Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri

Havvane Kulaksızoğlu; Fatma Eti Aslan

doi:10.71255/maunsbd.1578595

Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri

Öz

Nanoteknolojinin başlangıcı 29 Aralık 1959’ da Richard Feynman’ın “Altlarda kullanılacak çok oda var.” söylemine dayanır. Nanoteknoloji; elektronik ve bilgisayar dünyası, savunma sanayi, araç üretim sanayisi, havacılık ve uzay çalışmaları, su arıtma sistemleri, spor ekipmanları, kozmetik sektörü ve tıp gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Nanotıp alanında; erken teşhis ve tedavi yöntemleri, ortopedik protezler, diş implantları, insülin pompaları, cerrahi suturlar, yapay organlar için membran, nanoçipler sayesinde organizmayı uzaktan takip etme, antiviral ve antibakteriyel ajanlar ve yara örtüleri gibi geniş bir kullanım alanı vardır. Son zamanlarda, nanoteknolojinin uygulamaları tekstillere kadar genişletildi; bu sayede kumaşlar, diğerlerinin yanı sıra algılama, ultraviyole koruyucu, elektronik, termoregülasyon ve antimikrobiyal akıllı tekstiller oluşturmak için nanopartiküllerle işlevsel hale getirildi. Kumaşların mikrobiyal bozulması kötü kokulara, mukavemet kaybına ve renk solmasına neden olur. Mikroorganizmaların tekstil malzemeleri üzerinde yaşaması, kumaş kullanıcılarının sağlığını da çeşitli şekillerde tehlikeye atabilmektedir. Örneğin kumaş üzerinde büyüyen mikroorganizmalar ciddi enfeksiyonlara neden olabilir. Ayrıca kumaş üzerinde sporlanan mantarlar solunum yolu enfeksiyonlarını ve alerjileri teşvik edebilir. Özellikle hastane ortamlarında üniforma, ameliyathane örtüleri, burun maskeleri, perdeler ve yatak örtüleri olarak çeşitli şekillerde kullanılan tekstiller bulunmaktadır. Özellikle hastane enfeksiyonlarında sorunları çözmek için, hastane kaynaklı enfeksiyonları azaltmak için antimikrobiyal tekstil hastanelerde de kullanılmaktadır. Diğer bir taraftan üretilen nanaoteknolojik tekstillerin sağlığa zararlı olabileceğini gösteren çalışmalar yapılmaktadır ve bu konu ile ilgili kesin bir yargıya varılamamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akinbobola, A. B., Osunla, A. C., Bello, O. M., & Ajayi, O. A. (2022). Study of the persistence of selected Gram-negative bacteria pathogens of healthcare-associated infections on hospital fabrics. American Journal of Infection Control, 50(7), 755-757.
Annapoorani, G. (2013). Recent developments in medical textiles implantable devices- an overview. Research Paper Textiles, 2:(12), 255-258.
Aykaç, A. & Akkaş, E. Ö. (2023). Synthesis, characterization, and antibacterial properties of ZnO nanostructures functionalized flexible carbon fibers. Recent patents on Nanotechnology, 17(2), 119–130.
Arik, B. & Karaman Atmaca, O.D. (2020). The effects of sol–gel coatings doped with zinc salts and zinc oxide nanopowders on multifunctional performance of linen fabric.cellulose . Cellulose, 27, 8385–8403.
Ateş, H. ve Bahçeci, E. (2015). Nano malzemeler için üretimyöntemleri. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 3(2), 483-499.
Baybek, H., Çatalkaya, D., Kıvrak, A. & Tozak Yıldız, H. (2017). Hemşirelik öğrencilerinin nanoteknoloji tutumlarının belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 1-11.
Benli, B. (2008). Nanoteknoloji ve antik çağlara uzanan killi nanoyapılar. Kibited, 1(3), 143-162.
Benn, TM. & Westerhoff P. (2008). Nanoparticle silver released into water from commercially available socks fabrics. Environmental Science Technology, 42(11), 4133-4139.

