Araştırma Makalesi

Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları

Cilt: 68 Sayı: 68 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları

Öz

Hat sanatı tarihinin en önemli hattatlarından olan Yâkût el-Musta‘sımî’nin pek çok eseri günümüze kadar ulaşmıştır. Bu eserler arasında mushaflar, ayet ve hadis muhtevalı kıt‘alar, hikmetli sözler içeren risaleler, şiir ve dua mecmuaları ile küçük dîvânlar vardır. Ed‘ıyetü’l-eyyâmi’s-seb‘a olarak isimlendirilen eser türü de haftanın yedi gününde okunması tavsiye edilen dua ve zikir içerikli tasavvufi metinlerden oluşmaktadır. Makale, Yâkût el-Musta‘sımî’ye atfedilen Chester Beaatty Kütüphanesi Ar. 4237 ve Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya/2765 envanter numaralı Ed‘ıyetü’l-eyyâmi’s-seb‘a isimli eserler özelinde bu tür hakkında bilgi içermektedir. Mezkûr eserlerin hat sanatı açısından tanıtılması, üsluplarının belirlenmesi ve Yâkût el-Musta’sımî’ye aidiyet probleminin ele alınması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırmanın problemi ise yine bu iki eserin üslup özellikleri ve Yâkût üslubuyla uyumlu olup olmadıklarıdır. Eserlerin görsellerinin temini aşamasından sonra öncelikle el yazmalarının fiziksel özelliklerine kısaca değinilmiştir. Cilt özellikleri ve tezyinî unsurlar araştırma kapsamı dışında olduğu için detaylandırılmamıştır. Ardından eserlerin kitâbetinde tercih edilen reyhânî, nesih ve sülüs hat üslupları belirlenmiştir. Öncelikle yazı üslubunun Yâkût usulüne uygun olup olmadığına bakılmıştır Daha sonra Yâkût’a atfedilen pek çok eser takliden yazıldığından araştırmaya konu olan eserler ile Yâkût el-Musta‘sımî’ye ait olduğu düşünülen bazı el yazmalarının ketebe kaydı ve üslup özellikleri mukayese edilmiştir. Ayrıca Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya/2765 envanter numaralı eser, bir notla Mübârekşah b. Kutb’a da atfedildiği için iki yönlü incelenmiştir. Araştırma neticesinde her iki eserin kitâbetinin de Yâkût mektebini işaret ettiği görülmüştür. Satır nizamı, sayfa kompozisyonu ve harf bünyeleri genel olarak Yâkût üslubuyla uyumludur. Fakat Yâkût’a atfedilen ve orijinalliğine sıcak bakılan eserlerin kitâbetiyle üslup birliği yoktur. Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya/2765 envanter numaralı eserin de Mübârekşah b. Kutb’a atfı ile ilgili üslup özellikleri üzerinden bazı çelişkiler tespit edilmiştir. Literatürde, Yâkût el-Musta‘sımî’nin eserleri özelinde konuyla ilgili çalışmaya rastlanmayışı makalenin orijinalliği açısından önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Etik Kurul İznine Gerek Yoktur.

Kaynakça

  1. Altan, Asiye. “Yâkût el-Musta’sımî ve Altı Öğrencisinde (Esâtize-i Seb’a'da) Mushaf Kitâbeti”. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2024.
  2. Arabî, Muhyiddîn-Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhanevî. Mecmûatü’l-ahzâb: Şazeli. C. 3. 3c., t.y.
  3. Arabî, Muhyiddîn,-Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhanevî. Mecmûatü’l-ahzâb. C. 1. 3 c., t.y.
  4. Azzouna, Nourane Ben. Aux Origines du Classicisme : Calligraphes et Bibliophiles au Temps des Dynasties Mongoles (les Ilkhanides et Les Djalajirides 656-814/1258-1411). Leiden Boston: Brill, 2018.
  5. Beyanî, Mehdi. Ahval-İ âsâr-ı hoşnüvîsan: ba numûnehâ-yı ez hutût-ı hûneş. 4 c. Tahran: Danişgah-ı Tahran, 1979.
  6. Blair, Shelia S. “Yaqut ve His Followers”. Manuscripta Orientalia 9:3 (2003): 37-47.
  7. Canan, İbrahim. Kütüb-i Sitte Muhtasarı Tercüme ve Şerhi. C. 7. 15 c. Ankara: Akçağ, 1988.
  8. Canby, Shelia R. “Yaqut al-Musta‘sımi”. Encyclopedie De L’ıslam, 11:286-87 Cezûlî, Muhammed b. Abdurrahman. Delâilü’l-hayrat. İstanbul: Hoca Han Cad. 11 Nolu Matbaa, 1927.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk İslam Sanatında Hat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2025

Kabul Tarihi

14 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 68 Sayı: 68

Kaynak Göster

APA
Altan, A. (2025). Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 68(68), 253-287. https://doi.org/10.15370/maruifd.1659301
AMA
1.Altan A. Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları. MÜİFD. 2025;68(68):253-287. doi:10.15370/maruifd.1659301
Chicago
Altan, Asiye. 2025. “Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 68 (68): 253-87. https://doi.org/10.15370/maruifd.1659301.
EndNote
Altan A (01 Haziran 2025) Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 68 68 253–287.
IEEE
[1]A. Altan, “Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları”, MÜİFD, c. 68, sy 68, ss. 253–287, Haz. 2025, doi: 10.15370/maruifd.1659301.
ISNAD
Altan, Asiye. “Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 68/68 (01 Haziran 2025): 253-287. https://doi.org/10.15370/maruifd.1659301.
JAMA
1.Altan A. Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları. MÜİFD. 2025;68:253–287.
MLA
Altan, Asiye. “Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 68, sy 68, Haziran 2025, ss. 253-87, doi:10.15370/maruifd.1659301.
Vancouver
1.Asiye Altan. Yâkût el-Musta‘sımî’nin Eserlerinden Ed‘ıyetü’l-Eyyâmi’s-Seb‘a’nın Chester Beatty ve Süleymaniye Kütüphanesi Nüshaları. MÜİFD. 01 Haziran 2025;68(68):253-87. doi:10.15370/maruifd.1659301

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi açık erişimli bir dergidir

32812

Açık Erişim Politikası için tıklayınız.


This work is licensed under a Commons Attribution-NonCommercial 4.0.