YOUTUBE’UN ÇOCUKLARIN DAVRANIŞ DEĞİŞİMLERİNE ETKİSİ ANKETİ: TÜRKÇEYE UYARLAMA, GÜVENİLİRLİK VE GEÇERLİLİK ÇALIŞMASI

Öz

Bu çalışmanın amacı Shin, Yee, Theng ve Sher-Yen’in yaptığı “The İmpact Of Social Media (Youtube) Towards The Behavioral Change Of Generation Z” adlı çalışmalarında kullandıkları “The Impact of Social Media (Youtube) towards the Behavioural Change of Generation Z in Subang Jaya” isimli anketin Türkçe diline uyarlanması, geçerlilik ve güvenirlilik analizlerinin yapılmasıdır. Yöntembilimsel çalışmanın örneklemini 11-14 yaş aralığındaki 509 öğrenci oluşturmuştur. Ölçek geçerlilik çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar kullanılmıştır. Yakınsak ve ayırt edici geçerlilik ile değerlendirilen bileşik güvenilirlik ve ortalama açıklanan Varyans ölçüm modelinin geçerliliğini araştırmaktır. Çalışma sonucunda değerler belirtilen değerler üzerinde bulunarak geçerlilik göstermektedir. Ölçek geliştirme kapsamında açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa değerleri total ölçekte 0.856 olarak araştırmanın güvenilir olduğunu göstermektedir. Açımlayıcı faktör analizi sonucuna göre faktör yükleri %40 ve üzeri değerlerde bulunarak olması gereken değerler skalasında olduğu anlaşılmaktadır. Öngörülen Youtube davranış değişikliklerine etkisinin anlamlı sonuçlarda olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Youtube
• Çocuklar
• Davranış
• Ölçek Uyarlama
• Güvenilirlik
• Geçerlilik

The Impact of YouTube on Children's Behavioral Changes Survey: Adaptation to Turkish, Reliability, and Validity Study

Öz

The purpose of this study is to adapt the questionnaire titled “The Impact of Social Media (Youtube) towards the Behavioural Change of Generation Z in Subang Jaya,” used in the study “The Impact Of Social Media (Youtube) Towards The Behavioral Change Of Generation Z” by Shin, Yee, Theng, and Sher-Yen, into Turkish and to conduct validity and reliability analyses. The sample of the methodological study consists of 509 students aged between 11 and 14. Descriptive statistical methods were utilized in evaluating the data for the validity study of the scale. The research aims to investigate the validity of the measurement model by assessing composite reliability and average variance extracted through convergent and discriminant validity. The results indicate that the values are above the specified thresholds, demonstrating validity. As part of the scale development, exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were conducted. The Cronbach's Alpha values for the entire scale were found to be 0.856, indicating the reliability of the study. According to the results of the exploratory factor analysis, the factor loadings were found to be at 40% or above, indicating that they are within the acceptable range. The anticipated impact of YouTube on behavioral changes showed significant results.

Anahtar Kelimeler

• Youtube
• Children
• Behavior
• Scale Adaptation
• Reliability
• Validity

Kaynakça

1. Akdeniz, S., Budak, H., Ahçı, Z. G. 2022. “Development of a scale of narcissism in social media and investigation of its psychometric characteristics”. International Education Studies, 15(1), 200-209.
2. Akkaya, B., Özkan, A., Özkan, H. 2021. “Yapay zeka kaygı (yzk) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması”, Alanya Academic Review Journal, 5(2), 1125-1146.
3. Alqahtani, S. I. vd. 2023. “Children’s Safety on Youtube: A Systematic Review”, Applied Sciences, 13(6), 1-32. Asman, S. 2019. “Finding traces in Youtube’s living archive: exploring informal archival practices”, Journal of Media History, 22(1), 35-55.
4. Ambad, S. N. A., Wahab K. A. 2016. “The relationship between corporate entrepreneurship and firm performance: evidence from malaysian large companies”, International Journal of Business and Society, 17(2), 259–280.
5. Bagozzi, R. P., Yi, Y. 1988. “On the evaluation of structural equation models”, Journal of the Academy of Marketing Science, 16, 74–94.
6. Bandura A. 1965. “Influence of models reinforcement contingencies on the acquisition of imitative responses”, Journal oi Personality and Social Psychology, 1(6), 589-595.
7. Baysal, A. C. 1981. “Sosyal psikolojide tutumlar”. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 121-138.
8. Beyens, I., Keijsers, L., Valkenburg, P. M. 2024. “Development, validity, and reliability of the parent-adolescent communication about adolescents social media use scale (PACAS)”. Journal of Children and Media, 18(2), 159-177.

