Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri

Özgül Polat; Fatma Gülçin Demirci

Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri

Öz

Erken çocukluk döneminde alternatif bir yaklaşım olan doğa temelli öğrenme, sürükleyici ve açık uçlu duyusal deneyimler sağlaması bakımından, doğaya temas ve etkinlikler aracılığı ile bilişsel alanda bir takım olumlu etkiler bırakması sebebiyle önemli bir gündem konusu olmayı hak ediyor. Bu araştırmada doğa ile temas ve doğa temelli açık alan etkinliklerinin bilişsel gelişim açısından derlenmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla doğaya temas ve doğa temelli açık alan etkinliklerinin bilişsel gelişim alanı üzerindeki etkileri ilgili araştırmalar taranarak tematik içerik analizi yapılmıştır. Bu alanlar dikkat, konsantrasyon ve yürütücü işlevler, akademik performans, risk alma ve problem çözme, yaratıcılık ve hayal gücü, DEHB semptomlarının azaltılması olarak 5 temada toplanmıştır. Bu temalar günümüz çevresel ortamlar ve erken çocukluk eğitimi hizmetleri açısından değerlendirilerek bu doğrultuda öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

American Institutes for Research. (2005). Effects of outdoor education programs for children in California. The California Department of Education. CA. http://www.seer.org/pages/research/AIROutdoorSchool2005.pdf
Anagün, Ş. S., Atalay, N., Kılıç, Z. & Yaşar, S. (2016). Öğretmen adaylarına yönelik 21. yüzyıl becerileri yeterlilik algıları ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40, 160-175. http://dx.doi.org/10.9779/PUJE768
Atchley R. A., Strayer D. L. & Atchley P. (2012). Creativity in the wild: Improving creative reasoning through immersion in natural settings. PLOS ONE, 7(12), e51474. http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0051474.
Bangalore, L. (2007). Brain development. New York: Chelsea House Bento, G. & Dias, G. (2017). The importance of outdoor play for young children’s healty development. Porto Biomedical Journal, 2 (5), 157-160. http://dx.doi.org/10.1016/j.pbj.2017.03.003
Biddle, S. J. H. & Asare, M. (2011). Physical activity and mental health in children and adolescents: A review of reviews. British Journal of Sports Medicine, 45, 886-895. http://dx.doi.org/10.1136/bjsports-2011-090185
Bredencamp, S. & Copple, C. (1997). Developmentally appropriate practice in early childhood education. Washington, D.C., NAEYC: 10-20.
Brown, J. M. & Kaye, C. (2016). Where do the children play?: An investigation of the intersection of nature, early childhood education and play, Early Child Development and Care, 187 (5-6),1028-1041. http://dx.doi.org/10.1080/03004430.2016.1227325.
Brussoni, M., Ishikawa, T., Brunelle, S. & Herrington, S. (2017). Landscapes for play: Effects of an intervention to promote nature-based risky play in early childhood centres, Journal of Environmental Psychology, 54, 139-150. http://dx.doi.org/10.1016/j.jenvp.2017.11.001

