Limited Şirketteki Gizli Ortaklığın Tasfiyesi

Öz

Türk hukukunda özel bir yasal düzenlemeye tabi olmayan gizli ortaklık, uygulamada sıklıkla başvurulan ve kendine has dinamikleri olan bir iç ortaklık modelidir. Bu yapı, bir kişinin (gizli ortak), dış dünyaya karşı ticari faaliyeti yürüten diğer bir kişinin (aktif ortak) işletmesine kâr ve zarara katılma iradesiyle dâhil olmasıyla kurulmaktadır. Limited şirket çatısı altında kurulan gizli ortaklıklar, ortaklığa ait bağımsız bir malvarlığına veya dışa dönük bir tüzel kişiliğe sahip olmamaları sebebiyle özünde bir adi ortaklık ilişkisi niteliği taşımaktadır. Ancak limited şirketin kurumsal yapısı ve gizli ortaklığın dışa kapalı (gizli) karakteri, bu ilişkinin olağan bir adi ortaklıktan farklı değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Özellikle ortaklığın sona ermesi aşamasında, tüzel kişiliği haiz limited şirketin tabi olduğu şekilci ve katı tasfiye kuralları ile salt bir iç ilişki niteliğindeki gizli ortaklığın dağılma dinamikleri arasındaki farklılıklar, çözülmesi gereken önemli hukuki tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, limited şirket bünyesinde kurulan gizli ortaklığın sona ermesi hâlinde işletilecek tasfiye süreci ve bu süreçten doğan hukuki uyuşmazlıkların çözüm yolları tüm detaylarıyla incelenmektedir. Çalışmada öncelikle, dış dünyaya yansıyan bir malvarlığı bulunmadığından, gizli ortaklığın feshinin teknik ve hukuki anlamda bir tasfiyeden ziyade, taraflar arasında gerçekleşen bir "hesaplaşma" işlemi olduğu tespiti yapılmaktadır. Ayrıca, gizli ortağın limited şirketin zaman içinde oluşan değer artışından pay alıp alamayacağı, ödenmiş veya henüz ödenmemiş katılma paylarının akıbeti gibi uygulamada ihtilaf yaratan maddi hukuk sorunları ele alınmıştır. Son olarak çalışmada, tasfiye (hesaplaşma) sürecinden kaynaklanan uyuşmazlıkların yargısal boyutu incelenmiş; bu davaların konusu itibarıyla dava şartı olan ticari arabuluculuk kapsamına girip girmediği, davacı ve davalı sıfatlarının kimlere ait olduğu, görevli ve yetkili mahkeme ve uyuşmazlıklara uygulanacak zamanaşımı konuları kapsamlı bir biçimde analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Gizli Ortaklık
• Limited Şirket
• İç Ortaklık
• Katılma Payı
• Adi Ortaklık

Liquidation of a Silent Partnership within a Limited Liability Company

Öz

The silent partnership, which lacks explicit statutory regulation under Turkish law, constitutes an internal partnership model frequently employed in practice, characterized by its sui generis dynamics. This legal construct is formed when a party (the silent partner) participates in the enterprise of another (the active partner)—who conducts external commercial operations vis-à-vis third parties—with the mutual intent to share in profits and losses. Silent partnerships constituted under the framework of a limited liability company inherently bear the legal nature of an ordinary partnership, as they lack independent corporate assets or an external legal personality. Nevertheless, the corporate architecture of the limited liability company and the undisclosed (silent) nature of the silent partnership necessitate a differentiated legal assessment distinct from a conventional ordinary partnership. Particularly during the dissolution phase, the dichotomy between the stringent, formal liquidation provisions applicable to the limited liability company (as a legal entity) and the termination dynamics of the silent partnership (as a purely internal relationship) engenders substantial legal controversies that warrant resolution. This study comprehensively scrutinizes the liquidation mechanism to be executed upon the termination of a silent partnership embedded within a limited liability company, alongside the dispute resolution methods for the ensuing legal conflicts. The paper initially postulates that, given the absence of externalized assets, the dissolution of a silent partnership constitutes an internal financial settlement (accounting) procedure between the parties, rather than a statutory liquidation in the technical and legal sense. Furthermore, the study addresses contentious substantive law issues prevalent in practice, such as the silent partner's entitlement to a proportionate share of the limited liability company's accrued value over time, and the legal disposition of fulfilled or outstanding capital contributions. Finally, the paper examines the judicial dimension of disputes arising from the liquidation (settlement) process; providing a rigorous analysis of whether these actions fall within the ambit of mandatory commercial mediation as a condition precedent to litigation, the attribution of legal standing (locus standi) to plaintiffs and defendants, the proper subject-matter and territorial jurisdiction of the competent courts, and the applicable statute of limitations.

