Child Neglect and Abuse in Turkey: Bibliometric Analysis of Theses on Teacher Awareness

Öz

Child neglect and abuse is a global public health problem that negatively affects the physical and psychosocial development of children and is seen all over the world. Teachers play an important role in the detection and forensic reporting of child neglect and abuse. In this study, a bibliometric analysis of postgraduate theses on child neglect and abuse involving teachers in Türkiye between 2008-2024 was conducted. This research is a descriptive survey study and was conducted by bibliometric analysis method. The National Thesis Centre database was searched with the keywords ‘teacher, child abuse, child neglect, abuse, neglect, awareness and knowledge level. The inclusion criteria were that the sample consisted of teachers or pre-service teachers and that the theses were open access. A total of 54 theses that met these criteria constituted the sample of the study. In this study, it was determined that the majority of the theses were master's level, quantitative in design and descriptive in type. In more than half of the theses, one measurement tool was used. It was determined that the most commonly used scale was the “Scale for Diagnosing the Symptoms and Risks of Child Abuse and Neglect”. While the majority of the studies addressed the issue of child abuse and neglect with a holistic approach, there are fewer theses focusing on physical, sexual and emotional abuse. It was determined that the studies mainly involved preschool teachers. The study underlines the importance of studies on child neglect and abuse on teachers. In all faculties of education, studies to increase awareness of child neglect and abuse should be supported.

Anahtar Kelimeler

• teacher
• child
• neglect
• abuse
• bibliometric

Türkiye'de Çocuk İhmali ve İstismarı: Öğretmen Farkındalığına İlişkin Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Öz

Çocuk ihmali ve istismarı, çocuğun fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen ve dünyanın her yerinde görülebilen halk sağlığı sorunudur. Öğretmenler çocuk ihmal istismarının tespit edilmesinde ve adli bildiriminde önemli rol oynamaktadırlar. Bu çalışmada, 2008-2024 yılları arasında Türkiye’de çocuk ihmal istismar konusunda öğretmenleri kapsayan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu araştırma, tanımlayıcı nitelikte bir tarama çalışmasıdır ve bibliyometrik analiz yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ulusal Tez Merkezi veri tabanında “öğretmen, çocuk istismarı, çocuk ihmali, istismar, ihmal, farkındalık ve bilgi düzeyi” anahtar kelimeleriyle tarama yapılmıştır. Örneklemin öğretmenler veya öğretmen adaylarından oluşması ve tezlerin açık erişimli olması, çalışmaya dahil edilme kriterleri olarak belirlenmiştir. Bu kriterlere uygun toplam 54 tez, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu çalışma da tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde, nicel desende ve tanımlayıcı tipte olduğu tespit edilmiştir. Tezlerin yarısından fazlasında bir ölçüm aracı kullanılmıştır. En yaygın kullanılan ölçeğin “Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerini Tanılama Ölçeği” olduğu belirlenmiştir. Çalışmaların büyük çoğunluğu çocuk ihmal ve istismarı konusunu bütüncül bir yaklaşımla ele alırken, daha az sayıda da olsa fiziksel, cinsel ve duygusal istismara odaklanan tezler bulunmaktadır. Çalışmaların ağırlıklı olarak okul öncesi öğretmenlerini kapsadığı tespit edilmiştir. Araştırma çocuk ihmal istismarı konusunda öğretmenler üzerinde yapılan çalışmaların önemli olduğunun altını çizmektedir. Eğitim fakültelerinin tamamında, çocuk ihmal ve istismarı konusundaki farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalar desteklenmelidir.