Bowler, D. E., Buyung-Ali, L. M., Knigt, T. M. & Pullin A. S. (2010). A systematic review of evidence for the added benefits to health of exposure to natural environments. BMC Public Health, 10, 456 (1-10). https://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2458-10-456
Carson, V., Hunter, S., Kuzik, N., Wiebe, S. A., Spence, J. C., Friedman, A., Tremblay, M. S., Slater, L. & Hinkley, T. (2016). Systematic review of physical activity and cognitive development in early childhood. Journal of Science and Medicine in Sport. 9(7), 573–578. http://dx.doi.org/10.1186/s12889-017-4860-0
Clements, R. (2004). An investigation of the status of outdoor play. Contemporary Issues in Early Childhood, 5 (1). 68-80. http://dx.doi.org/10.2304/ciec.2004.5.1.10
Chawla, L. (2015). Benefits of nature contact for children. Journal of Planning Literature. 30 (4), 433-452. http://dx.doi.org/10.1177/0885412215595441.
Cooper, A. (2015). Nature and the outdoor learning environment: the forgotten resource in early childhood education. International Journal of Early Childhood Environmental Education, 3(1). 85-97. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1108430.pdf
Çalık, M., ve Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33- 38. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2014.3412
Dadvand, P., Nieuwenhuijsena, M. J., Esnaola, M., Forns, J., Basagaña, X., Alvarez-Pedrerol M., Rivas, I., López-Vicente, M., Pascual, M. D., Su, J., Jerrett, M., Querol X. & Sunyer, J. (2015). Green spaces and cognitive development in primary school children. PNAS Early Edition, 112 (26), 7937-7942. http://dx.dio.org/10.1073/pnas.1503402112
Donovan, G., Michael, Y., Gatziolis, D. & Hoyer, R. (2018). The relationship between the natural environment and individual-level academic performance in Portland, Oregon, Environment and Behavior, 52(2), 1-23. http://dx.doi.org/10.1177/0013916518796885
Engelen L., Wyver S. & Perry G. (2018) Spying on children during a school playground intervention using a novel method for direct observation of activities during outdoor play. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 18, 86–95. http://dx.doi.org/10.1080/14729679.2017.1347048
Ernst, J. A. (2008). Early childhood nature play: A needs assessment of minnesota licensed childcare providers. Journal of Interpretation Research, 17(1), 7-24. http://dx.doi.org/10.1177/109258721201700102
Ernst, J. & Burçak, F. (2019). Young children’s contributions to sustainability: the influence of nature play on curiosity, executive function skills, creative thinking, and resilience, Sustainability, 11 (15), 4212 (1-22). http://dx.doi.org/10.3390/su11154212
Faber Taylor, A., Kuo, F. E. & Sullivan, W. C. (2001). Coping with ADD: The surprising connection to green play settings. Environment and Behavior, 33 (1), 54–77. http://dx.doi.org/10.1177/00139160121972864
Faber Taylor, A. & Kuo, F. E. (2009). Children with attention deficits concentrate better after walk in the park. Journal of Attention Disorders 12 (5), 402–409. http://dx.doi.org/10.1177/1087054708323000
Fedewa, A. L. & Ahn, S. (2011). The effects of physical activity and physical fitness on children’s achievement and cognitive outcomes: A meta-analysis. Research Quarterly for Exercise and Sports, 82(3), 521-535. http://dx.doi.org/10.1080/02701367.2011.10599785
Ford, P. (1986). Outdoor education: Definition and philosophy. ERIC Clearing house on Rural Education and Small Schools Las Cruces NM. ERIC Identifier: ED267941.
Güneş, E. (2004). Dikkat mekanizmaları. Ankara Üniversitesi Tıp Mecmuası, 57 (2), 81-88. https://doi.org/10.1501/Tipfak_0000000099
Gürgah-Oğul, İ. (2019). Oyun alanlarının düzenlenmesine ilişkin Türkiye ve farklı ülkelerdeki standartlar. İçinde Y. Aktaş-Arnas (Eds.), Çocuk Merkezli Öğrenme Ortamları: Okul Öncesi Çocuklar İçin Bir Okul Tasarla (ss. 183-218), Pegem Akademi Yayıncılık.
Iso, H., Simoda, S. & Matsuyama, T. (2007). Environmental change during postnatal development alters behaviour, cognitions and neurogenesis of mice. Behav Brain Res., 179(1), 90–98. http://dx.doi.org/10.1016/j.bbr.2007.01.025
Jordan, C. & Chawla, L. (2019). A coordinated research agenda for nature-based learning, Front Psychol., 10, 766. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00766
Johnson, J., Christie, J. & Wardle, F. (2019, Haziran 29). The importance of outdoor play for children. http://www.communityplaythings.com/resources/articles/2010/outdoorplay Kaplan, R. & Kaplan S. (1989). The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge University Press.
