Examining the Relationship Between Social Media Addiction and Verbal Expression Self-Efficacy Across Variables

Öz

This study aims to examine the relationship between social media addiction and oral expression self-efficacy perceptions of middle school students. The research was conducted with 298 middle school students in Erzurum, Türkiye. Data were collected using social media addiction and oral expression self-efficacy perception scales. The study examined the effects of gender, grade level, and parental education levels on these two variables, employing independent samples t-test, analysis of variance (ANOVA), and regression analysis methods. The findings revealed that gender had a significant effect on oral expression self-efficacy perceptions, whereas it did not significantly affect social media addiction. Furthermore, grade level and parental education levels did not create significant differences in either social media addiction or oral expression self-efficacy perceptions. Social media addiction demonstrated a low-level negative relationship with oral expression self-efficacy in group settings. This suggests that social media addiction may have a weak adverse effect on oral expression self-efficacy in group contexts. However, no significant effect of social media addiction was found on individual oral expression self-efficacy perceptions. Overall, the study revealed a weak relationship between social media addiction and oral expression self-efficacy perceptions. The findings indicate that more comprehensive research is needed on the role of gender in communication skills, the influence of parental attitudes on social media use, and the potential of digital literacy training to strengthen communication skills.

Anahtar Kelimeler

• Communication skills
• self-efficacy perceptions
• social media addiction
• verbal expression

Sosyal Medya Bağımlılığı ile Sözlü Anlatım Özyeterlik Algısı Arasındaki İlişkinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile sözlü anlatım özyeterlik algısı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Erzurum ilindeki 298 ortaokul öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin sosyal medya bağımlılığı ve sözlü anlatım özyeterlik algısı ölçekleri kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmada cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim düzeylerinin bu iki değişken üzerindeki etkisi incelenmiş ve bağımsız gruplar t-testi, varyans analizi ve regresyon analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, cinsiyet değişkeni sözlü anlatım özyeterlik algısı üzerinde anlamlı bir etkiye sahipken sosyal medya bağımlılığı üzerinde etkili olmamıştır. Ayrıca, sınıf düzeyi ve anne-baba eğitim düzeyi sosyal medya bağımlılığı ve sözlü anlatım özyeterlik algısında anlamlı farklılıklar yaratmamıştır. Sosyal medya bağımlılığı, grupla sözlü anlatım özyeterlik algısında düşük düzeyde negatif bir ilişki göstermektedir. Bu sonuç, sosyal medya bağımlılığının grupla sözlü anlatım özyeterlik algısını zayıf bir şekilde etkileyebileceğini göstermektedir. Ancak bireysel sözlü anlatım özyeterlik algısı üzerinde sosyal medya bağımlılığının anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Genel olarak, araştırma sosyal medya bağımlılığı ve sözlü anlatım özyeterlik algısı arasında zayıf bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, cinsiyetin iletişim becerilerindeki rolü, ebeveyn tutumlarının sosyal medya kullanımına etkisi ve dijital okuryazarlık eğitimlerinin iletişim becerilerini güçlendirmedeki potansiyeli üzerine daha kapsamlı araştırmalar yapılması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• İletişim becerileri
• özyeterlik algıları
• sosyal medya bağımlılığı
• sözlü anlatım

Kaynakça

1. Akar, C. (2008). Özyeterlik inancı ve ilk okuma yazmaya etkisi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 185-200. https://doi.org/10.12780/UUSBD24
2. Akın, E. (2016). Türkçe öğretmen adaylarının konuşma özyeterliliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Siirt Üniversitesi örneği). Route Educational and Social Science Journal, 3(1), 75-90. https://doi.org/10.17121/ressjournal.476
3. Akipek Turgut, F. (2024). Sosyal medya bağımlılığının yordayıcıları olarak gelişmeleri kaçırma korkusu, bilinçli farkındalık, duygu düzenleme güçlüğü ve özşefkâtin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi].
4. Aksan, D. (2007). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dilbilim. TDK Yayınları.
5. Aksoy, B. T. (2024). Genç yetişkinlerde sosyal medya bağımlılığının algılanan anne baba tutumu, öz şefkat, duygu düzenleme değişkenleri açısından incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi].
6. Aktan, E. (2018). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 405–421. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.379886
7. Alan, Y. (2021). Öğretmen adaylarının konuşma öz yeterlik algıları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (23), 622-635. https://doi.org/10.29000/rumelide.949508
8. Altunkaya, H. (2018). The impact of activity based oral expression course on speech self-efficacy of students. Journal of Education and Training Studies, 6(1), 137-150. https://doi.org/10.11114/jets.v6i1.2832