9. Bila, J. “Youtube’s Dark Side Could Be Affecting Your Child’s Mental Health” CNBC. https://www.cnbc.com/2018/02/13/Youtube-is-causing-stress-and-sexualization-in-young-children.html Son erişim tarihi: 21 Şubat 2024
10. Chintalapati, N., Daruri, V. S. K. 2017. “Examining the use of Youtube as a learning resource in higher education: scale development and validation of TAM model”. Telematics and Informatics, 34(6), 853-860.
11. Coates, A. E., vd. 2020. “It’s just addictive people that make addictive videos”: children’s understanding of and attitudes towards ınfluencer marketing of food and beverages by Youtube video bloggers”, International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(2), 1-18.
12. Demir, Ü. 2016. “Sosyal medya kullanımı ve aile iletişimi: Çanakkale’de lise öğrencileri üzerine bir araştırma”, Selçuk İletişim, 9(2), 27-50.
13. Demirci, K. 2008. “Davranışsal dil bilimine kısa bir bakış: L. Bloomfield ve B. F. Skinner yaklaşımları” Belleten, 56(2008/1), 63-70.
14. Demirci, İ. 2019. “Bergen sosyal medya bağımlılığı ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması, depresyon ve anksiyete belirtileriyle ilişkisinin değerlendirilmesi”, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(1), 15-22.
15. Dilci, T. 2019. “A study on validity and reliability of digital addiction scale for 19 years or older”. Universal Journal of Educational Research, 7(1): 32-39.
16. Drouin, M., vd. 2020. “How parents and their children used social media and technology at the beginning of the Covid-19 pandemic and associations with anxiety”, Cyberpsychology, Behavior, And Social Networking, 23(11), 727-736.
17. Duman, B., Baştemur, Ş. 2023. “The relationship between social media use to social anxiety and risky behaviors in adolescents”. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 24(3), 1698-1714.
18. Dulkadir, R., vd. 2023. “Pandemide çocukların teknoloji kullanımı”, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(4), 970-986.
19. Ekşi, H., Aslan, B.H. 2023. “Sosyal medya öğrenme ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması”. 1. Uluslararası Selçuk Bilimsel Araştırmalar Kongresi. Editörler: İlkim, M., Hoang, N.H. Konya.
20. Erikson, E. 2014. İnsanın 8 Evresi. (2. Basım). İstanbul, Okyanus Yayınları.
21. Erkorkmaz, Ü., vd. 2013. “Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri”, Türkiye Klinikleri Journal Of Medical Sciences, 33(1), 210-223.
22. Fırat, N., Barut, Y. 2018. “Development of social media addiction scale: validity and reliability study”. Journal of Human Sciences, 15(4), 2266-2279.
23. Fide, E. G., Sapsağlam, Ö. 2020. “Youtube yayıncılarının çocukların kimlik inşa süreçlerine yansıması”, Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 199-210.
24. Gözen, Ö., Şaldırdak, G. A. 2023. “Çocuk işçiliğinin yeni yüzü: kidfluence”, Çocuk ve Medeniyet, 14. 113-135. Gündoğan, S. 2022. “Sosyal medya tükenmişliği ölçeğinin uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması”. Bağımlılık Dergisi, 23(4), 402-409.
25. Holland, M. 2016. “How Youtube developed into a successful platform for user-generated content”, Elon Journal of Undergraduate Research in Comminications, 7(1), 52-59.
26. Kaba, İ., Doğan, T. 2022. “Ergenlerde bilişim teknolojileri kullanımının öz-belirleme kuramı perspektifinde incelenmesi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(3), 701-729.
27. Kabali, H. K., vd. 2015. “Exposure and use of mobile media devices by young children”, Pediatrics,136 (6), 1044–1050.
28. Karagöz, Y. 2017. SPSS ve AMOS Uygulamalı Nicel-Nitel-Karma Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Yayın Etiği (1. Basım). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
29. Kemp, S. “Digital 2024: Global Overview Report”. Data Reportal. https://datareportal.com/reports/digital-2024-global-overview-report Son Erişim Tarihi: 1 Nisan 2024.
30. Keser, A., vd. 2020. “Development of the scale of effects of social media on eating behaviour: a study of validity and reliability”. Public Health Nutrition, 23(10), 1677–1683.