Kaplan, S. (1995). The restoratif benefits of nature toward an integrative framework. Journal of Enviromental Psychology, 15, 169-182. https://doi.org/10.1016/0272-4944(95)90001-2 Küçükoğlu, E. & Dönmez, Ö. (2020). Emile. İçinde A. Oktay & Ö. Polat (Eds.), Temel Eğitim Eserlerinin İncelenmesi (s 339-360). Pegem Akademi Yayıncılık.
Kılıç, B. G. (2002). Yönetici işlevler ve dikkat süreçlerine ilişkin kuramsal modeller ve nöroanatomi. Klinik Psikiyatri, 5, 105-110. https://jag.journalagent.com/kpd/pdfs/KPD_5_2_105_110.pdf
Kiewra, C. & Veselack, E. (2016). Playing with nature, supporting preschoolers’ creativity in natural outdoor classrooms, The International Journal of Early Childhood Environmental Education, 4(1), 71. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1120194.pdf
Knapp, C. E. (1996). Just beyond the classroom: community adventures for interdisciplinary learning. Charleston, WV: ERIC Clearinghouse on Rural Education and Small Schools, Charleston West Virginia.
Little, H. & Wyver, S. (2008). Outdoor play: Does avoiding the risks reduce the benefits? Australian Journal of Early Childhood, 33, 33-40. https://doi.org/10.1177/183693910803300206
Little, H., Wyver, S. & Gibson, F. (2011). The influence of play context and adult attitudes on young children's physical risk‐taking during outdoor play. European Early Childhood Education Researh Journal, 19(1), 113-131. https://doi.org/10.1080/1350293X.2011.548959
Louv, R. (2017). Doğadaki son çocuk, çocuklarımızdaki doğa yoksunluğu ve doğanın sağaltıcı gücü. Tübitak Yayınları.
Martensson, F., Boldemann, C., Söderström, M., Blennow, M., Englund, J.-E., & Grahn, P. (2009). Outdoor environmental assessment of attention promoting settings for preschool children. Health and Place, 15(4), 1149–1157. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2009.07.002
Markevych, I., Tiesler, C. M., Fuertes, E., Romanos, M., Dadvand, P., Nieuwenhuijsen, M. J., Berdel, D., Koletzko, S. & J. Heinrich, J. (2014). Access to urban green spaces and behavioural problems in children. Environment International, 71, 29–35. https://doi.org/10.1016/j.envint.2014.06.002
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks, Sage.
Milli Eğitim Bakanlığı (2013). “Okul öncesi eğitimi programı”, Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. Moriguchi, Y., Chevalier, N. & Zelazo, P. (2016). Development of executive function during childhood. Frontiers in Psychology, 7, 1–2. http://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00006
OECD (Organization for Economic Co-Operation and Development) (2002). Understanding the brain, towards a new learning science. Paris: Oecd Publications.
Ohly, H., White, M. P., Wheeler, B. W., Bethel, A., Ukoumunne, O. C., Nikolaou, V. & Garside, R. (2016). Attention restoration theory: a systematic review of the attention restoration potential of exposure to natural environments. Journal of Toxicology and Environmental Health, Part B, 19(7), 305-343. http://dx.doi.org/10.1080/10937404.2016.1196155
Onan, B. (2010). Beynin bilişsel işlevleri üzerine yapılan araştırmalar ve ana dili eğitimine yansımaları, TÜBAR, XXVII, 522-561. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubar/issue/16968/177247
Okur-Berberoğlu, E. & Uygun, S. (2013). Sınıf dışı eğitimin dünyadaki ve Türkiye’deki gelişiminin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9 (2),32-42. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/160852
Perry, J. (2001). Outdoor play, teaching strategies with young children. Columbia University, Teachers College Press.
Penn, A. & Shatz, C. (1999). Brain waves and brain wiring: The role of endogenous and sensory-driven neural activity in development. Pediatric Research, 45, 447–458. https://doi.org/10.1203/00006450-199904010-00001
Prezza, M., Pilloni, S., Morabito, C., Sersante, C., Alparone, F. R., & Giuliani, M. V. (2001). The influence of psychosocial and environmental factors on children ’ s independent mobility and relationship to peer frequentation. Journal of Community & Applied Social Psychology, 450(September), 435–450. https://doi.org/10.1002/casp.643
Rivkin, M. S. (2000). Outdoor experiences for young children. Early Years: Play, Leaning and the Brain, 1-5. http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.507.351&rep=rep1&type=pdf
Said, I. (2012). Affordances of nearby forest and orchard on children’s performances. Social and Behavioral Sciences, 38, 195–203. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.03.340
Şahin, S. (2012). 0-6 yaş arası çocukların temel gelişimsel özellikleri: Fiziksel ve sosyal duygusal gelişim. İçinde İ. H. Diken (Eds.), Erken Çocukluk Eğitimi (ss. 170-208). Pegem Akademi Yayıncılık.