Anahtar Kelimeler

• Silent Partnership
• Limited Liability Company
• Internal Partnership
• Participation Share
• Ordinary Partnership

Kaynakça

1. Aksu R, Adi Ortaklıkta Tasfiye Kurumu (Yetkin 2024).
2. Arslanlı, H, “Hususi Şirketlerin Mahiyeti” (1946) 12 (1) İstanbul Hukuk Mecmuası 238-269.
3. Ayar A, Adi Ortaklıkta İç ve Dış İlişkiler (Filiz 2019).
4. Ayhan R, Çağlar H ve Özdamar M, Şirketler Hukuku Genel Esaslar (6. Bası, Yetkin 2025).
5. Bahtiyar M, Ortaklıklar Hukuku (19. Bası, Beta 2026).
6. Barlas N, Adi Ortaklık Temeline Dayalı Sözleşme İlişkileri (Beta 1998).
7. Bilge N, Borçlar Hukuku Özel Borç Münasebetleri (Sevinç 1971).
8. Bilgili F ve Demirkapı E, Şirketler Hukuku (Dora 2013).

9. Bilgili F, Türk Ortaklıklar Hukukunda Gizli Ortaklık İlişkileri (Seçkin 2003).
10. Cankat R, “Alman Ticaret Kanunu Hükümleri Uyarınca Gizli Ortaklık” (2016) 22(3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 673-710.
11. Çevik, ON, Limited Şirketler Hukuku ve Uygulaması (3. Baskı, Yetkin 1994).
12. Fellmann W and Müller K, Das Obligationenrecht (Berner Kommentar), Band VI, 2. Abteilung – Die einzelnen Vertragsverhältnisse-, 8. Teilband, Art. 530-544 OR (Bern 2006).
13. Habermas HJ, Die Stille Gesellschaft im deutschen und schweizerischen Recht (Druck Heidelberger Reprographie 1961).
14. Handschin L and Vonzun R, ZK – Zürcher Kommentar Band/Nr. V/4a, Kommentar zum schweizerischen Zivilrecht, Obligationenrecht, 4. Teil: Die Personengesellschaften (4th edn, Schulthess Juristische Medien AG 2009).
15. Işık E, Adi Ortaklıkta Ortaklık Borcunu İfa Eden Ortağın Rücu Talebi (On İki Levha 2023).
16. İnal E, Sonuca Katılmalı Sözleşme Kavramı ve Gelir Paylaşımlı İnşaat Sözleşmesi (On İki Levha 2011).
17. Jung P, ‘Art. 530 OR’ in Vito Roberto and Hans Rudolf Trüeb (edr), Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Personengesellschaften und Aktiengesellschaft (4. Bası, Schulthess 2023). “HGB § 230”
18. Karayalçın Y, Ticaret Hukuku-II Şirketler Hukuku (2. Bası, Sevinç 1973).
19. Kendigelen A ve Kırca İ, Şirketler Hukuku (Cilt 1, On İki Levha 2021).
20. Markus Roth, ‘HGB § 230’ in Hopt KJ, Binder JH, Kumpan C, Leyens PC, Merkt H and Roth M (edr), Handelsgesetzbuch: HGB (45th edn. C.H.BECK 2025) ‘HGB § 230’ N.1-29.
21. Meier-Hayoz A and Forstmoser P, Schweizerisches Gesellschaftsrecht (13th edn, Stämpfli 2023).
22. Naef K, ‘Kennt das schweizerische Recht die stille Gesellschaft?’ (1960) ZBJV 257-305.