31. Kılıç, A. E., Yılmaz, R. 2021. “Youtube’un eğitsel amaçlı kabul durumunun incelenmesi”. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 69-89.
32. Kılıç, B., Kaya, S. 2021. “Yeni medya çağında çocuk Youtuberlar üzerinden çocukluğun yok oluşu”, Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(3), 1141-1157.
33. Kim, D., vd. 2024. “From temperament to Youtube: exploring the link between childhood temperament, YouTube usage patterns, and emotional/behavioral problems among children”. BMC Public Health 24(1), 1-11.
34. Kurtuluş, H.Y., vd. 2022. “Ergenlerde sosyal medyada görünüş algısı ölçeği’nin türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması”, e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 545-563.
35. Lange, P. G. 2007. “Publicly private and privately public: social networking on Youtube”, Journal of Computer Mediated Communication, 13(1), 361–380.
36. Lara, A. 2024. “How the online safety act will help to protect children”. https://www.ofcom.org.uk/online-safety/protecting-children/how-the-online-safety-act-will-help-to-protect-children Son Erişim Tarihi: 11 Şubat 2024.
37. Levitis, A. D., vd. 2009. “Behavioural biologists do not agree on what constitutes behaviour”, Animal Behaviour, 78(2009), 103-110.
38. Office Of Communication. “Children And Parents: Media Use And Attitudes Report 2022”. https://www.ofcom.org.uk/siteassets/resources/documents/research-and-data/media-literacy-research/children/childrens-media-use-and-attitudes-2022/childrens-media-use-and-attitudes-report-2022.pdf Son Erişim Tarihi: 19 Mart 2024.
39. Özbek, R., Kiliç, N. S. 2020. “Çocuk öznelerin Youtube ve Youtuberlık algısı: Aydın ili örneği perception of child subjects on Youtube and Youtubers (the example of Aydin province)”. Social Sciences Studies Journal, 6(62), 2000-2012.
40. Öztürk, A. 2021. “Covid-19 pandemi sürecinde bilişim teknolojileri bağımlılığı”, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 195-219.
41. Paganini, G., vd. 2021. “Youtuber: a new work conception”, Research on Humanities and Social Sciences. 11(4), 33-43.
42. Pakpour, A. H., vd. 2023 “The Youtube addiction scale: psychometric evidence for a new instrument developed based on the component model of addiction”. International Journal of Mental Health and Addiction, 21(6). Pervan, M., vd. 2017. “The influence of industry characteristics and dynamic capabilities on firms profitability”, International Journal of Financial Studies, 6(1), 1-19.
43. Pew Research Center. “Teens and Social Media Fact Sheet”. https://www.pewresearch.org/internet/fact-sheet/teens-and-social-media-fact-sheet/ Son Erişim Tarihi: 12 Mart 2024.
44. Pew Research Center. “Many Turn to Youtube for Children’s Content, News, How-To Lessons”. https://www.pewresearch.org/internet/2018/11/07/many-turn-to-Youtube-for-childrens-content-news-how-to-lessons/ Son Erişim Tarihi: 5 Nisan 2024.
45. Piaget, J. 2004. Çocukta Zihinsel Gelişim. İstanbul, Cem Yayınevi.
46. Piaget, J. 2007. Çocukta Karar Verme ve Akıl Yürütme. Ankara, Palme Yayıncılık.
47. Pušnik, M. 2020. “Youtube as an amateur historiographer and a digital archive: mediatised testimonies of the second world war”. The Media of Memory. Editör: Pušnik, M., Luthar, O. Ljubljana:Brill.
48. Qutub, A. A., Muhammad, A. A. 2022. “The effect of children’s exposure to the Youtube platform moshaya family channel on socialization of the saudi child regarding life satisfaction”. Online Media Global Communication, 1(2), 437-463.
49. Rodgers, R. F., vd. 2021. “Development and validation of the motivations for social media use scale (msmu) among adolescents”. Adolescent Research Review, 6, 425-435.
50. Sapsağlam, Ö. 2018. “Social media awareness and usage in preschool children”, International Journal of Eurasia Social Sciences, 9(31), 728-746.
51. Shifman, L. 2011. “An anatomy of a Youtube meme”, New Media & Society, 14(2), 187-203.
52. Skinner, B. F. 2014. Science And Human Behavior (6. Basım). New York, Free Press.
53. Snickars P., Vonderau P. 2009. Introduction. The Youtube Reader. Editör: Snickars P., Vonderau P. Litvanya: Logotipas.
