Anonim Şirkette Nama Yazılı Payların Devrinde Kanuni Sınırlandırma Hakkında Bir Değerlendirme

Öz

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 490 uyarınca nama yazılı payların serbestçe devredilebilmesi kuraldır. Kanun koyucu bu kurala TTK m. 491 hükmüyle istisna getirmiştir. Hükmün uygulanabilmesi için bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı pay olmalı ve kanunda öngörülen devir türlerinden biri bulunmalıdır. Bu koşullar varsa, nama yazılı payların devrinde devralanın ödeme yeterliliği şüphesiyse ve şirket tarafından istenilen teminat verilmemişse şirket devre onaydan kaçınabilecektir. TTK’de hükmün sonuçları düzenlenmemiştir. Bu durumda kanunda boşluk bulunmaktadır. Bu kapsamda çalışmada, öncelikle TTK m. 491’in uygulanma koşulları incelenmiştir. Ardından konu, yönetim kurulu ile sınırlandırılarak bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı payın devrinin reddedilebileceği durumlar irdelenmiştir. Son olarak hükmün uygulanmasının sonuçları payın devrine onay verilip verilmemesi açısından ikiye ayrılarak değerlendirilmiştir. Payın devrine onay verilen haller hukuka uygun ve hukuka aykırı ret bakımından ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Pay devri
• Nama yazılı pay
• Kanuni sınırlandırma
• Şirket onayı.

Kaynakça

1. Akbulak Y, “Anonim Şirketler Yönünden Sermaye Kaybı ve Borca Batık Olma Hadiseleri” (2020) Lexpera Blog Erişim Tarihi 13 Aralık 2024.
2. Akbulak Y, “TTK Işığında Anonim Şirketlerde Pay Senetleri” (2016) (1) Ankara Barosu Dergisi 506-523.
3. Akdağ Y, “Anonim Şirketlerde Pay Devri” (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi 2020).
4. Akın MY, Anonim Ortaklıkta Bağlı Nama Yazılı Hisseler (Vedat 2014).
5. Aksu Özkan R, “Anonim Şirkette Sermaye Kaybının Tespit Edilmesi” (2021) 70(3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 721-759.
6. Aksu Özkan R, Finansal Tabloların Tutulması ve Hukuksal Sonuçları (On İki Levha 2019).
7. Aksu R, Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı (On İki Levha 2022).
8. Aksu R, Şirketler Hukuku Ders Kitabı (Yetkin 2025).