9. Andreassen, C. S., Torsheim, T., Brunborg, G. S., & Pallesen, S. (2012). Development of a Facebook addiction scale. Psychological Reports, 110(2), 501-517. https://doi.org/10.2466/02.09.18.PR0.110.2.501-517
10. Arı, E., & Güler, Y. (2019). Ergenlerde öznel iyi oluş, kimlik statüleri ve aile bütünlük duygusu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7(18), 185-212.
11. Aydemir, D. (2024). Ortaokul öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, obezite prevelansı ve fiziksel aktiviteye katılım düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi].
12. Aydın, İ. S. (2013). Öğretmen adaylarının konuşma öz yeterliklerine ilişkin ölçek geliştirme çalışması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14, 33-46.
13. Baki, Y. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının konuşma öz yeterlikleri ve iletişim becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Turkish Studies, 13(19), 213-233. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.13949
14. Balcı, Ş., & Gölcü, A. (2013). Facebook addiction among university students in Turkey: Selçuk University example. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 34, 255-278.
15. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman and Company.
16. Başbayram, R. (2021). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı üzerine bir araştırma: Sakarya Üniversitesi örneği [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi].
17. Bayraktutan, F. (2005). Aile içi ilişkiler açısından internet kullanımı [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi].
18. Bilgin, M. (2018). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ve psikolojik bozukluklar arasındaki ilişki. The Journal of International Scientific Researches, 3(3), 237-247. https://doi.org/10.23834/isrjournal.452045
19. Bolat, D., & Korkmaz, Ö. (2021). Ortaokullarda ergenlik çağındaki öğrencilerin siber zorbalık davranışları, sosyal medya bağımlılıkları ve sosyal medya bozuklukları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(1), 253-268.
20. Bursalıoğlu, Z. (1981). Eğitim yöneticisinin yeterlikleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
21. Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö., & Köklü, N. (2010). Sosyal bilimler için istatistik. Pegem Akademi.
22. Canoğulları, Ö., & Güçray, S. S. (2014). İnternet bağımlılık düzeyleri farklı ergenlerin cinsiyetlerine göre psikolojik ihtiyaçları, sosyal kaygıları ve anne baba tutum algılarının incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(1), 42-57.
23. Çağlayan, M. T., & Arslantaş, H. (2023). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığını etkileyen faktörler ve sosyal medya bağımlılığının depresyon ve gelişmeleri kaçırma korkusu ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 24(3), 334-348. https://doi.org/10.51982/bagimli.1191206
24. Çakır, H. (2015). Öğretmen adaylarının sözlü anlatım öz yeterlik inançlarının değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].
25. Çalhan, R. (2012). İş birliğine dayalı öğrenme yönteminin okul öncesi öğretmen adaylarının konuşma becerileri üzerine etkisi [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].
26. Çam, E. (2012). Öğretmen adaylarının eğitsel ve genel amaçlı Facebook kullanımları ve Facebook bağımlılıkları (SAÜ Eğitim Fakültesi örneği) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi].
27. Çiftçi, H. (2018). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 418-434.
28. Çivilidağ, A., & Cooper, H. T. (2013). Ergenlerde siber zorba ve öfkenin incelenmesi üzerine bir araştırma: Niğde ili örneği. International Journal of Social Science, 6(1), 497-511.
29. Demir, O. (2015). Geçmişten günümüze Türkçe öğretim programlarının konuşma becerisi bakımından değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 295-306. https://doi.org/10.17556/jef.10313
30. Demir, S., & Börekçi, M. (2022). Ortaokul sözlü anlatım öz yeterlik algı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Millî Eğitim, 51(234), 1161-1180. https://doi.org/10.37669/milliegitim.814497
31. Demir, Y. (2023). Dijital oyun bağımlılığı ve öz yeterliğin ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi akademik başarısına etkisi: Bir yapısal eşitlik modeli. E-International Journal of Educational Research, 14(6), 72-91. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1318399
32. Deniz, L., & Gürültü, E. (2018). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(2), 355-367. https://doi.org/10.24106/kefdergi.389780
33. Doğan, Y. (2009). Konuşma becerisinin geliştirilmesine yönelik etkinlik önerileri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(1), 185-204.
34. Doğrusever, C. (2021). Ergenlerin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin bazı sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 23-42. https://doi.org/10.18037/ausbd.902542
