Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. Maddesinin II. Fıkrası Kapsamına Dahil Edilebilip Edilmeyeceği Sorunu

Öz

Kanun koyucu, karayollarında motorlu aracın işletilmesinden kaynaklanan sorumluluğu tehlike esasına dayalı olarak düzenlemiştir. Sorumluluk türünün yanı sıra hangi zarar türlerinin de bu sorumluluk esasına dayalı olarak tazminin mümkün olduğu kanunda düzenlenmiştir. Zarar göreni korumak için Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesinin II. fıkrası gereğince özel koruyucu hüküm de getirilmiştir. Bu düzenlenme gereğince bu kanunun kapsamına giren zararların tazminine ilişkin yapılan sözleşmelerde öngörülen edimin açıkça yetersiz olması durumunda sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl içinde zarar gören tarafından iptali talep edilebilir. Ayrıca iptal talep edenin iradesinin sakatlanmış olması ya da aşırı sömürülmüş olması gerekmez. Ülkemizde 2012 yılında yürürlüğe giren Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nda “arabuluculuk anlaşma belgesi” adıyla isimsiz bir sözleşmeye yer verilmiştir. Kanun koyucu, sözleşmede anlaşılan hususlara ilişkin olarak dava açılabilmesinin de önüne geçmiştir (HUAK md 18/5). Arabuluculuk anlaşma belgesinin, Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesinin II. fıkrası kapsamına girip girmediğinin tespit edilmesi gerekir.

Anahtar Kelimeler

• yetersiz ödeme
• Anlaşmanın İptali
• Arabuluculuk Anlaşma Belgesi
• Zarar Görenin iptal Talebi
• Zarar Görenin İbrası

The Applicability of Article 111/II of the Highway Traffic Law to Mediation Settlement Agreements

Öz

The legislator has established liability arising from the operation of motor vehicles on highways on the basis of strict liability. In addition to the type of liability, the law also specifies which categories of damages may be compensated under this principle. To protect the injured party, Article 111/II of the Highway Traffic Law introduces a special protective provision. Accordingly, if the performance stipulated in a contract concerning compensation for damages falling within the scope of this law is manifestly inadequate, the injured party may request annulment of the contract within two years from the date of its conclusion. It is not necessary for the claimant’s will to have been impaired or for exploitation to have occurred. In Turkey, the Law on Mediation in Civil Disputes, which entered into force in 2012, introduced an innominate contract called the “mediation settlement agreement.” The legislator further prevented the filing of lawsuits on matters already settled in such an agreement (Law No. 6325, Art. 18/5). Therefore, it is necessary to determine whether the mediation settlement agreement falls within the scope of Article 111/II of the Highway Traffic Law.

Anahtar Kelimeler

• Inadequate Compensation
• Annulment of Settlement
• Mediation Settlement Agreement
• Anuulment request by the injured Party
• Release of the injured party

Kaynakça

1. Antalya G, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (2. Baskı, Seçkin 2019).
2. Aydoğdu M, Kahveci N, Türk Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (5. Baskı, Adalet 2021).
3. Badur E, “Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Borçlar Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”, (2021) 9 (18) Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 49-87.
4. Baş S, “6325 sayılı Kanun ile Öngörülen Dava Açma Yasağının Bir İstisnası Olarak Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin İptali”, (2022) 13 (1) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 176-189.
5. Baysal B, Haksız Fiil Hukuku (On İki Levha 2019).
6. Çekin M S, Tehlike Sorumluluğu (On İki Levha Yayıncılık 2016).
7. Çetin H K, Karayollarında Trafik Kanununda Hukuki Sorumluluk, (Seçkin 2016).
8. Çetiner B, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (On İki Levha 2024).

9. Demir C E ve Kökdemir D, Arabuluculuk Daire Başkanlığı Arabuluculuk Temel Eğitim Kitabı iç Ali Yeşilırmak, Elif Kısmet Kekeç, Alper Bulur (edr) (Aros 2021).
10. Dural M ve Öz T, Türk Özel Hukuku Cilt IV Miras Hukuku, (Filiz Kitapevi 2015).
11. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (25. Baskı, Yetkin 2020).
12. Günergök Ö, Kayıhan Ş, Borçlar Hukuku Dersleri Genel Hükümler (3. Baskı, On İki Levha 2024).
13. Gümüş M A, Borçlar Hukuku Özel Hükümler Kısa Ders Kitabı, (8. Baskı, Yetkin 2024).
14. Havutçu A, Gökyayla E K, Uygulamada Karayolları Trafik Kanunu’na Göre Hukuki Sorumluluk, (Seçkin 1999).
15. Karahasan M R, Sorumluluk Hukuku (Beta 1995).
16. Kılıçoğlu A M, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (Seçkin 2019).
17. Kılıçoğlu A M, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (24. Baskı, Turhan 2020).
18. Kılıçoğlu A M, Arabuluculuk Sözleşmeleri (Turhan 2020).
19. Kocabaş G, ‘Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmede Yararlananın Edimi Ret Hakkı’(2016) 22(3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 1797-1822.
20. Kocayusufpaşaoğlu N, Hatemi H, Serozan R, Arpacı A, Borçlar Hukukuna Giriş Hukuki İşlem Sözleşme (7. Baskı, Filiz 2017).
21. Oğuz C, “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Kapsamında Sigortacıya Verilen İbranamenin Geçerliliği Sorunu” (2023) 1(2) Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21-41.
22. Oğuzman M K, Öz M T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (15. Bası Vedat 2020).
23. Taşpolat Tuğsavul M, “Arabuluculuk Faaliyeti Sonunda Varılan Anlaşmanın Hukuki Niteliği” (2019) 1 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 333-380.
24. Yavuz C, Acar F, Özen B, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler (11. Baskı, Beta 2022).
25. Zevkliler A, Gökyayla K E, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (20 Baskı, Vedat 2020).