from China,India and Russia, International Review of Economics & Finance, 29, 330-338, https://doi.org/10.1016/j.iref.2013.06.005
GAZEL, Sümeyra (2017). Stratejik emtialar ve finansal değişkenler: Türkiye için bir ardl sınır testi yaklaşımı. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19 (2), 544-563.
GATFAOUI, Hayette (2016). Linking the gas and oil markets with the stock market: Investigating the u.s. relationship, Energy Economics, 53, 5–16, https://doi.org/10.1016/j.eneco.2015.05.021
HOR, Chantha (2015). Modeling international tourism demand in Cambodia: ardl model, Review of Integrative Business and Economics Research, 4 (4), 106-120.
İPEK, Evren ve ESENER, Selçuk Çağrı (2014). Borçlanmayı savunmak: dış borcun bir belirleyicisi olarak savunma harcamaları, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 9 (3), 69-94.
JİANG, Chun, WU, Yi-Fan, LI, Xiao ve LI, Xin (2020). Time-frequency connectedness between coal market prices, new energy stock prices and CO2 emissions trading prices in china, Sustainability, 12, 1-17, https://doi.org/10.3390/su12072823
KAPUSUZOGLU, Ayhan (2011). Relationship between oil prices and stock market: An empirical analysis from Istanbul Stock Exchange (ISE), International Journal of Economics and Finance, 3 (6), 99-106, https://doi.org/10.5539/ijef.v3n6p99
KARAGÖL, Erdal, ERBAYKAL, Erman ve ERTUĞRUL, H. Murat (2007). Türkiye’de ekonomik büyüme ile elektrik tüketimi ilişkisi: sınır testi yaklaşımı, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8 (1), 72-80, https://doi.org/10.31671/dogus.2019.243
KUMAR, Satish (2019). Asymmetric impact of oil prices on exchange rate and stock prices, The Quarterly Review of Economics and Finance, 72, 41–51, https://doi.org/10.1016/j.qref.2018.12.009
LİN, Boqiang ve CHEN, Yufang (2019). Dynamic linkages and spillover effects between cet market, coal market and stock market of new energy companies: A case of beijing cet market in china, Energy, 172, 1198-1210, https://doi.org/10.1016/j.energy.2019.02.029
MORENO, Blanca, ALVAREZ, Maria Teresa Garcia ve FONSECA, Ana Rosa (2017). Fuel prices impacts on stock market of metallurgical industry under the EU emissions trading system, Energy, 125, 223-233, https://doi.org/10.1016/j.energy.2017.02.067
NARAYAN, Paresh Kumar ve NARAYAN, Seema (2010). Modelling the impact of oil prices on Vietnam’s stock prices, Applied Energy, 87, 356–361, https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2009.05.037
ORALBAYKIZI, Aziza Syzdykova (2019). Petrol fiyat değişimlerinin bist endeks getirileri üzerindeki etkisinin analizi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4 (1), 247-265, https://doi.org/10.33905/bseusbed.518704
PENG, Yufang, CHEN, Weidong, WEI, Pengbang ve YU, Guanyi (2020). Spillover effect and Granger causality investigation between China’s stock market and international oil market: A dynamic multiscale approach, Journal of Computational and Applied Mathematics, 367, 1-13, https://doi.org/10.1016/j.cam.2019.112460
SANKARAN, A., KUMAR, Sanjay, ARJUN, K ve DAS, Mousimi (20199. Estimating the causal relationship between electricity consumption and industrial output: ardl bounds and toda-yamamoto approaches for ten late industrialized countries, Heliyon, 5, 1-9, https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e01904
SHAERI, Komeil ve KATIRCIOĞLU, Salih (2018) The nexus between oil prices and stock prices of oil, technology and transportation companies under multiple regime shifts, Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 31 (1), 681-702, https://doi.org/10.1080/1331677x.2018.1426472
SONG, Yingjie, JI, Qiang, DU, Ya-.Juan ve GENG, Jiang- Bo (2019). The dynamic dependence of fossil energy, investor sentiment andrenewable energy stock markets, Energy Economics, 84, 104564, 1-15, https://doi.org/10.1016/j.eneco.2019.104564
STOCK, H. James ve WATSON, W. Mark (2015). Introduction to econometrics. Pearson Education.
TANG, Ke ve XIONG, Wei (2012). Index investment and the financialization of commodities, Financial Analysts Journal, 68 (6), 54-74, https://doi.org/10.2469/faj.v68.n6.5
TATLI, Halim (2015). Çok değişkenli bir üretim modeli ile toplam enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği, Hacettepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 33 (4), 135-157, https://doi.org/10.17065/huiibf.19790
TERZİ, Harun ve BEKAR, Seval (2019). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımlar, turizm ve dışa açıklık arasındaki ilişki: 1974-2014 dönemi, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 20 (1), 15-30, https://doi.org/10.31671/dogus.2019.414
THORBECKE, Willem (2019). Oil prices and the u.s economy: Evidence from the stock market, Journal of Macroeconomics, 61,103137, 1-14, https://doi.org/10.1016/j.jmacro.2019.103137
TUNA, Gülfen, GÖLEÇ, Nazire ve TUNA, Vedat Ender (2017). The relationship between oil and stock prices: The case of developing and developed countries, Theoretical and Applied Economics, 4 (613), 97-108
TURSOY, Turgut ve FAISAL, Faisal (2018). The impact of gold and crude oil prices on stock market in Turkey: empirical evidences from ardl bounds test and combined cointegration, Resources Policy, 55, 49–54, https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2017.10.014
YAVUZ, Nilgün Çil (2014). Finansal Ekonometri, Der Yayınları, İstanbul.
BP Dünya Enerji Görünümü İstatistikleri, https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf, Erişim tarihi: 02.04.2020
Dünya ve Türkiye enerji ve tabii kaynaklar görünümü (2020). T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, https://www.enerji.gov.tr/Resources/Sites/1/Pages/Sayi_15/mobile/index.html, Erişim tarihi: 23.03.2020