35. Ekici, G. (2005). Biyoloji özyeterlik ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Dergisi, 29, 85-94.
36. Ekinci, A. (2024). Lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ve belirleyicileri: Diyarbakır Sur örneği [Yüksek lisans tezi, İstanbul Nişantaşı Üniversitesi].
37. Eraydin, E. (2024). Genç yetişkinlerde sosyal medya bağımlılığı, aile bütünlük duygusu ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi].
38. Ergenç, A. (2011). Web 2.0 ve sanal sosyalleşme: Facebook örneği [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi].
39. Ergin Talaka, E., & Topaloğlu, T. (2023). Güzel sanatlar eğitimi öğrencilerinin konuşma öz yeterlik algılarının değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(39), 795-810. https://doi.org/10.35675/befdergi.1277954
40. Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme. Pegem Akademi.
41. Ferguson, C. J., Muñoz, M. E., Garza, A., & Galindo, M. (2014). Concurrent and prospective analyses of peer, television and social media influences on body dissatisfaction, eating disorder symptoms and life satisfaction in adolescent girls. Journal of Youth and Adolescence, 43(1), 1-14.
42. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2009). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
43. Gerez Taşgın, F. (2015). Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme, konuşma, okuma ve yazma öz yeterlikleri ile öğrenme stillerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Erzurum Atatürk Üniversitesi].
44. Gül, Ş., & Diken, E. H. (2018). Fen Bilgisi öğretmeni adaylarının sosyal medya bağımlılıklarının incelenmesi. E-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 41-50. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.386531
45. Güneş, F. (2007). Türkçe öğretimi ve zihinsel yapılandırma. Nobel Akademik Yayınları.
46. Gür, T. (2011). Türkçe öğretmen adaylarının dil tutumları ve dil kullanımlarının söylem çözümlemesi yöntemi ile betimlenmesi [Doktora tezi, Erzurum Atatürk Üniversitesi].
47. Gürler, E. (2024). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile yeme bozuklukları arasındaki ilişki [Doktora tezi, KTO Karatay Üniversitesi].
48. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2013). Multivariate data analysis. Pearson Education Limited.
49. Hazar, M. (2011). Sosyal medya bağımlılığı-bir alan çalışması iletişim. İletişim: Kuram ve Araştırma Dergisi, 32, 151-177.
50. Huang, R. L., Lu, Z., Liu, J. J., You, Y. M., Pan, Z. Q., Wei, Z., ... (et al.). (2009). Features and predictors of problematic internet use in Chinese college students. Behaviour & Information Technology, 28(5), 485-490.
51. Hunt, M. G., Marx, R., Lipson, C., & Young, J. (2018). No more FOMO: Limiting social media decreases loneliness and depression. Journal of Social and Clinical Psychology, 37(10), 751-768.
52. İliş, A., & Gülbahçe, A. (2019). Sosyal medya bağımlılığı ile iletişim becerileri arasındaki yordayıcı ilişkinin incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 23(78), 45-60.
53. Kara, Ö. T. (2009). İlköğretim ikinci kademe Türkçe dersinde konuşma becerisinin geliştirilmesinde dramanın kullanılması ve bir uygulama örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 151-163.
54. Karagülle, A. E., & Çaycı, B. (2014). Ağ toplumunda sosyalleşme ve yabancılaşma. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 4(1), 1-9.
55. Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayın Dağıtım.
56. Kardaş, N. (2018). Drama etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerin Türkçe dersi konuşma becerisi ve kaygısına etkisi: Karma yöntem araştırması [Doktora tezi, Siirt Üniversitesi].
57. Katrancı, M. (2014). Öğretmen adaylarının konuşma becerisine yönelik öz yeterlik algıları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 174-195. https://doi.org/10.14686/BUEFAD.201428177
58. Katrancı, M., & Melanlıoğlu, D. (2013). Öğretmen adaylarına yönelik konuşma öz yeterlik ölçeği: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(6), 651-665. https://doi.org/10.9761/JASSS1407
59. Kayadibi, N. (2016). Makedonya’da ilköğretim okullarında Türkçe eğitimi (7. sınıf örneği) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi].
60. Kaygas, Y., Şam, M., Doğan, Y. B., Yalçın, C., Sonkur, A., & Durmuş, E. E. (2023). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığının yordayıcıları olarak sosyal kaygı ve öz yeterlik. Bağımlılık Dergisi, 24(4), 461-474. https://doi.org/10.51982/bagimli.1230295
61. Kılıç, K. M. (2019). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı, zorbalık bilişleri ve empati düzeyleri arasındaki ilişkiler. İlköğretim Online, 18(2), 549-562. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.562015
62. Kılıçoğlu, G., Karakuş, E. N., & Demir, T. (2011, 27-29 Nisan). Sosyal alanlar öğretmenlerinin kişilerarası özyeterlik inançlarının değerlendirilmesi (Ankara ili örneği) [Sözlü bildiri]. 2nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications, Antalya.
