İstanbul Boğazı’ndan Geçen Gemilerin Oluşturduğu Trafik Yükünün Çevresel Etkileri: Ro-Ro Gemileri Özelinde Bir İnceleme
Öz
Denizyolu taşımacılığı dünya ticaretinde çok önemli bir işlev görmektedir. Maliyetlerin düşük
olması ve nakliye sürecinde bürokratik engellerin olmaması bu taşımacılık türüne fonksiyonellik
kazandırmaktadır. Ancak denizyolu taşımacılığı aynı zamanda deniz ve hava kirliliğine neden olmakta,
çeşitli nedenlerle ekosistemlere zarar vermektedir. Günümüzde denizler sadece taşımacılık faaliyetleri
nedeniyle değil karasal boşaltımlar ve denizlerde meydana gelen kazalar gibi nedenlerle de ciddi bir
kirlilik tehdidi ile karşı karşıyadırlar. Küresel nitelik taşıyan bu sorunun çözümü için özellikle IMO
öncülüğünde çalışmalar yapılmaktadır. Deniz kirliliği Türkiye’nin de gündeminde bulunmaktadır.
Deniz kirliliği sorununun çözümü doğrultusunda ulusal düzeyde çalışmalar yapılmakta ve uluslararası
katılımlar gerçekleştirilmektedir. Türkiye ve özellikle de Türk Boğazları bu yoğun deniz trafiği ve deniz
kirliliğinden etkilenmektedir. İstanbul Boğazı ele alındığında ise onun denizyolu taşımacılığı açısından
öneminin gittikçe arttığı ve buna bağlı olarak deniz kirliliği sorunuyla artan bir şekilde yüzleştiği
görülmektedir. İstanbul Boğazı’nın uluslararası statüsü Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nin revize edilmiş
hali olan 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile belirlenmiştir. Montrö Sözleşmesinin imzalandığı
1936 yılından bu yana boğazlardaki yoğunluk önemli bir artış göstermiştir. İstanbul Boğazı’ndan
yılda yaklaşık 50.000 geminin geçiş yaptığı bilinmektedir. Yoğun gemi trafiği, çevre üzerinde oluşan
olumsuz etkiyi her geçen gün arttırmaktadır. Bu çalışma kapsamında İstanbul Boğazı’nda yaşanan
çevresel sorunlar çeşitli boyutlarıyla ele alınmıştır. Bu sorunların ortaya konulmasında deniz kirliliği
ve hava kirliliğine ilişkin araştırmalar son derece önem taşımaktadır. Ancak gemilerden kaynaklanan
negatif çevresel etkilerin tam anlaşılmasında deniz kirliliği ve hava kirliliğine ilişkin incelemeler yeterli
olmamaktadır. Denizyolu taşımacılığı ve özellikle de gemilerin teknik özelliklerinden kaynaklanan
bazı işlemler deniz çevresi üzerinde çözülmesi oldukça güç problemlere sebebiyet vermektedir.
Çalışma kapsamında farklı gemi tiplerinin farklı negatif çevresel tesirler meydana getirdiği ortaya
konulmuştur. Araştırmada gemi kaynaklı çevre kirliliğinin tespit edilmesi ve çevre yönetiminin
planlanması sürecinde, farklı gemi tiplerine göre yapılacak analizlerin önem taşıdığı öne sürülmektedir.