Anahtar Kelimeler

• öğretmen
• çocuk
• ihmal
• istismar
• bibliyometri

Kaynakça

1. Aksel, Ş., & Yılmaz Irmak, T. (2015). Çocuk cinsel istismarı konusunda öğretmenlerin bilgi ve deneyimleri. Ege Eğitim Dergisi, 16(2), 373–391. https://doi.org/10.12984/eed.60194
2. Aynacı, C. (2022). Sosyal sermayenin akademik yolculuğu: "YÖK-Tez" örnekleminde bibliyometrik bir analiz. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 42-57. https://doi.org/10.25272/j.2149-8385.2022.8.1.04
3. Bacıoğlu, S. D., & Kaya, Z. (2020). Öğretmen adaylarının çocuk istismar ve ihmaline ilişkin bilgi düzeyleri ile çocuğa yönelik cinsel istismarı bildirme tutumlarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 894-925. https://doi.org/10.33711/yyuefd.751858
4. Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: İlişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238-258. https://doi.org/10.54707/meric.1143322
5. Bingöl Üniversitesi. (2024). Araştırma yöntem ve tekniklerinin seçimi. Bingöl Üniversitesi. https://www.bingol.edu.tr/media/205521/sayt-bolum9-Arastirma-Yontem-ve-Tekniklerinin-Secimi.pdf
6. Bozgun, K., & Pekdoğan, S. (2018). Öğretmenlerin çocuk ihmali ve istismarı hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 433-443. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/578391
7. Bryant, J. K., & Baldwin, P. A. (2010). School counsellors' perceptions of mandatory reporter training and mandatory reporting experiences. Child Abuse Review, 19(3), 172-186. https://doi.org/10.1002/car.1099
8. Büber, Ö., Oksal, H., & Alnak, A. (2023). Çocuk izlem merkezine başvuran vakaların incelenmesi: Bir merkezin 5 yıllık deneyimi. Adli Tıp Dergisi, 37(1), 12–18. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2735691

9. Bülbül, K., Çakıcı, A. B., & Türkkan, T. (2019). Sınıf öğretmenlerinin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik bilgi ve risk tanıma düzeylerinin incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 4(2), 127-144. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/887814
10. Cronbach, L. J., & Meehl, P. E. (1955). Construct validity in psychological tests. Psychological Bulletin, 52(4), 281–302. https://doi.org/10.1037/h0040957
11. Dilsiz, H., & Mağden, D. (2015). Öğretmenlerin çocuk istismar ve ihmali konusunda bilgi ve risk tanıma düzeylerinin tespit edilmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 1(2), 678-694. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/88905
12. Doğan, Ü., & Culha, A. (2023). Öğretmen iyi oluşu ile ilgili yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(2), 1614-1631. https://doi.org/10.51460/baebd.1293566
13. Duman, N., Adıgüzel, B., Hüseyinoğlu, E., & Kaplan, C. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinde çocuk ihmal ve istismarını tanıma. The Journal of Turk-Islam World Social Studies, 20(20), 205–215. https://tidsad.com/?mod=tammetin&makaleadi=&makaleurl=1380861295_1663%20Nesrin%20DUMAN.pdf&key=30818
14. Duman, S. N., & Taş, İ. D. (2024). Öğretmen adayları öz-yeterliği araştırmalarına ilişkin bibliyometrik analiz çalışması. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 242-268. https://doi.org/10.30855/gjes.2024.10.02.004
15. Easton, S. D., Saltzman, L. Y., & Willis, D. G. (2014). “Would you tell under circumstances like that?”: Barriers to disclosure of child sexual abuse for men. Psychology of Men & Masculinity, 15(4), 460. https://doi.org/10.1037/a0034223
16. Ellegaard, O., & Wallin, J. A. (2015). The bibliometric analysis of scholarly production: How great is the impact? Scientometrics, 105, 1809-1831. https://link.springer.com/article/10.1007/S11192-015-1645-Z
17. Erdoğan, Y., & Aslan, D. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik algıları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 104-132. DOI: 10.17860/mersinefd.629158
18. Gilbert, R., Widom, C. S., Browne, K., Fergusson, D., Webb, E., & Janson, S. (2009). Burden and consequences of child maltreatment in high-income countries. The Lancet, 373(9657), 68-81. https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(08)61706-7/abstract
19. He, T., Wu, Z., Zhang, X., Liu, H., Wang, Y., Jiang, R., ... & Yang, C. (2022). A bibliometric analysis of research on the role of BDNF in depression and treatment. Biomolecules, 12(10), 1-13. https://doi.org/10.3390/biom12101464
20. Hillis, S., Mercy, J., Amobi, A., & Kress, H. (2016). Global prevalence of past-year violence against children: A systematic review and minimum estimates. Pediatrics, 137(3), e20154079. https://doi.org/10.1542/peds.2015-4079
21. Hussain, N., Zakuan, N., Yaacob, T. Z., Hashim, H. I. C., & Hasan, M. Z. B. (2023). Green human resource management for organization sustainability: A bibliometric analysis. International Journal of Professional Business Review, 8(7), Article 105. https://doi.org/10.26668/businessreview/2023.v8i7.105
22. İmdat Derneği. (2021, Mayıs 20). Çocukta fiziksel şiddet raporu. İmdat Derneği. https://imdat.org/media/raporlar/Cocukta_Fiziksel_Siddet_Raporu_-_20_May%C4%B1s_2021.pdf
23. Juvonen, J., & Graham, S. (2014). Bullying in schools: The power of bullies and the plight of victims. Annual Review of Psychology, 65(1), 159-185. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010213-115030
24. Karal, E., & Atak, H. (2022). Çocukluk çağı ruhsal travmaları üzerine kavramsal bir çalışma. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 82-103. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2412928
25. Kenny, M. C. (2004). Teachers’ attitudes toward and knowledge of child maltreatment. Child Abuse & Neglect, 28(12), 1311-1319. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2004.06.010
26. Lemaigre, C., Taylor, E. P., & Gittoes, C. (2017). Barriers and facilitators to disclosing sexual abuse in childhood and adolescence: A systematic review. Child Abuse & Neglect, 70, 39-52. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2017.05.009
27. Moss, C., Smith, S. J., Kim, K., Hua, N., Noronha, N., Kavenagh, M., & Wekerle, C. (2023). A global systematic scoping review of literature on the sexual exploitation of boys. Child Abuse & Neglect, 142, 106244. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2023.106244
28. Nation, A., Pacella, R., Monks, C., Mathews, B., & Meinck, F. (2023). Prevalence of violence against children in the United Kingdom: A systematic review and meta-analysis. Child Abuse & Neglect, 146, 106518. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2023.106518
29. Oksal, H., Tunagür, M. T., Cincioğlu, E., & Büber, Ö. (2024). Factors facilitating and delaying disclosure and reporting of child sexual abuse: Insights from forensic interviews. The Journal of Forensic Psychiatry & Psychology, 35(6), 900-918. https://doi.org/10.1080/14789949.2024.2388270
30. Özdemir, A. (2008). Yönetim biliminde ileri araştırma yöntemleri ve uygulamalar. Beta Yayınları.
