Cebrî İcra Kanunu Taslağı Uyarınca Borçlu Tarafından Yapılan Rızaen Satışın Hukuki Niteliği (m. 238 vd)

Öz

Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan İcra Ve İflas Kanunu Bilim Komisyonu, 2004 sayılı İcra Ve İflas Kanunu’nu yürürlükten kaldırmak ve bu alanda yeni bir kanun kabul etmek amacıyla bir taslak metin hazırlamıştır. Taslak metinde, 2004 sayılı Kanun’un ana yapısında ve sisteminde önemli bazı değişikliklere gidilmekle birlikte mevcut hükümlerin çoğu anlaşılabilir ve uygulanabilir bir sadeliğe kavuşturularak günümüz Türkçesiyle yeniden ifade edilmiştir. Taslak metinde muhafaza edilen hükümlerden biri, hacizli malların borçlu tarafından rızaen satışına imkân veren 2004 sayılı Kanun’un 111/a maddesindeki düzenlemedir. “Borçluya satış yetkisi verilmesi” başlıklı bu düzenleme, yürürlüğe girdiği 30.11.2021 tarihinden itibaren uygulamada ciddi rağbet görmüş ve bu sebeple Cebrî İcra Kanunu Taslağı’nda kapsamı, usul ve esasları genişletilerek yeniden düzenlenmiştir. 2004 sayılı Kanun’da tek bir maddede düzenlenen bu satış türü, CİKT m. 238 ve m. 243 arasında altı maddede düzenlenmiş fakat yapılan satışın hukuki niteliğini doğrudan belirleyen bir hükme Taslak metinde de yer verilmemiştir. Dolayısıyla İİK 111/a maddesi uyarınca yapılan satışın hukuki niteliğine yönelik tartışmalar, Taslak metnin kanunlaşması hâlinde varlığını sürdürmeye devam edecektir. Borçlu tarafından yapılan satışın hukuki niteliğinin doğru tespiti, bu satışa uygulanacak kanun hükümlerinin belirlenmesi ve satışın doğurduğu sonuçlar açısından önem arz etmektedir. Bu makalede, CİKT m. 238 ve devamında düzenlenen hükümler uyarınca yapılan satışın hukuki niteliği ele alınmış; ayrı bir çalışma konusu teşkil edecek kapsamda bulunan satışın sonuçları bu çalışmanın kapsamı dışında bırakılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Borçlar Hukuku
• Satış Sözleşmesi
• CİKT m. 238
• İİK m. 111/a
• Borçluya Rızaen Satış Yetkisi Verilmesi
• Rızaî Sözleşme
• Cebrî Satış.

The Legal Nature of a Voluntary Sale by the Debtor Pursuant to the Draft Compulsory Enforcement Law (Article 238 et seq.)

Öz

The Enforcement and Bankruptcy Law Scientific Commission, established within the Ministry of Justice, has prepared a draft text with the aim of repealing the Enforcement and Bankruptcy Law No. 2004 and adopting a new law in this field. The draft text introduces significant changes to the main structure and system of Law No. 2004, while most of the existing provisions have been simplified to make them understandable and applicable, and rephrased in modern Turkish. One of the provisions retained in the draft text is the regulation in Article 111/a of Law No. 2004, which allows for the voluntary sale of seized assets by the debtor. This regulation, entitled ‘Granting the debtor the right to sell’, has been widely used since its entry into force on 30 November 2021 and has therefore been reorganised in the Draft Compulsory Enforcement Code with its scope, procedures and principles expanded. This type of sale, which was regulated in a single article in Law No. 2004, has been regulated in six articles between Articles 238 and 243 of the Draft Enforcement Code, but the Draft text does not include a provision that directly determines the legal nature of the sale. Therefore, discussions regarding the legal nature of sales conducted pursuant to Article 111/a of the Enforcement and Bankruptcy Code will continue if the Draft becomes law. The correct determination of the legal nature of the sale made by the debtor is important in terms of determining the provisions of law applicable to this sale and the consequences arising from the sale. This article addresses the legal nature of the sale made in accordance with the provisions set out in Article 238 et seq. of the CİKT; the consequences of the sale, which constitute a separate subject of study, are excluded from the scope of this study.

Anahtar Kelimeler

• Law of Obligations
• Sales Contract
• EBC Art 111/a
• Granting of Sale Authorization to the Debtor
• Consensual Contract
• Forced Sale.