Bu yaklaşımın ortaya konulacak politikalar ve geliştirilecek ulusal strateji için yeni bir bakış açısı
kazandıracağı değerlendirilmektedir. Bu çerçevede Ro-Ro Gemilerinin hava kirliliği açısından diğer
birçok gemi tipine göre daha az olumsuzluğa neden olduğu belirtilmiştir. Ancak deniz kirliliği ve diğer
negatif çevresel etkiler bağlamında dolaylı da olsa bu gemilerden kaynaklanan birçok olumsuzluğun
ortaya çıkabileceği neticesine varılmış; pratik işleyişte ve yapılacak düzenlemelerde bu hususa dikkat
edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Air Pollution & Climate Secretariat – AirClim vd. (Air Pollution & Climate Secretariat [AirClim], Seas At Risk, Bellona Foundation, North Sea Foundation, Transport & Environment, European Environmental Bureau) (2011). “Air Pollution from Ships”. www.cleanshipping.org Erişim Tarihi: 11.11.2017
- Altuğ, G. vd. (2012). “The occurrence of pathogenic bacteria in some ships’ ballast water incoming from various marine regions to the Sea of Marmara, Turkey”. Marine Environmental Research, Volume 81, 35-42.
- Altuğ, G. vd. (2013). “Marmara Denizinin Mevcut Kirlilik Kaynakları ve Yansımalar”. Derdimiz, Değerimiz, Denizimiz: Marmara. (Ahmet Cihat Kahraman Ed.) İstanbul: Marmara Belediyeler Birliği Yayını.
- Alver, E., Demirci, A. ve Özcimder, M. (2012). “Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar ve Sağlığa Etkileri”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Cilt 3, Sayı 1, 45-52.
- Atalay, M. A. ve Toslak, C. (2013). “Balıklandırma, Yabancı ve İstilacı Balık Türleri İle İlgili Ulusal ve Uluslararası Mevzuat”, İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, Yıl: 28, Sayı: 1, 39-62.
- Ayan, M. ve Baykal, T.. (2010). “Uluslararası Denizcilik Organizasyonuna (IMO) Bağlı, Deniz Çevresinin Korunması Alt Komitesi (MECP) ve Bu Komitenin Bir Çalışma Sahası Olan Özel Alanlar (SA) ve Özel Duyarlı Deniz Alanları (PSSA)” Mevzuat Dergisi, Yıl 13, Sayı 146, (Şubat 2010) http:// mevzuatdergisi.com/2010/02a/02.htm Erişim Tarihi: 04.08.2017
- Ayat, B. ve Yüksel, Y. (2012). “İstanbul Boğazı Su Kalitesinin Sayısal Modellemesi”. Türkiye Mühendislik Haberleri Dergisi, Yıl: 57, Sayı: 471, 57-64.
- Başar, E. (2010). “Trabzon Limanındaki Ro-Ro Gemi Trafiğinin Çevresel Açıdan Etkisi”. The First Global Conference on Innovation in Marine Technology and the Future of Maritime Transportation: Conference Proceedings Book. Nil Güler, Levent Kirval ve Ayşe Yılmaz (Ed.). İstanbul: Sena Ofset Ambalaj ve Matbaacılık.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Siyaset Bilimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
4 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
19 Ekim 2017
Kabul Tarihi
18 Ocak 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 6 Sayı: 1
Cited By
Kanal İstanbul Projesinin Türkiye’nin Lojistik Yapısına Olası Etkileri
Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.20493/birtop.873273Istanbul Strait Ship Traffic Queuing Theory Application and Process Optimization
Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.38002/tuad.1123017Effect of the low sulphur regulations of maritime fuels on ambient air quality: a case study in the Bosphorus strait
International Journal of Environmental Science and Technology
https://doi.org/10.1007/s13762-024-05901-4SECURITY OF THE TURKISH STRAITS IN THE BLACK SEA: IMPACT OF THE NATO/EU ENLARGEMENTS ON THE MONTREUX CONVENTION
Karadeniz Araştırmaları
https://doi.org/10.56694/karadearas.1501081Neo-Liberal Mekansal Politikaları Mega Projeler Bağlamında Yeniden Düşünmek: Kanal İstanbul Örneği
Ankara Üniversitesi SBF Dergisi
https://doi.org/10.33630/ausbf.1575067Liman Çalışanlarının Tehlikeli Maddeler (TM)’e Yönelik Farkındalıklarının Belirlenmesi: Tekirdağ Örneği
Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences
https://doi.org/10.35229/jaes.1701026