Sandseter, E. B. H. (2019). Children’s risky play in early childhood education and care, https://www.researchgate.net/publication/275039981_CHILDREN'S_RISKY_PLAY_IN_ EARLY_CHILDHOOD_EDUCATION_AND_CARE.
Schreirer, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. California: Sage Publ. Schutte, A. R., Torquati, J. C. & Beattie, H. L. (2017). Impact of urban nature on executive functioning in early and middle childhood. Enviroment and Behavior, 49, 3-30. https://doi.org/10.1177/0013916515603095
Senemoğlu, N. (2011). Gelişim, öğrenme ve öğretim, kuramdan uygulamaya. Pegem Akademi Yayıncılık.
Sezgin, E. & Akalın, B. (2018). Çocuklarda yönetici işlevin (ef) gelişimi. İçinde K. Özdaşlı (Eds.), Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Yenilikçi Yaklaşımlar (ss. 91-109). Gece Akademi Yayıncılık.
Smeds, P., Jeronen, E., Kurppa, S. & Vıeraankıvı, M. L. (2011). Rural camp school eco learnoutdoor education in rural settings. International Journal of Environmental and Science Education, 6 (3), 267-291. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ959420.pdf Stephenson, A. (2003). Physical risk-taking: Dangerous or endangered?. Early Years,23 (1), 35- 43. https://doi.org/10.1080/0957514032000045573
Sobel, D. (2008). Childhood and nature, design principles for educators. Stenhouse Publishers. Sobko, T., Jia, Z. & Brown, G. (2018). Measuring connectedness to nature in preschool children in an urban setting and its relation to psychological functioning. Plos One, Nov 2913(11), e0207057. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0207057
Sözer, Y. & Oral, B. (2016). Sınıf içi öğrenmeleri destekleyen okul dışı aktif öğrenme süreci: Bir meta sentez çalışması. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (22), 278-310. Tandon, P. S., Saelens, B. E. & Christakis, D. A. (2015). Active play opportunities at child care. Pediatrics, 135 (6), e1425-e1431. https://doi.org/10.1542/peds.2014-2750
Tremblay, L., Lariviere, C. & Lambert, K. (2012). Promoting physical activity in preschoolers: A review of the guiedlines, barriers and facilitators for implementation of policies and practices, Canadian Psychology, 53(4), 280-290. https://doi.org/10.1037/a0030210 Turhan, B. & Özbay, Y. (2019). Erken çocukluk eğitimi ve nöroplastisite. https://www.researchgate.net/publication/309292186
Ulset, V., Vitaro, F., Brendgen, M., Bekkhus, M. & Borge, A. I. H. (2017). Time spent outdoors during preschool: Links with children's cognitive and behavioral development, Journal of Enviromental Psychology, 52, 69-80. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2017.05.007
Vanaken, G. & Danckaerts, M. (2018). Impact of green space exposure on children’s and adolescents’ mental health: a systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15, 2668. https://doi.org/10.3390/ijerph15122668
Walker, A. J., Onus, M., Doyle, C. J. & Maccarthy, K. (2005). Cognitive rehabilitattion after severe traumatic brain injury: A pilot programme of goal planing and outdoor adventure course participation. Brain Injury, 19(14), 1237-1241. https://doi.org/10.1080/02699050500309411
Water, J. & Maynard, T. (2010) What's so interesting outside? A study of child‐initiated interaction with teachers in the natural outdoor environment. European Early Childhood Education Research Journal, 18(4), 473-483. https://doi.org/10.1080/1350293X.2010.525939 Wells, N. M. (2000). At home with nature. Effects of ‚Greeness‛ on children’s cognitive functioning. Enviroment and Behavior, 32(6), 775-795.
Wells, N. M. & Evans, G. W. (2003). Nearby nature a buffer of life stress among rural children. Environment and Behavior, 35(3), 311–330. https://doi.org/10.1177/0013916503035003001
Wyver, S., Tranter, P., Naughton, G., Little, H., Sandseter, E. B. H. & Bundy, A. (2010). Ten ways to restrict children’s freedom to play: The problem of surplus safety. Contemporary Issues in Early Childhood, 11(3), 263-277. http://dx.doi.org/10.2304/ciec.2010.11.3.26
Yıldırım, G. & Özyılmaz Akamca, G. (2017). The effect of outdoor learning activities on the development of preschool children. South African Journal of Education, 37(2), 1-10. https://doi.org/10.15700/saje.v37n2a1378
Yılmaz, S. (2016). Okul öncesi eğitimde dış mekânlar ve dış mekân aktiviteleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 423-437. http://dx.doi.org/10.17860/efd.80851
Yılmaz-Uysal, S. (2020). Biyofili: Doğaya yakın olma eğilimi. İçinde S. Yılmaz-Uysal & T. Coşkun-Tuncay (Eds.), Erken Çocukluk Eğitiminde Orman Pedagojisi (ss. 1-22). Nobel Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özgül Polat ^* Bu kişi benim
0000-0001-7426-5771
Türkiye

