Harput Ulemâsından Müderris-Müftü Mehmed Kemâleddin Efendi
Öz
Öz: Mehmed Kemâleddin Efendi Osmanlı Devleti’nin Ma‛mûretü’l-azîz/El‛azîz’deki son, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk müftüsü olup dört asırlık bir ilmî geleneğe mensup Harputlu Efendigil sülâlesinin dinî eserler kaleme alan son âlimidir. Uzun yıllar müderrislik de yapan
Kemâleddin Harputî Efendi dinî, ahlâkî ve tasavvufî eserler yanında şiirler ve edebî yazılar da yazmıştır. El‛azîz müftüsüyken bir ihbâr neticesinde hilâfetin kaldırılmasına, şapka takmak başta olmak üzere inkılaplara ve “hükûmet-i milliyye”ye karşı olduğu gerekçesiyle Şark İstiklâl Mahkemesi’nde yargılanmış ve Samsun’a sürgün edilmiştir. Bu kararla birlikte müftülükten azledilen, İmam-Hatip Mektebi’ndeki Edebiyat Muallimliği vazifesine de son verilen Kemâleddin Efendi geriye kalan ömrünü münzevî bir şekilde tamamlamıştır. Bu makalede onun hayatı, müftülük yılları, Şark İstiklâl Mahkemesi safhası, sürgün dönemi, âilesi, çocukları ve eserleri etraflıca incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Harput, El‛azîz, Kemâleddin Harputî, Şark İstiklâl Mahkemesi,
medrese, müderrislik, müftülük.
Mudarris-Mufti Mehmed Kemaleddin, from the Harput Scholarship
Abstract: Mehmed Kemaleddin who is the latest mufti of Ottoman Empire in Elazıg and the first mufti of Turkish Republic at the same time is the last wiseman that wrote up religious books as a member of Harput Family line, a family of four century-long tradition of knowledge. Apart from being a teacher for a very long time he wrote lots of religious, ethical and sufistic books besides poetry and literary writings. While he was mufti of Elazig he had been judged by the Istiklal Court and exiled to Samsun as a result of a complain. After this event, he had been dismissed from the duty of being mufti and the Literature Teacher in İmam-Hatip Schools, and thus, had to remain his life in a reclusive way. In this article his life, his years as a mufti, Istıklal Court (The Eastern Courts of Independence) matter, exile period, his children and his books are studied closely.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arşiv Belgeleri
- Diyânet İşleri Başkanlığı, Kemâleddin Efendi dosyası.
- Diyânet İşleri Başkanlığı, Ömer Naîmî Efendi dosyası.
- BOA, BEO, dosya nr. 2367, gömlek nr. 177459.
- BOA, BEO, dosya nr. 2378, gömlek nr. 178310.
- BOA, BEO, dosya nr. 3113, gömlek nr. 233410.
- BOA, BEO, dosya nr. 3573, gömlek nr. 267955.
- BOA, DH. MKT., dosya nr. 1304, gömlek nr. 14.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
26 Ocak 2016
Gönderilme Tarihi
26 Ocak 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 49 Sayı: 49
Cited By
Kemâleddin Harpûtî’nin Tesbîtü’l-mefhûm fî tahkīki’t-tebeiyye beyne’l-ilm ve’l-ma‘lûm İsimli Kelâm Risâlesi
İslâm Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.26570/isad.327236Kemâleddin Harputî Efendi’nin Şiirleri
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.15370/maruifd.238465ARŞİV VESÎKALARINA GÖRE MA‛MÛRETÜ’L-AZÎZ (ELAZIĞ) VİLÂYETİNDE 1890’LARDA BAŞLAYIP 1916’YA KADAR DEVAM EDEN MÜFTÜLÜK KRİZİ
İslami İlimler Dergisi
https://doi.org/10.34082/islamiilimler.630685ALİYYÜ’L-KÂRÎ’NİN SALAVÂT-I ŞERÎFESİNİ 20. ASIRDAN OKUMAK: AMASYA MÜFTÜSÜ MEHMED SABRİ YETKİN’İN SALAVÂT-I ŞERÎFE ŞERHİ
İslami İlimler Dergisi
https://doi.org/10.34082/islamiilimler.630672Bir Tercüme Metni Olarak Emir Buhârî'nin “Şerh-i Gazel-i Mevlânâ”'sı
Türkoloji Dergisi
https://doi.org/10.53372/turkoloji.938178Belagat-ı Osmaniyye’nin açıklamalı günümüz Türkçesi çevirisi üzerine eleştiriler
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1074026Harput’ta Kıraat İlminde Öne Çıkan Şahsiyetler
Dicle İlahiyat Dergisi
https://doi.org/10.58852/dicd.1466918