54. Soner, O., Yılmaz, O. 2021. “Social media fear of dislike in adolescents: a scale development study”. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 533-554.
55. Sosyal Ağ Haritası. “Sosyal Ağ Kullanımı”. https://sosyalagharitasi.gov.tr/ Son Erişim Tarihi: 4 Şubat 2024.
56. Sosyal Ağ Haritası. “Youtube Kullanım Raporu”. https://sosyalagharitasi.gov.tr/ Son Erişim Tarihi: 4 Şubat 2024.
57. Statista. “Most Popular Social Networks Worldwide As Of April 2024, Ranked By Number Of Monthly Active Users”. https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/ Son Erişim Tarihi: 7 Mayıs 2024.
58. Steinberg, S. “What you need to know about “sharenting” Expert tips on protecting your child’s privacy in the digital age”. Unicef. https://www.unicef.org/parenting/child-care/sharenting Son Erişim Tarihi: 3 Mayıs 2024.
59. Stevens, J. P. 2002. Applied Multivariate Statistics For The Social Sciences (Fourth Edition). New Jersey: Lawrance Erlbaum Association.
60. Suciu, P. “Youtube Remains The Most Dominant Social Media Platform”. Forbes. https://www.forbes.com/sites/petersuciu/2021/04/07/Youtube-remains-the-most-dominant-social-media-platform/ Son Erişim Tarihi: 13 Şubat 2024.
61. Tagay, Ö., vd. 2024. “Ergenler için sosyal medya fenomenlerinden etkilenme algısı ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması”, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 128-147.
62. Tavakol M., Dennick R. 2011. “Making sense of Cronbach's alpha”, International Journal of Medical Education, 2, 53–5.
63. Topaloglu, M., Caldibi, E., Oge, G. 2016. “The scale for the individual and social impact of students’ social network use”. Computers in Human Behavior, 61, 350-356.
64. Türkiye İstatistik Kurumu. “Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2021”. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2021-41132 Son Erişim Tarihi: 4 Şubat 2024.
65. Türkiye İstatistik Kurumu. “Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması”. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2023-49407 Son Erişim Tarihi: 4 Şubat 2024.
66. Ünal, A.Ü. 2019. “Youtube Kullanıcısı Z Kuşağının Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıkları ve Tercihlerinin İncelenmesi”, İletişim Çalışmaları Dergisi, 16, 61-85.
67. Üstündağ, A. 2020. “Çocukların sosyal medya kullanım durumları ve sosyal medyanın çocukların duygu durumları üzerine etkisi”, Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 286-302.
68. Yasaroglu, C., Boylu, M. A. 2020. “Youtubers' effect on children's values: parents' views”. European Journal of Educational Sciences, 7(4), 1-15.
69. Yıldırım-Kurtuluş, H., Kalay-Usta, T., Kurtuluş, E. 2022. “Ergenlerde sosyal medyada görünüş algısı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması”. E- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 545-563.
70. Yılmaz, A. B., Karataş, S. 2018. “Development and validation of perceptions of online interaction scale”. Interactive Learning Environments, 26(3), 337-354.
71. Ylinen, M., Gullkvist, B. 2014. “The effects of organic and mechanistic control in exploratory and exploitative innovations”, Management Accounting Research, 25(1), 93-112.
72. Youtube. “Youtube Arama”. https://www.Youtube.com/howYoutubeworks/product-features/search/ Son Erişim Tarihi: 4 Şubat 2024.
73. Youtube. “İçerik Üreticiler İçin Para Kazanma”. https://www.Youtube.com/howYoutubeworks/product-features/monetization/ Son Erişim Tarihi: 2 Mart 2024.
74. Yu, Z. 2014. “Development, validity and reliability of the online identity experiment scale for adolescents”. Chinese Mental Health Journal.
75. Yurdakul, Y., Ayhan, A. 2024. “Development of the cyberbullying awareness scale for adolescents: validity and reliability study”. Psychology in the Schools, 61(6), 2529-2552.
76. Zimmermann, D., vd. 2022. “Influencers on Youtube: a quantitative study on young people’s use and perception of videos about political and societal topics”, Current Psychology, 41, 6808-6824.
77. Živadinović, K. N. 2004. “Utvrđivanje osnovnih karakteristika proizvoda primjenom faktorske analize [Defining the basic product attributes using the factor analysis]”, Ekonomski Pregled, 55, 952–966.