Fatma Gülçin Demirci Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

22 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

22 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 1 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA92XZ29NS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Polat, Ö., & Demirci, F. G. (2021). Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 95-113. https://izlik.org/JA92XZ29NS

AMA

1.Polat Ö, Demirci FG. Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri. MAUNEFDER. 2021;1(2):95-113. https://izlik.org/JA92XZ29NS

Chicago

Polat, Özgül, ve Fatma Gülçin Demirci. 2021. “Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1 (2): 95-113. https://izlik.org/JA92XZ29NS.

EndNote

Polat Ö, Demirci FG (01 Aralık 2021) Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1 2 95–113.

IEEE

[1]Ö. Polat ve F. G. Demirci, “Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri”, MAUNEFDER, c. 1, sy 2, ss. 95–113, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92XZ29NS

ISNAD

Polat, Özgül - Demirci, Fatma Gülçin. “Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1/2 (01 Aralık 2021): 95-113. https://izlik.org/JA92XZ29NS.

JAMA

1.Polat Ö, Demirci FG. Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri. MAUNEFDER. 2021;1:95–113.

MLA

Polat, Özgül, ve Fatma Gülçin Demirci. “Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 1, sy 2, Aralık 2021, ss. 95-113, https://izlik.org/JA92XZ29NS.

Vancouver

1.Özgül Polat, Fatma Gülçin Demirci. Erken Çocukluk Döneminde Bilişsel Gelişime Bir Uyaran Olarak Doğa ile Temas ve Doğa Temelli Açık Alan Etkinlikleri. MAUNEFDER [Internet]. 01 Aralık 2021;1(2):95-113. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92XZ29NS