63. Lee, S. J., & Chae, Y. G. (2007). Children's internet use in a family context: Influence on family relationships and parental mediation. CyberPsychology & Behavior, 10(5), 640-644.
64. Li, W., Garland, E. L., & Howard, M. O. (2014). Family factors in Internet addiction among Chinese youth: A review of English- and Chinese-language studies. Computers in Human Behavior, 31, 393–411. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.11.004
65. Maden, S. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının sözlü iletişim becerileri üzerine bir araştırma. EKEV Akademi Dergisi, 14(44), 145-154.
66. Oğuz, A. (2015). Öğretmen adaylarının sözlü anlatım öz yeterlik inançlarının incelenmesi. Turkish Studies, 10(7), 765-780.
67. Ören, İ. (2024). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi].
68. Özden, M. (2018). Türkçe eğitimi lisans öğrencilerinin konuşma becerisi öz yeterlikleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(3), 1917-1930.
69. Özgenel, M., Canpolat, Ö., & Ekşi, H. (2019). Ergenler için sosyal medya bağımlılığı ölçeği (ESMBÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 6(3), 631-664. https://doi.org/10.15805/addicta.2019.6.3.0086
70. Pajares, F. (2002). Gender and perceived self-efficacy in self-regulated learning. Theory Into Practice, 41(2), 116-125.
71. Pempek, T. A., Yermolayeva, Y. A., & Calvert, S. L. (2009). College students’ social networking experiences on Facebook. Journal of Applied Developmental Psychology, 30(3), 227–238. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2008.12.010
72. Pittman, M. (2015). Creating, consuming, and connecting: Examining the relationship between social media engagement and loneliness. The Journal of Social Media in Society, 4(1), 66-98.
73. Savcı, M., & Aysan, F. (2017). Teknolojik bağımlılıklar ve sosyal bağlılık: İnternet bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, dijital oyun bağımlılığı ve akıllı telefon bağımlılığının sosyal bağlılığı yordayıcı etkisi. Düşünen Adam, 30(3), 202-216. https://doi.org/10.5350/DAJPN2017300304
74. Seferoğlu, S. S., & Yıldız, H. (2013). Dijital çağın çocukları: İlköğretim öğrencilerinin Facebook kullanımları ve internet bağımlılıkları üzerine bir araştırma. İletişim ve Diplomasi, (2), 31-48.
75. Singh, N., & Barmola, K. C. (2015). Internet addiction, mental health and academic performance of school students/adolescents. International Journal of Indian Psychology, 2(3), 98-108.
76. Şahan, M., & Eraslan Çapan, B. (2017). Ergenlerin problemli internet kullanımında kişilerarası ilişkilerle ilgili bilişsel çarpıtmaların ve sosyal kaygının rolü. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 887-913. https://doi.org/10.12984/egeefd.336391
77. Şeker, V. T. (2018). Sosyal medya bağımlılığı ile depresyon ve anksiyete arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Beykent Üniversitesi].
78. Tanrıverdi, H., & Sağır, S. (2014). Lise öğrencilerinin sosyal ağ kullanım amaçlarının ve sosyal ağları benimseme düzeylerinin öğrenci başarısına etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(18), 775-822. https://doi.org/10.14520/adyusbd.849
79. Temizyürek, F. (2007). İlköğretim ikinci kademede konuşma becerisinin geliştirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 40(2), 113-131.
80. Toraman, L., & Usta, E. (2018). A qualitative study on the problems encountered by secondary school students on the net. Participatory Educational Research (PER), 5(2), 80-94. https://doi.org/10.17275/per.18.13.5.2
81. Tutgun Ünal, A. (2015). Sosyal medya bağımlılığı: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi].
82. Xiuqin, H., Huimin, Z., Mengchen, L., Jinan, W., Ying, Y., & Ran, T. (2010). Mental health, personality, and parental rearing styles of adolescents with Internet addiction disorder. CyberPsychology, Behavior, and Social Networking, 13(4), 401–406. https://doi.org/10.1089/cyber.2009.0222
83. Xu, J., Shen, L., Yan, C., Hu, H., Yang, F., Wang, L., ... (et al.). (2014). Parent-adolescent interaction and risk of adolescent internet addiction: A population-based study in Shanghai. BMC Psychiatry, 14(112), 1-11.
84. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
85. Yıldız, M. (2013). Okuma motivasyonu, akıcı okuma ve okuduğunu anlamanın beşinci sınıf öğrencilerinin akademik başarılarındaki rolü. Turkish Studies, 8(4), 1461-1478.
86. Yılmaz, S. N. (2024). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı, sosyal duygusal sağlık düzeyleri ve başa çıkma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Erzurum Atatürk Üniversitesi].
87. Zeybek, N. (2024). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı, öz-yeterlik ve sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi].