Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı

Elif Okur; Rahşan Karaçal; Canan Sarı

Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı

Öz

Araştırma kronik hastalığı olan yaşlı bireylerin hastalık algısını değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Çalışma Ocak 2023-Mart 2023 tarihleri arasında 55 kronik hastalığı olan birey ile tamamlandı. Veriler katılımcı soru formu ve Kısa Hastalık Ölçeği ile toplandı. Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 70.21±5.35, %40’ı fazla kilolu, %58.2’sinde hipertansiyon, %49.1’inde diyabet %18.2’sinde KOAH ve %16.4’ünde kardiyovasküler hastalık bulunmaktaydı. Katılımcıların yaşadığı yer değişkeni ile KHAÖ ölçeği arasında anlamlı fark elde edildi (p=0.029). Kardiyovasküler hastalığı olmayan hastalarda KHAÖ ortalama puanı anlamlı derecede daha yüksekti (p=0.000). KOAH, diyabet, hipertansiyonu olan bireylerin hastalık algısı daha olumsuz etkilenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

World Health Organization. (2022, October 1). “Ageing and Health”. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health
Türkiye İstatistik Kurumu. (2022, Mart 18). İstatistiklerle Yaşlılar 2021, TÜİK Haber Bülteni. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2021-45636
World Health Organization. (2022, September 16). “Noncommunicable Diseases: Mortality”. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases
Rosner, F. (2006). “Patient Noncompliance: Causes and Solutions”, The Mount Sinai Journal of Medicine, 73(2), 553-559.
Süzek, H. & Mutlu, O. (2004). Muğla ilindeki kronik böbrek yetmezliği olan hastaların tedavi imkanları ve olguları. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 1, 10.
Hagger, M. S. & Orbell, S. (2003). A meta-analytic review of the common-sense model of illness representations. Psychology and Health, 18(2), 141-184.
Armay, Z., Özkan, M., Kocaman, N., & Özkan, S. (2007). Hastalık algısı ölçeğinin kanser hastalarında Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Klinik Psikiyatri, 10, 192-200.
Petrie, K. J., & Weinman, J. (2006). Why illness perceptions matter. Clinical Medicine, 6(6), 536–539.

Donkin, L., Ellis, C. J., Powell, R., Broadbent, E., Gamble, G., & Petrie, K. J. (2006). Illness perceptions predict reassurance following a negative exercise stress testing result. Psychology & Health, 21(4), 421–430.
Doğan, M. D., Tosun, E., & Tek, A. D. (2018). Kronik hastalıklarda hastalık algısı, yaşam kalitesi, öz-bakım yönetimi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 33-40.
Dean, A. G., Sullivan, K. M., & Soe, M. M. (2013). OpenEpi: Open Source Epidemiologic Statistics for Public Health, Version.http://www.openepi.com/Menu/OE_Menu.htm Sarımehmet, D., & Hintistan, S. (2017). Rize ili Ardeşen ilçesindeki yaşlılar arasında kronik hastalık sıklığı ve ilaç kullanımı. Bezmiâlem Science, 5(3), 93- 100.
Oflaz, S., Yüksel, Ş., Şen, F., Özdemiroğlu, F., Kurt, R., Oflaz, H., & Kaşıkcıoğlu, E. (2014). Hastalık algısı myokard infarktüsü geçiren hastalarda travma sonrası stres bozukluğunu öngörebilir mi? Nöropsikiyatri Arşivi, 51, 103-109.
Broadbent, E., Petrie, K.J., Main, J., & Weinman, J. (2006). The brief illness perception questionnaire. Journal of Psychosomatic Research, 60 (6), 631-637.
Abubakari, A. R., Jones, M. C, Lauder, W., Kirk, A., Devendra, D., & Anderson, J. (2012) Psychometric properties of the revised illness perception questionnaire: Factorstructure and reliability among African-origin populations with type 2 diabetes. International Journal of Nursing Studies, 49(6), 672–81.
Aflakseir, A. (2012). Role of illness and medication perceptions on adherence to medication in a group of Iranian patients with type 2 diabetes. Journal of Diabetes, 4(3), 243–247.
Kayacan, Ç. (2012). Kronik Hastalıklarda Hastalık Algısının ve Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilim Üniversitesi, İstanbul.
Kayış, A. (2009). Kanser Hastalarının Hastalık Algısı ve Umutsuzluk Düzeyleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi, İstanbul.
Ekenler, Ş., & Arslan, S. (2019). Kronik obstrüktif akciğer hastalarında hastalık algısı ve ilişkili faktörler. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 22(3), 151-160.
Tel, H., Demirkol, D., Kara, S., & Aydın, D. (2012). KOAH'lı hastaların bakım vericilerinde bakım yükü ve yaşam kalitesi. Türk Toraks Dergisi, 13(3), 87-92.
Atasever, A, & Erdinç, E. (2003). KOAH’da yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. Tüberküloz ve Toraks Dergisi, 51(4), 446-455.
Özdemir, Ü., & Taşcı, S. (2013). Kronik hastalıklarda psikosoyal sorunlar ve bakım. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 57-72.
Bos-Touwen, I., Schuurmans, M., Monninkhof, E. M., Korpershoek, Y., Spruit-Bentvelzen, L., Ertugrul-van der Graaf I, de Wit, N., & Trappenburg, J. (2015). Patient and disease characteristics associated with activation for self-management in patients with diabetes, chronic obstructive pulmonary disease, chronic heart failure and chronic renal disease: a cross-sectional survey study. PLoS One, 10(5), e0126400.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elif Okur ^*
0000-0003-2608-8584
Türkiye

Rahşan Karaçal
0000-0001-8740-7329
Türkiye

Canan Sarı
0000-0002-3686-5343
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

27 Nisan 2023

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

9 Mart 2023

Kabul Tarihi

17 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA88UF52HM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Okur, E., Karaçal, R., & Sarı, C. (2023). Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 45-52. https://izlik.org/JA88UF52HM

AMA

1.Okur E, Karaçal R, Sarı C. Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;3(1):45-52. https://izlik.org/JA88UF52HM

Chicago

Okur, Elif, Rahşan Karaçal, ve Canan Sarı. 2023. “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 (1): 45-52. https://izlik.org/JA88UF52HM.

EndNote

Okur E, Karaçal R, Sarı C (01 Nisan 2023) Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3 1 45–52.

IEEE

[1]E. Okur, R. Karaçal, ve C. Sarı, “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı”, Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, ss. 45–52, Nis. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88UF52HM

ISNAD

Okur, Elif - Karaçal, Rahşan - Sarı, Canan. “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 3/1 (01 Nisan 2023): 45-52. https://izlik.org/JA88UF52HM.

JAMA

1.Okur E, Karaçal R, Sarı C. Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;3:45–52.

MLA

Okur, Elif, vd. “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, Nisan 2023, ss. 45-52, https://izlik.org/JA88UF52HM.

Vancouver

1.Elif Okur, Rahşan Karaçal, Canan Sarı. Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Hastalık Algısı. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Nisan 2023;3(1):45-52. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88UF52HM