31. Page, M. J., Forbes, A., Chau, M., Green, S. E., & McKenzie, J. E. (2016). Investigation of bias in meta-analyses due to selective inclusion of trial effect estimates: Empirical study. BMJ Open, 6(4), e011863. https://doi.org/10.1136/bmjopen-page-011863
32. Pekdoğan, S. (2016). Annelerin istismar potansiyellerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 17(2), 425-441. https://doi.org/10.12984/egeefd.280752
33. Pesen, A., & Epçaçan, U. (2021). Öğretmen adaylarının çocuk istismarı ve ihmali konusundaki bilgi ve risk tanıma düzeyleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişki. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 121-140. https://doi.org/10.33417/tsh.775148
34. Pirdehghan, A., Vakili, M., Rajabzadeh, Y., & Puyandehpour, M. (2015). Child abuse and neglect epidemiology in secondary school students of Yazd Province, Iran. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 9(4), e2256. https://doi.org/10.17795/ijpbs-2256
35. Resmî Gazete. (2016, Nisan 20). Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (Sayı: 29690). T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr
36. Sağır, M., & Gözler, A. (2013). Sınıf öğretmenlerinin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik görüşleri ve farkındalık düzeyleri. OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 3(5), 67-102. https://arastirmax.com/en/system/files/dergiler/243886/makaleler/3/5/arastirmax-sinif-ogretmenlerinin-cocuk-istismari-ihmaline-yonelik-gorusleri-farkindalik-duzeyleri.pdf
37. Sever, M., & Allahverdi, F. Z. (2023). Çocukluk döneminde maruz kalınan istismar nedeniyle travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bireylere özgü etkili psikolojik tedaviler. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(3), 1278-1307. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1282604
38. Stoltenborgh, M., Bakermans-Kranenburg, M. J., & Van Ijzendoorn, M. H. (2013). The neglect of child neglect: A meta-analytic review of the prevalence of neglect. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 48(1), 345-355. https://doi.org/10.1007/s00127-012-0549-y
39. Şimşir Büber, S., Kutlu, İ., & Büber, Ö. (2024). 2004-2022 yılları arasında sosyal bilimler alanında yapılmış çocuk cinsel istismarı konulu lisansüstü tezlerinin bibliyometrik analizi. Kesit Akademi, 9(34), 332-349. https://doi.org/10.29228/kesit.68037
40. Tatlıcalı, E., & Berkmen, B. (2017). Examination of pre-school teacher candidates: Knowledge and awareness levels for emotional neglect/abuse. International Journal of Educational Sciences, 19(2–3), 181–189. https://doi.org/10.1080/09751122.2017.1393962
41. Tıraşçı, Y., & Gören, S. (2007). Çocuk istismarı ve ihmali. Dicle Tıp Dergisi, 34(1), 70-74. https://core.ac.uk/download/pdf/25838357.pdf
42. Turhan, Z., Demir, A., & Karadağ, F. (2024). Perspectives and experiences of preschool teachers in preventing and intervening child abuse and neglect. Journal of Public Child Welfare, 18(5), 996–1017. https://doi.org/10.1080/15548732.2023.2282536
43. Türkkan, T., Odacı, H., & Bülbül, K. (2021). Çocuk istismarı ve ihmalini anlamak: Ekolojik bir yaklaşım. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(2), 709-728. https://doi.org/10.33417/tsh.847467
44. UNICEF. (2010). Türkiye'de çocuk istismarı ve aile içi şiddet araştırması: Özet raporu. UNICEF. https://www.unicef.org/turkiye/raporlar/t%C3%BCrkiyede-%C3%A7ocuk-istismari-ve-aile-i%C3%A7i-%C5%9Fiddet-ara%C5%9Ftirmasi-%C3%B6zet-raporu-2010
45. Waltman, L., & van Eck, N. J. (2012). A new methodology for constructing a publication-level classification system of science. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 63(12), 2378-2392. https://doi.org/10.1002/asi.22748
46. Yaşar, M., & Şenol, B. (2015). Öğretmen adaylarının çocuğa yönelik cinsel istismar tutumlarının incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 1(2), 228-241. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/88860
47. Yıldırım Sarı, H., Ardahan, E., & Öztornacı, B. Ö. (2016). Çocuk ihmal ve istismarına ilişkin son 10 yılda yapılan sistematik derlemeler. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 6(44), 60-80. https://doi.org/10.17066/pdrd.21583
48. Yılmaz, K. (2021). Sosyal bilimlerde ve eğitim bilimlerinde sistematik derleme, meta değerlendirme ve bibliyometrik analizler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1457-1490. https://doi.org/10.33206/mjss.791537
49. Yılmaz, S. (2019). Öğretmen adaylarının çocuk haklarına yönelik görüşleri. Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(3), 12-25. https://bayburt.edu.tr/tr/sevda-yilmaz/makale
50. Yorulmaz, Y. İ. (2023). Öğretmen güçlendirme konusunda yapılan araştırmaların bibliyometrik analizi (1985-2022). Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 45-62. https://inesjournal.com/?makale_id=72052
51. Yüksel, A., & Baltaş, E. (2020). Çocuk istismarı: Psiko-sosyal etkileri ve öğretmenlerin rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 36(3), 221-235. https://doi.org/10.1358/tpd.2020.36.3.03
52. Zoroğlu, S. S., Tüzün, Ü., Şar, V., Öztürk, M., Kora, M. E., & Alyanak, B. (2001). Çocukluk dönemi istismar ve ihmalinin olası sonuçları. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 2(2), 69-78. https://l24.im/cL21jk