İşçinin Çalışma Özgürlüğü Bağlamında Rekabet Yasağı Sözleşmesi

Öz

Rekabet yasağı sözleşmeleri, iş sözleşmesi sona eren işçinin belirli yer, süre ve konu dahilinde işverenle rekabet etmeme yükümlülüğünü üstlenmesini sağlamaktadır. Bu yönüyle rekabet yasağı, işçinin Anayasa’nın 48. maddesinde güvence altına alınan çalışma özgürlüğüne müdahale niteliği taşımaktadır. Kanun koyucu, bu müdahalenin ölçülü olmasını ve tarafların menfaatleri arasında denge kurulmasını sağlamak amacıyla rekabet yasağı sözleşmesini Türk Borçlar Kanunu’nun 444 ila 447. maddelerinde düzenlemiştir. Buna göre, rekabet yasağı sözleşmesinin geçerliliği için işçinin fiil ehliyetine sahip olması, sözleşmenin yazılı olarak yapılması ve işverenin korunmaya değer haklı menfaatinin bulunması gerekmektedir. Ayrıca, yasağın işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı bir şekilde tehlikeye düşürmemesi; yer, süre ve konu bakımından makul sınırlamalar içermesi gerekmektedir. İşçinin üstlendiği bu rekabet etmeme borcu karşısında işverene herhangi bir edim yükümlülüğü yüklenmemiş; karşı edimin kararlaştırılması, tarafların serbest iradelerine bırakılmıştır. Bu durum, rekabet yasağı sözleşmelerinin işçinin çalışma özgürlüğüne ölçüsüz bir müdahale oluşturmasına yol açabilmektedir. Çalışmada, işçinin çalışma özgürlüğü çerçevesinde rekabet yasağı sözleşmelerinin geçerlilik koşulları, sınırları ve sona erme halleri değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İş sözleşmesi
• Çalışma özgürlüğü
• Rekabet yasağı sözleşmesi
• Rekabet yasağının geçerliği
• Rekabet yasağının sınırları

Kaynakça

1. Akdeniz AL, ‘İş İlişkilerinde Karşı Edimsiz Rekabet Yasağının Değerlendirilmesi’ iç Gülce Gümüşlü Tunçağıl, Burcu Ertem Özer, Dilhun Ayaydın, Setenay Baytemir Tarhan, Müberra Korkmaz, Zeynep İstemi, Cansu Kılıç Başoğlu, Burak Erdem ve Arda Anıl Aydın (edr), Ceren Damar IV. Bilim İnsanları Sempozyumu (Yetkin 2024) 161-184.
2. Akyiğit E, ‘İsviçre ve Türk İş Hukukunda İşçinin Hizmet Akdi Sonrasına Yönelik Rekabet Yasağı’ (1991) 2(6-7) Kamu-İş 4-19.
3. Akyiğit E, İş Hukuku (15. Bası, Seçkin 2024).
4. Alpagut G, ‘Türk Borçlar Kanununun Hizmet Sözleşmesinin Devri, Sona Ermesi, Rekabet Yasağı, Cezai Şart ve İbranameye İlişkin Hükümleri’ (2011) 8(31) Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi 913959.
5. Altay S, ‘Türk Borçlar Kanunun Hükümlerine Göre İşçi İle İşveren Arasında Yapılan Rekabet Yasağı Sözleşmesi’ (2008) 14(3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 171-207.
6. Baskan E, ‘6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hükümleri Çerçevesinde Rekabet Yasağı Sözleşmesi’ (2012) 2(2) Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 116-125.
7. Beytar E, Dijital Çalışma ve Dijital Çalışmada İşçi Hakları ve Borçları (On İki Levha 2023).
8. Centel T, İş Hukuku Cilt:1 – Bireysel İş Hukuku (Kazancı 1992).