9. Alaeddinoğlu İ, “Anonim Ortaklıkta Pay Devri Sözleşmesi” (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2022).
10. Antalya G ve Topuz M, Medeni Hukuk, Giriş, Temel Kavramlar, Başlangıç Hükümleri, C. I (5. Baskı, Seçkin 2024).
11. Arslan N, “Anonim Ortaklıkta Pay Sahipliği Sıfatının Miras Yoluyla Kazanılması” (2021) 5(1) Dicle Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dicle Adalet Dergisi 61-93.
12. Atasoy Ö ve Perver Z, “Anonim Şirketlerde Eşit İşlem İlkesine Aykırı Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü ve Yönetim Kurulunun Sorumluluğu” (2019) 14(Özel Sayı) Terazi Hukuk Dergisi 6-16.
13. Aydın B, “Anonim ve Limited Şirketlerde Pay Kavramı ve Pay Devri” (Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi 2022).
14. Bahtiyar M, Ortaklıklar Hukuku (17. Baskı, Beta 2024).
15. Bilge K, “Pay Sahipleri Sözleşmesi Kapsamında Anonim Şirketlerde Pay Devrinin Kısıtlanması” (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi 2016).
16. Bitlisli F ve Kıymık H, “Konkordato Sürecinde Borca Batıklığın Tespiti ve Sonuçları Üzerine Bir Vaka Çalışması” (2021) 90 Muhasebe ve Finansman Dergisi 39-56.
17. Bozer A ve Göle C, Kıymetli Evrak Hukuku (10. Baskı, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2021).
18. Bozkurt T, Anonim Şirketlerde Pay Devrinin Sınırlandırılması (Bağlam) (2. Baskı, Yetkin 2023).
19. Bozkurt, T, “Anonim Şirketlerde Pay Sahibinin Payını Devretme Hakkı” (2024) 28(3) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3-34.
20. Christoph S and Marc W, Personengesellschaften und Aktiengesellschaft Art. 530–771 OR, CHK – Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, her. Vito Roberto/Hans Rudolf Trüeb, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich Genf 2024.
21. Çelebi O, “Kefalet Sözleşmesinde Eşin Rızası” (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2020).
22. Dekker S, ‘Nicht Börsenkotierte Namenaktien’ in Aktienrecht Kommentar (Orell Füssli 2016).
23. Deynekli H, “Anonim Ortaklıkta Pay Devrine İlişkin Kanuni Sınırlamalar” (Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi 2018).
24. Du Pasquier S, Wolf M and Oertle M, in Basler Kommentar Obligationenrecht II, Art. 530–964 OR, Honsell H, Vogt NP and Watter R (eds), (5th edn, Helbing Lichtenhahn 2016).
25. Edis S, Medeni Hukuka Giriş ve Başlangıç Hükümleri (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1987).
26. Er S, “Anonim Şirketlerde Pay Devri” (Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi 2016).
27. Forstmoser P and Küchler M, Schweizerisches Aktienrecht 2020 – Mit neuem Recht der GmbH und der Genossenschaft und den weiteren Gesetzesänderungen (Stämpfli 2022).
28. Forstmoser P, Meier-Hayoz A and Nobel P, Schweizerisches Aktienrecht (Stämpfli 1996).
29. Günarslan B, “Kefalet Sözleşmesinde Eşin Rızası”, (2018) 13(143) Terazi Hukuk Dergisi 90-102.
30. Handschin L, in ZK – Zürcher Kommentar, Die Aktiengesellschaft, Rechte und Pflichten der Aktionäre Art. 660– 697m OR (2nd edn, Schulthess 2021).
31. Hans Caspar von der Crone, Aktienrecht: 4. Teil: Aktien und Kapital / § 13 Aktienkapital und Kapitalschutz (Stämpfli Verlag 2020).
32. Helvacı M ve Aksu Özkan R, “Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurul Kararı Işığında Avalde Eşin Rızasının Gerekliliğinin Değerlendirilmesi” (2019) 25(2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 873-906.
33. Hızlısoy Ö, “Anonim Şirkette TTK m. 421.6 Bağlamında Pay Devri Kısıtlamalarının Geçici Olarak Etkisiz Hâle Gelmesi” (2022) 30(4) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2085-2125.
34. İncesu E, Anonim Şirketlerde Borsada İşlem Görmeyen Nama Yazılı Paylar Üzerinde Kaçınma Klozunun Kullanılması (On İki Levha 2023).
35. Kayar İ, “Yeni TTK’ya Göre Anonim Şirkette Sermaye Kaybı ve Borca Batıklığın Tespiti ve Sonuçları” 2012 18(2) 643-658.
36. Kırca İ, Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü (3. Baskı, On İki Levha 2022).
37. Kırca İ, Şehirali Çelik F ve Manavgat Ç, Anonim Şirketler Hukuku Cilt 2/2 (2. Baskı, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2017).
38. Korkmaz G, “Kefalet Sözleşmesinde Eşin Rızası ve İstisnaları” (2022) (2) Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 165 – 188.
39. Moroğlu E, Anonim Ortaklıkta Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü (9. Baskı, On İki Levha 2020).
40. Müller L, in Orell Füssli Kommentar: OR Kommentar, Kommentar zum Schweizerischen Obligationenrecht, Kren Kostkiewicz J, Wolf S, Amstutz M and Fankhauser R (eds), (4th edn, Orell Füssli 2023).
41. Nobel P, “Der Stand des Aktienrechts – Ein Überblick” (2013) 85(2) Schweizerische Zeitschrift für Wirtschafts – und Finanzmarktrecht (SZW) 115–140).
42. Orhun M, “Haczin Tasarruf Yetkisine Etkisi” (2016) 22(3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 2079-2101.
43. Peter Forstmoser ve Marcel Küchler, Schweizerisches Aktienrecht 2020 – Mit neuem Recht der GmbH und der Genossenschaft und den weiteren Gesetzesänderungen (Stämpfli Verlag 2022).
44. Poroy R, Çamoğlu E ve Tekinalp Ü, Ortaklıklar Hukuku II (15. Baskı, Vedat 2023).
45. Poroy R, Çamoğlu E ve Tekinalp Ü, Ortaklıklar Hukuku I (16. Baskı, Vedat 2025).
46. Pulaşlı H, Şirketler Hukuku Genel Esaslar (9. Baskı, Adalet 2024).
47. Pulaşlı H, Şirketler Hukuku Şerhi Cilt III (5. Baskı, Adalet 2024).
48. Sadioğlu F, “6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’na Göre Kefalet Sözleşmesinde Eşin Rızası” (2017) (Özel Sayı) 199-224.
49. Schmid C and Walter M, Personengesellschaften und Aktiengesellschaft Art. 530–771 OR, CHK – Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Roberto V and Trüeb HR (eds), (Schulthess 2024).
50. Sevi A, Anonim Ortaklıkta Payın Devri (4. Baskı, Seçkin 2018).
51. Sevi A, Anonim Ortaklıkta Sermayenin Oluşturulması ve Pay Sahiplerine İade Edilmesi Yasağı (Seçkin 2013).
52. Şener O, Ortaklıklar Hukuku (5. Baskı, Seçkin 2022).
53. Şenocak K, Şirketler Hukuku Şerhi (Seçkin 2023).
54. Taşdelen N, “6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Anonim Ortaklık Pay Devrine Getı̇rdı̇ğı̇ Sınırlamalar” (2014) 16(Özel Sayı) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3351-3387.
55. Tekinalp Ü, Anonim Ortaklıkta Yeni Bağlam Sisteminin Esasları (Vedat 2012).
56. Tengiz N, “Anonim Ortaklıkta Pay Devrinin Sınırlandırılması” (2018) 16(185) Legal Hukuk Dergisi 2383-2422.
57. Trigo Trindade R, in ZK – Zürcher Kommentar, Die Aktiengesellschaft, Rechte und Pflichten der Aktionäre Art. 660–697m OR, Handschin L and Jung P (eds), (2nd edn, Schulthess 2021).
58. Türk A, “Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun Getirdiği Değişiklik ve Yeniliklerle Anonim Ortaklıkta Sermaye Kaybı ve Hukuki Sonuçları” (2015) 17(2) D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi 63-112.
59. Uzel N, Anonim Ortaklıkta Esas Sözleşmesel Bağlam (On İki Levha 2013).
60. Von der Crone H.C., Aktienrecht: 4. Teil: Aktien und Kapital / § 13 Aktienkapital und Kapitalschutz (Stämpfli 2020).
61. Yavuz M, “Yargı Kararları Işığında Kefalette Eşin Yazılı Rızasının Alınması Zorunluluğu ve İstisnalarının Değerlendirilmesi” (2020) 7(19) Gümrük Ticaret Dergisi 25-33.
62. Yıldız Ş, “Anonim Şirkette İhraç Primleri (Agio)” (2000) 4(1-2) Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 547-565.