Emeğin Mülkiyeti: Locke, Proudhon ve Marx’ın Gözünden Mülkiyet Kavramı

Öz

Mülkiyet iktisadi hayatın merkezinde yer alan, bu nedenle çokça tartışılmış bir kavramdır. Bu tartışmaların amaçlarından birisi, toplum içerisinde gözlemlenen mülkiyet olgusunun felsefi dayanaklarını bulmaktır. John Locke, mülkiyet hakkının yaşama hakkından doğduğunu ve emek aracılığıyla gerçekleştirildiğini ortaya atarak, mülkiyetin dayanaklarına dair modern yorumu yapmış ve mülkiyeti hakların merkezine yerleştirmiştir. Buna karşılık olarak Proudhon, emek ile mülkiyet arasında böyle bir ilişki kurulamayacağını iddia ederek mülkiyeti “hırsızlık” olarak nitelemiş ve mülkiyet yerine zilyetliği yaşama hakkının kullanılması için elzem görmüştür. Marx ise, yaşamak için gerçekleştirilmesi gereken üretimden doğan mülkiyet ile burjuva özel mülkiyeti arasına bir çizgi çekerek burjuva özel mülkiyetinin oluşumundaki emek sömürüsü olgusuna dikkat çekmiş ve burjuva özel mülkiyetinin kaldırılması gerektiğini savunmuştur. Farklılıklarına rağmen üç düşünürün de emek kavramına merkezi önem atfettiğini söylemek mümkündür. Elinizde bulunan makalede, bu üç düşünürün gerek kendi görüşlerine gerekse de birbirlerine eleştirilerine yer verilmiş, sonrasında emek ve mülkiyet arasındaki ilişkinin 21. yüzyılda değişen görünümleriyle birlikte eleştirel bir incelemesinin yeniden yapılması gerekliliği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Karl Marx
• Özel mülkiyet
• Zilyetlik
• Proudhon
• John Locke

Property of Labor: The Concept of Property Through The Eyes Of Locke, Proudhon and Marx

Öz

Property is a concept that is at the center of economic life and that is why it is widely discussed. One of the purposes of these discussions is to find the philosophical basis of the property phenomenon observed in society. John Locke, arguing that the right to property arises from the right to life and is realized through labor, made a modern interpretation of the foundations of property and placed property at the center of rights. In response to this, Proudhon, claiming that such a relationship cannot be established between labor and property, described property as "theft" and considered possession instead of property essential for the use of the right to life. On the other hand, Marx drew attention to the labor exploitation phenomenon in the formation of bourgeois private property and drew a line between bourgeois private property and the property arising from the production that must be realized in order to live. Then he argued that bourgeois private property should be abolished. Despite their differences, it is possible to say that all three thinkers placed central importance to the concept of labor. In this article, these three thinkers' own views and criticisms of each other are included, and then the necessity of a critical examination of the relationship between labor and property with its changing appearances in the 21st century has been revealed.

Anahtar Kelimeler

• Karl Marx
• Private property
• Possesion
• Proudhon
• John Locke

Kaynakça

1. Amir F, ‘Yaşayacak param yoktu, doktorlardan ölmeme yardım etmelerini istedim ve evet dediler’ (İpek Uyar (tr)) Independent Türkçe (1 Aralık 2022) https://www.indyturk.com/node/582156/yazarlar/ya%C5%9Fayacak-param-yoktu-doktorlardan-%C3%B6lmeme-yard%C4%B1m-etmelerini-istedimve-evet Erişim Tarihi 11.06.2023.
2. Birdal M, ‘Locke’s Theory of Property and Marxist Critique: Locke and Marx on Property Rights and Individual Liberties’ (2007) 57(1) İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası 39-61.
3. Birdal S. C, ‘Hizmetlimin Biçtiği Çimenler: John Locke’ta Mülkiyet Hakkının Temellendirilmesindeki Bazı Açmazlar Üzerine’ (2019) 52(3) Amme İdaresi Dergisi 1-21.
4. Bravo H, ‘Anarşizm: P.J. Proudhon Örneğinde Mülksüzlük İdeali’ iç Işıl Bayar Bravo, Hamdi Bravo (edr) Emek ve Mülkiyet (Fol Kitap 2022) 148-175.
5. Bravo I. B, ‘Thomas Hobbes ve John Locke’un Doğal Hak Anlayışları’ (2012) 23 Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Arkivi 72-78.
6. Coccoli L, ‘Property is (Still) Theft! From the Marx-Proudhon Debate to the Global Plunder of the Commons’ (2013) 4(1) Comperative Law Review 1-22.
7. Ege R, ‘Proudhon ile Marx Bir Siyasi Hayal Kırıklığının Öyküsü’ (2019) 5(2) Yıldız Social Science Review 103- 115.
8. Engels F, Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni (Erkin Özalp (tr), 1. Baskı, Yordam Kitap 2019).

9. Engels F, ve Marx K, Komünist Manifesto ve Komünizmin İlkeleri (Muzaffer Erdost (tr), 9. Baskı, Sol Yayınları 2011).
10. Göçmen D, ‘Karl Marx’ın Emek ve Mülkiyet Kavramları Üzerine’ iç Işıl Bayar Bravo, Hamdi Bravo (edr) Emek ve Mülkiyet (Fol Kitap 2022) 121-147.
11. Locke J, Yönetim Üzerine İkinci İnceleme, (Fahri Bakırcı (tr), 2. Baskı, Ebabil Yayınları 2012).
12. Locke J, Political Writings. David Wooton (ed) (Hackett Publishing Company, Inc. 2003).
13. Marx K, Felsefenin Sefaleti (Erdoğan Başar (tr), Sol Yayınları 1966).
14. Marx K, Grundrisse (Sevan Nişanyan (tr), 1. Baskı, Birikim Yayınları 1979).
15. Marx K, Kapital, 1.Cilt (Mehmet Selik ve Nail Satlıgan (trs), 8. Baskı, Yordam Kitap 2015).
16. Murteza G, ‘Locke Devrimi: Emeksiz Mülkiyetten Bir ‘Hak’ Olarak Mülkiyete’ iç Işıl Bayar Bravo, Hamdi Bravo (edr) Emek ve Mülkiyet (Fol Kitap, 2022) 45-66.
17. Proudhon P. J, Mülkiyet Nedir? (Devrim Çetinkasap (tr), 1. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları 2010).
18. Proudhon P. J, İktisadi Çelişkiler Sistemi ya da Sefaletin Felsefesi (Işık Ergüden (tr), 1. Baskı, Kaos Yayınları 2012).
19. Savran S, ve Tonak A, ‘Üretken Emek ve Üretken Olmayan Emek: Açıklığa Kavuşturma’ iç Sungur Savran, Ahmet Tonak ve Nail Satlıgan, Kapital’in İzinde (Yordam Kitap 2012) 239-271.