9. Civan OE, İşçinin Yan Yükümlülükleri (Beta 2021). Cornell Law School, ‘Adhesion contract (contract of adhesion)’ (Legal Information Institute, 2021) Erişim Tarihi 04.01.2025.
10. Çelik N, Caniklioğlu N, Canbolat T ve Özkaraca E, İş Hukuku Dersleri (36. Bası, Beta 2023).
11. Doğan S, İşçinin Rekabet Yasağı – İş Sırrının Korunması (3. Bası, Seçkin 2023).
12. Ekmekçi Ö ve Yiğit E, Bireysel İş Hukuku (6. Bası, On İki Levha 2024).
13. Eren F ve Dönmez Ü, Eren Borçlar Kanunu Şerhi – Cilt V (m.393-646) (Yetkin 2023).
14. Ertan E, ‘İş Sözleşmesinde Rekabet Yasağı Kaydı’ (Doktora Tezi, Galatasaray Üniversitesi 2012).
15. Ertan E, ‘Rekabet Yasağı Kaydında Karşı Edim’ iç Sibel Özel, Hatice Selin Pürselim ve Hanife Doğrusöz Koşut (edr), Rekabet Yasağı (On İki Levha 2024).
16. Eyrenci Ö, Taşkent S, Ulucan D ve Baskan E, İş Hukuku (11. Bası, Beta 2024).
17. Federal Trade Commission, ‘Fact Sheet on the FTC’s Noncompete Rulemaking’ (Federal Trade Commission, 23.04.2024) Erişim Tarihi 25.01.2025.
18. Federal Trade Commission, ‘Federal Trade Commission Files to Accede to Vacatur of Non-Compete Clause Rule’ (Federal Trade Comission, 05.09.2025) Erişim Tarihi 08.09.2025.
19. Federal Trade Commission, ‘Statement of Chairman Andrew N. Ferguson Joined by Commissioner Melissa Holyoak Ryan, LLC v. FTC’ (Federal Trade Comission, 05.09.2025) Erişim Tarihi 08.09.2025.
20. Federal Trade Commission, ‘FTC Chairman Ferguson Issues Noncompete Warning Letters to Healthcare Employers and Staffing Companies’ (Federal Trade Comission, 10.09.2025) Erişim Tarihi 16.11.2025.
21. Gözler K, İnsan Hakları Hukuku (4. Bası, Ekin 2022).
22. Güllü G, ‘Aşırı Nitelikteki Rekabet Yasağının Hakim Tarafından Sınırlandırılması’ (2022) 7(2022-2) Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi (Prof. Dr. M. Fatih Uşan’a Dekanlıkta 10. Yıl Anısına Teşekkür Armağanı) 1199-1224.
23. Kesim O, ‘İş Sözleşmesine Bağlı Rekabet Yasaklarının ABD Hukukuyla Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi’ iç Sibel Özel, Hatice Selin Pürselim ve Hanife Doğrusöz Koşut (edr), Rekabet Yasağı (On İki Levha 2024) 463-493.
24. Kutlu M, İş Hukukunda Tele Çalışma (On İki Levha 2025).
25. Manav AE, “İş Hukukunda Rekabet Yasağı Sözleşmesinin Geçerlilik Koşulları’ (2010) (87) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 322-363.
26. Manav Özdemir AE, ‘Güncel Yargıtay Kararları Işığında Rekabet Yasağı Sözleşmesinin Geçerli Olması İçin Gerekli Koşullar’ iç Sibel Özel, Hatice Selin Pürselim ve Hanife Doğrusöz Koşut (edr), Rekabet Yasağı (On İki Levha 2024) 67-79.
27. Mollamahmutoğlu H, Astarlı M ve Baysal U, İş Hukuku (7. Bası, Lykeion 2022).
28. Oğuz Ö, ‘Yargıtay Kararları Işığında İşçinin Rekabet Etmeme Borcu’ (2024) 21(81) Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi 55-84.
29. Oğuzman MK, Türk Borçlar Kanunu ve İş Mevzuatına Göre Hizmet “İş” Akdinin Feshi (İsmail Akgün Matbaası 1955).
30. Özdemir E, ‘6098 Sayılı Borçlar Kanunu’nun İş Sözleşmesinin Sona Ermesine İlişkin Hükümlerine Eleştirel Bir Bakış’ (2011) 6(24) Sicil İş Hukuku Dergisi 107-113.
31. Özkaraca E, ‘Rekabet Yasağı Sözleşmesinde Karşı Edim’ iç Ender Demir ve Beste Gemici Filiz (edr), Prof. Dr. Turhan Esener: III. İş Hukuku Uluslararası Kongresi (Seçkin 2021) 341-367.
32. Rekabet Kurumu, İş Gücü Piyasalarındaki Rekabet İhlallerine Yönelik Kılavuz (Rekabet Kurumu 2024) Erişim Tarihi 04.02.2025. Soyer MP, Rekabet Yasağı Sözleşmesi (BK md. 348 – 352) (Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları 1994).
33. Sulu M, ‘Rekabet Yasağı Sözleşmeleri’ (2016) 22(1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 575-600.
34. Süzek S, ‘Yeni Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde İşçinin Rekabet Etmeme Borcu’ (2014) 72(2) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 457-468.
35. Süzek S ve Başterzi S, İş Hukuku (24. Bası, Beta 2024).
36. Şahlanan F, ‘Rekabet Yasağı Sözleşmesi, Kurulması, Geçerlilik Şartları, Hükümleri ve Sonuçları’ iç İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Sorunlar ve Çözüm Önerileri (İstanbul Barosu Yayınları 2008) 71-89.
37. Taşkent S ve Kabakcı M, ‘Rekabet Yasağı Sözleşmesi’ (2009) 4(16) Sicil İş Hukuku Dergisi 21-46.
38. Tuncay AC, ‘Rekabet Yasağı Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları (Bir Yargıtay Kararı Üzerine)’ (2016) 15(1) İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 473-498.
39. U.S. Department of Justice ve Federal Trade Commission, ‘Antitrust Guidance For Human Resource Profesionals’ (Federal Trade Commission, 20.10.2016) Erişim Tarihi 13.11.2025.
40. U.S. Department of Justice ve Federal Trade Commission, ‘Antitrust Guidelines for Business Activities Affecting Workers’ (Federal Trade Commission, 16.01.2025) Erişim Tarihi 13.11.2025.
41. Uşan F, İş Hukukunda İş Sırrının Korunması (Sır Saklama ve Rekabet Yasağı) (Seçkin 2003).
42. Yayvak Namlı İ, İş Hukuku’nda Cezai Şart (On İki Levha 2019).
43. Yıldırım K, ‘Pandemi Kapsamında Uzaktan Çalışma’ (Doktora Tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi 2024).
44. Yürekli S, Türk İş Hukukunda Deneme Süreli İş Sözleşmesi (On İki Levha 2019).