Kaynakça

1. Akıntürk T ve Ateş D, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Özel Borç İlişkileri (25. Bası, Beta 2016).
2. Akkanat H, ‘İfada Gecikme ve Borçlu Temerrüdü’ iç Barlas Nami, Kendigelen Abuzer ve Sarı Suat (edr), Prof. Dr. M. Kemal Oğuzman’ın Anısına Armağan (Beta, 2000) 1–49.
3. Alpaslan ME, İcra Dairelerinin Özerkleştirilmesi: Fransız İcra Görevlisi Modeli (On İki Levha 2018).
4. Aral F, Türk Borçlar Hukukunda Kötü İfa (Yetkin 2011).
5. Aral F ve Ayrancı H, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (9. Bası, Yetkin 2012).
6. Arslan R, İcra-İflas Hukukunda İhale ve İhalenin Feshi (Ankara Üniversitesi Basımevi 1984).
7. Aşık İ, Oruç Y, Tok O ve Saçar ÖF, İcra ve İflas Hukuku, (Seçkin 2022).
8. Atalay O, 7343 Sayılı Kanun’la İcra ve İflâs Kanunu’nda Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi Sempozyumu Erişim Tarihi: 26 Ocak 2026.

9. Atalı M, Ermenek İ ve Erdoğan E, İcra ve İflâs Hukuku (8. Bası, Yetkin 2024).
10. Aykut G, ‘İcra ve İflâs Kanunu’nun 111/a Maddesi Çerçevesinde Taşınmazlarda Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi Hâlinde Önalım Hakkının Kullanılması’ (2023) 18(214) Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 679-721.
11. Aykut G, İpoteğin Paraya Çevrilmesi (2. Bası, On İki Levha 2025).
12. Barlas N, Para Borçlarının İfasında Borçlunun Temerrüdü ve Bu Temerrüt Açısından Düzenlenen Genel Sonuçlar (Kazancı Hukuk 1992).
13. Baş Süzel E, ‘Borçlar Hukuku Açısından İcra Ve İflâs Kanunu’nun Satış Yetkisi Verilmesine Ve Elektronik Satışa İlişkin Bazı Hükümlerinin Değerlendirilmesi’ (2023) (1) Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 613-628.
14. Bolayır N, ‘Fransız Hukuku’nda Vente Amıable (Dostane Satış) Kurumu’ (2023) 72(1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 67-96.
15. Candemir MÜ, ‘Rızaen Satış İşlemine (İİK M. 111/A) Karşı Muhalefet Yolları’ iç Koyuncu Nuran (ed), III. Uluslararası Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı (NEU Press 2023) 530-554.
16. Candemir MÜ, ‘Cebri Artırma Ve Borçluya Satış Yetkisi Verilmesinde Alacağa Mahsuben Satış’ (2023) (169) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 195-228.
17. Çelikoğlu CT, ‘7343 Sayılı Kanunla İİK’da Yapılan Paraya Çevirme Ve İhalenin Feshi’ne İlişkin Değişikliklerin Takdim Ve İzahı’ (2022) (68) Adalet Dergisi 409-450.
18. Durman D, ‘İcra ve İflas Kanunu’nda Yapılan Değişiklikle Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi’ iç Gökyayla Emre (ed), 8. Uluslararası Asos Congress Hukuk Sempozyumu Tam Metin Kitabı (Asos 2022) 952-961.
19. Erdoğmuş B, Roma Borçlar Hukuku Dersleri (Der 2014).
20. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (14. Bası, Yetkin 2012).
21. Eren F, Borçlar Hukuku Özel Hükümler (Yetkin 2014).
22. Erturgut M, İcra ve İflas Hukukunda Menkullerin Paraya Çevrilmesi (Yetkin 2000).
23. Feyzioğlu NF, Borçlar Hukuku İkinci Kısım Aktin Muhtelif Nevileri C. I (4. Bası, Fakülteler Matbaası 1980).
24. Görgün LŞ, Börü L ve Kodakoğlu M, İcra ve İflâs Hukuku (5. Bası, Yetkin 2024).
25. Gümüş Kısak B, ‘7343 Sayılı Kanun Kapsamında Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi’ (2024) (6) Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 23-46.
26. Gündoğan A, Borçluya Rızai Satış Yetkisi Verilmesi ve İcra Hukukunda Elektronik Satış (Aristo 2022).
27. Hatemi H ve Gökyayla E, Borçlar Hukuku Genel Bölüm (2. Bası, Vedat 2012).
28. İnan AN ve Yücel Ö, İnan Borçlar Hukuku Genel Hükümler (4. Bası, Seçkin 2014).
29. İpek E, Edime Uygun İfa Kuralı Ve Bu Kuralın İhlâline Bağlanan Hukukî Sonuçlar (Filiz 2016).
30. İpek E, ‘İİK M. 111/A Uyarınca Yapılan Satışlar Borçlar Hukuku Anlamında Rızai Satış Mıdır?’ iç Koyuncu
31. Nuran (ed), V. Uluslararası Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Kongresi Tam Metin Kitabı (Neu Press 2025) 283-303.