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kenan İlarslan
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2021

Gönderilme Tarihi

16 Nisan 2020

Kabul Tarihi

9 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 13 Sayı: 24

DOI

https://doi.org/10.14784/marufacd.879206

IZ

https://izlik.org/JA22PP99SN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

İlarslan, K. (2021). ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 143-158. https://doi.org/10.14784/marufacd.879206

AMA

1.İlarslan K. ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ. JFRS. 2021;13(24):143-158. doi:10.14784/marufacd.879206

Chicago

İlarslan, Kenan. 2021. “ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi 13 (24): 143-58. https://doi.org/10.14784/marufacd.879206.

EndNote

İlarslan K (01 Ocak 2021) ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi 13 24 143–158.

IEEE

[1]K. İlarslan, “ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ”, JFRS, c. 13, sy 24, ss. 143–158, Oca. 2021, doi: 10.14784/marufacd.879206.

ISNAD

İlarslan, Kenan. “ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi 13/24 (01 Ocak 2021): 143-158. https://doi.org/10.14784/marufacd.879206.

JAMA

1.İlarslan K. ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ. JFRS. 2021;13:143–158.

MLA

İlarslan, Kenan. “ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, c. 13, sy 24, Ocak 2021, ss. 143-58, doi:10.14784/marufacd.879206.

Vancouver

1.Kenan İlarslan. ULUSLARARASI FOSİL YAKIT FİYATLARININ FİNANSAL PİYASALAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ: 1986-2019 DÖNEMİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ. JFRS. 01 Ocak 2021;13(24):143-58. doi:10.14784/marufacd.879206

Cited By

Makroekonomik Değişkenler ile Enerji Piyasaları Arasındaki İlişkinin Keşfi: Türkiye Örneği

Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi

https://doi.org/10.21076/vizyoner.1450934