23. Paulick H, Handbuch der stillen Gesellschaft (2. Bası, Köln 1971).
24. Peksöz V, Medenî Usûl Hukuku Açısından Adi Ortaklık İlişkileri (On İki Levha 2020).
25. Peter Kindler, “HGB § 230” in Koller I, Kindler P, Roth WH ve Drüen KD (edr), Handelsgesetzbuch: HGB (10th edn, C.H.BECK 2025) HGB § 230 N. 1-28.
26. Poroy R, Tekinalp Ü ve Çamoğlu E, Ortaklıklar Hukuku I (13. Bası, Vedat 2014).
27. Pulaşlı H, Şirketler Hukuku Şerhi (Cilt 1, 5. Bası, Ankara 2024).
28. Pulaşlı H, ‘Türk, İsviçre ve Alman Hukukuna Göre İktisadi Amaç Kavramının Şirket ve Dernekler Bakımından Değerlendirilmesi’ (2016) 32(2) Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 21-71.
29. Schmidt K, “HGB § 230” in Ingo Drescher, Holger Fleischer and Karsten Schmidt (eds), Münchener Kommentar zum Handelsgesetzbuch (6th edn, C.H. BECK 2025) N. 1-101.
30. Sommer U, Die stille Gesellschaft (Schulthess 2000).
31. Sulu M, Anonim Ortaklık Organlarının Kilitlenmesine İlişkin Sözleşmesel Düzen Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri Bağlamında Bir İnceleme (2. Bası, On İki Levha 2024).
32. Şener OH, Adi Ortaklık (Yetkin 2008).
33. Şener OH, Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı (3. Bası, Yetkin 2017).
34. Şener, OH, Yargıtay Kararları Işığında Limited Ortaklıklar Hukuku (Seçkin 2017).
35. Taşpolat Tuğsavul M, ‘Adî Ortaklık Sözleşmesinin İspatı Meselesi’ (2023) 36(168) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 227-273.
36. Tekil F, Şirketler Hukuku (Cilt 1, 2. Bası, İstanbul 1976).
37. Ural N, Adi Ortaklık Sözleşmesinin İradi Sona Ermesi ve Hukuki Sonuçları (Fesih ve Tasfiye) (On İki Levha 2025).
38. Vischer M ve Galli D, ‘Qualifikation einer Gesellschaft als stille Gesellschaft Bundesgerichtsurteil 4A_342/2023 vom 5. Juni 2024’ (2025) 2 SZW/RSDA 220-234.
39. von Steiger W, Schweizerisches Privatrecht, Handelsrecht (VIII/1, Helbing Lichtenhahn 1976).
40. Yavuz C, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler (20. Bası, Beta 2025).
41. Yıldırım AH, ‘Adi Ortaklıkta Ortakların Denetleme Hakkı (TBK 631)’ (2011) 13(2) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 195-236.
42. Yıldırım H, ‘Adi Ortaklıkta İtiraz Hakkının Sahibi’ (2025) 33(3) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1827-1848.
43. Yıldırır EC, Adi Ortaklık Sözleşmesinin Sona Erme Sebepleri (On İki Levha 2023).
44. Zutt J, ‘HGB § 230’ in Claus-Wilhelm Canaris, Wolfgang Schilling and Peter Ulmer (eds), Staub Handelsgesetzbuch: Großkommentar (4th edn, de Gruyter 1990).