32. Kale S, ‘İcra ve İflas Hukukunda Online Satış’ (Lexpera blog, 27.11.2021) Erişim Tarihi: 27 Eylül 2025.
33. Karslı A, Medeni Usul Hukukunda Usulî İşlemler (Kudret Basım 2001).
34. Kartal B, ‘İcra ve İflas Kanunu m. 111/A Uyarınca Satılan Taşınmazın Alıcıya Devri’ (2025) 12 (2) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 757-791.
35. Kocayusufpaşaoğlu N, Hatemi H, Serozan R ve Arpacı A, Borçlar Hukuku Genel Bölüm Birinci Cilt (5. Bası, Filiz 2010).
36. Koç E, ‘İİK M. 111/A Kapsamında Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi’ iç Koyuncu Nuran (ed), Necmettin Erbakan Hukukun Güncel Meseleleri Özel Hukuk (NEÜ Yayınları 2022) 63-102.
37. Kuru B, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı (2. Bası, Adalet 2013).
38. Mazlum İ, ‘İcra Ve İflâs Kanunu’nun 111/a Maddesine Göre Mahcuzun Satılması Konusunda Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi’ (2023) (2) Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi 587-620.
39. Muşul T, İcra ve İflas Hukuku C. I (6. Bası, Adalet 2013).
40. Namlı M, ‘Fransız Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi (Rızaen Satış – İİK M. 111/A)’ (2023) (168) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 313-360.
41. Nomer HN, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (11. Bası, Beta 2012).
42. Oğuzman MK ve Öz MT, Borçlar Hukuku Genel Hükümler C. 1 (11. Bası, Vedat 2013).
43. Özbilen AB, Sözleşmelerin Şekli ve Şekil Yönünden Hükümsüzlüğü (On İki Levha 2016).
44. Özekes M, ‘Üzerinde İhtiyati Tedbir Bulunan Bir Gayrimenkulün Cebrî İcra Yoluyla Satışı Sorunu’ (2002) (1) Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (Prof. Dr. M. Kemal Oğuzman’a Armağan) 527-539
45. Özekes M, İcra Hukukunda Temel Haklar ve İlkeler (Adalet 2009).
46. Özmumcu S, Cebrî İcra Hukukunda Pazarlık Suretiyle Satış (Vedat 2005).
47. Pekcanıtez H, ‘Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi (İİK md. 111/a)’ (2022) (1) Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 819-848.
48. Pekcanıtez H, Atalay O, Sungurtekin Özkan M ve Özekes M, İcra ve İflâs Hukuku (9. Bası, On İki Levha 2022).
49. Postacıoğlu İE, İflas Hukuku İlkeleri C. I (Sulhi Garan Matbaası 1978).
50. Postacıoğlu İE, İcra Hukuku Esasları (4. Bası, Fakülteler Matbaası 1982).
51. Rado T, Roma Hukuku Dersleri Borçlar Hukuku (Filiz 2011).
52. Türk Hukuk Kurumu, Türk Hukuk Lûgatı (3. Bası, Başbakanlık Basımevi 1991).
53. Tahiroğlu B, Roma Borçlar Hukuku (Der 2009).
54. Tandoğan H, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri C. I/1 (5. Bası, Evrim Dağıtım 1988).
55. Tekinay SS, Akman S, Burcuoğlu H ve Altop A, Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler (7. Bası, Filiz 1993).
56. Umur Z, Roma Hukuku Ders Notları (3. Bası, Beta 2010).
57. Uyar T, ‘Taşınmaz Malların Haczi’ (1990) (3) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 361-370.
58. Von Tuhr A ve Peter H, Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrechts Band I (3. Auflage, Schulthess Polygraphischer 1979).
59. Von Tuhr A ve Escher A, Allgemeriner Tel des Schweizerischen Obligationenrechts Band II (3. Auflage, Schulthess Polygraphischer 1974).
60. Yavuz C, Acar F ve Özen B, Borçlar Hukuku Dersleri Özel Hükümler (9. Bası, Beta 2011).
61. Yazıcı B, ‘İcra Ve İflas Kanunu M. 111/a Uyarınca Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi’ (2022) 12(2) Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1119-1147.
62. Yüksel Orhun M, ‘Haczin Tasarruf Yetkisine Etkisi’ (2016) 22(3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 2079-2104.
63. Zevkliler A ve Gökyayla E, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri (15. Bası, Turhan 2015). Cebrî İcra Kanunu Taslağı, Erişim Tarihi: 11 Aralık 2025.
64. 7343 sayılı Kanun’un Genel Gerekçesi, Yasama Dönemi: 27, Yasama Yılı: 5, Erişim Tarihi: 25 Ekim 2025.