Brainina, KH., Stozhko, N., Bukharinova, M. & Vikulova E. (2018). Nanomaterials: electrochemical propertiesand application in sensors. Physical Sciences Reviews, 9, 1- 39.
Chen, M., Qin, X. & Zeng. G. (2017). Biodegradation of carbon nanotubes, graphene and their derivatives. Trends Biotech, 35(9), 836-846. doi: 10.1016/j.tibtech.2016.12.001.
Contera, S.,De La Serna, JB. & Tetley, TD. (2020). Biotechnology, nanotechnology and medicine. Emerging Topics in Life Sciences, 4, 551–554. doi: 10.1042/ETLS20200350.
Das, P., Ganguly, S., Marvi, P. K., Hassan, S., Sherazee, M., Mahana, M., Shirley Tang, X., Srinivasan, S., & Rajabzadeh, A. R. (2025). Silicene-Based Quantum Dots Nanocomposite Coated Functional UV Protected Textiles With Antibacterial and Antioxidant Properties: A Versatile Solution for Healthcare and Everyday Protection. Advanced Healthcare Materials, 14(6), e2404911.
Dhineshbabu, NR. & Rajendran, V. (2016). Antibacterial activity of hybrid chitosan cupric oxide nanoparticles on cotton fabric. The İnstutition of Engineering and Tecnology Journal, 10(1), 13-19.
Elbhnsawi, N. A., Elwakil, B. H., Hassanin, A. H., Shehata, N., Elshewemi, S. S., Hagar, M., & Olama, Z. A. (2023). Nano-Chitosan/Eucalyptus Oil/Cellulose Acetate Nanofibers: Manufacturing, Antibacterial and Wound Healing Activities. Membranes, 13(6), 604.
Erdem, S. & Göknur, TG. 2015. Gıda endüstrisinde nanoteknoloji uygulamaları. Etlik Veteriner Mikrobiyoloji Dergisi, 26 (2), 52-57.
Faedmaleki, F., Shirazi, F. H., Ejtemaeimehr, S., Anjarani, S., Salarian, A. A., Ahmadi Ashtiani, H., & Rastegar, H. (2016). Study of silymarin and vitamin e protective effects on silver nanoparticle toxicity on mice liver primary cell culture. Acta Medica Iranica, 54(2), 85–95.
Gao, D., Liu, J., Lyu, L., Li, Y., Ma, J., & Baig, W. (2020). Construct the multifunction of cotton fabric by synergism between nano ZnO and Ag. Fibers and Polymers, 21, 505-512.
Görgülüer, H., Çakıroğlu, B. & Özacar, M. (2020). Ag NPs deposited TiO2 coating material for superhydrophobic, antimicrobial and self- cleaning surface fabrication on fabric. Journal of Coatings Technology and Research . 2, 569-579.
Gowtham, H. G., Shilpa, N., Singh, S. B., Aiyaz, M., Abhilash, M. R., Nataraj, K., Amruthesh, K. N., Ansari, M. A., Alomary, M. N., & Murali, M. (2024). Toxicological effects of nanoparticles in plants: Mechanisms involved at morphological, physiological, biochemical and molecular levels. Plant physiology and biochemistry : PPB, 210, 108604.
Hassanzadeh, P. (2020). Nanotheranostics against COVID-19: From multivalentto immune-targeted Materials. Journal Control Release, 328, 112- 126.
Idumah, C. I. (2021). Influence of nanotechnology in polymeric textiles, applications, and fight against COVID-19. The Journal of the Textile Institute, 112(12), 2056-2076.
Inoue, K., & Takano, H. (2011). Aggravating impact of nanoparticles on immune-mediated pulmonary inflammation. The Scientific WorldJournal, 11, 382–390. https://doi.org/10.1100/tsw.2011.44
Javed, A., Wiener, J., Tamulevičienė, A., Tamulevičius, T., Lazauskas, A., Saskova, J., & Račkauskas, S. (2021). One step in-situ synthesis of zinc oxide nanoparticles for multifunctional cotton fabrics. Materials (Basel, Switzerland), 14(14), 3956.
John, A.T., Wadhwa, S., & Ashish Mathur, A. (2022). Nanotoxicology: Exposure, mechanism and effects on human health. Jindal, T. (ed.). In New Frontiers in Environmental Toxicology, (p:35-77). Springer Nature Switzerland. 11.04. 2024 tarihinde https://rd.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-72173-2_5 adresinden edinilmiştir.
Laiva, AL., Venugopal, JR., Karuppuswamy P. et al. (2015). Controlled release of titanocene into the hybrid nanofibrousscaff olds to prevent the proliferaton of breast cancer cells. International Journal of Pharmaceutics, 483(1), 115- 123.
Lee, KH., Kim, DJ. & Min, BG. (2007). Polymeric nanofiber webbased artificial renal microfluidic chip. Biomed Microdevices, 9, 435–442
Mainardes, RM. & Diedrich, C. (2020). The Potential role of nanomedicine on COVID-19 therapeutics. Therapeutic Delivery, 11(7), 411–414.
Menceloğlu, Y. & Kırca, M. (2008). Uluslararası rekabet stratejileri: Nanoteknoloji ve Türkiye, TÜSİAD Rekabet Stratejileri Dizisi: 11.
Murali, K., Neelakandan, MS. & Thomas, S. (2018). Biomedical applications of gold nanoparticles. JSM Nanotechnol Nanomed, 6(1), 1064.
National Nanotechnology Initiative (NNI). (2024). About nanotechnology. 10. 05. 2025 tarihinde adresinden https://www.nano.gov/about-nanotechnology edinilmiştir.
Noor, N., Mutalik, S., Younas, MW., Chan, CY., Thakur, S., Wang, F., Yao, MZ., Mou, Q. & Leung, PHM. (2017). Durable antimicrobial behaviour from silver-graphene coated medical textile composites. Polymers, 11(12), 2000.
Onoue, S., Yamada, S., & Chan, H. K. (2014). Nanodrugs: pharmacokinetics and safety. International journal of nanomedicine, 9, 1025–1037. https://doi.org/10.2147/IJN.S38378
Özdoğan, E., Demir, E. & Seventekin, M. (2006). Nanotecnology and its applications in textile industry (Part 2). Textile and Apparel, 4, 225-229.
Özer, Y. (2019). Nanoteknoloji’nin askeri uygulamaları üzerine bir değerlendirme. Güvenlik Bilimleri Dergisi, IDEF Özel Sayı, 33-52.
Özkaleli, M. & Erdem, A. (2016). Nanoatıklar ve çevre: Atık yönetiminde yeni bir yaklaşım. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 22(3), 183-188.
Öztürk, YB. & Dağlıoğlu,Y. (2018). The ecotoxicological effects of ZnO-TiO2 nano composite in chodatodesmus mucranulatus. Fresenius Enviromental Bulletin, 27((5), 2951-2962.
Parham, S., & Zargar Kharazi, A. (2022). Cellulosic textile/clove nanocomposite as an antimicrobial wound dressing: In vitro and in vivo study. Colloids and surfaces. B, Biointerfaces, 217, 112659. Patel, V. (2012). Elastomeric nanocomposites: Tires promoting nanophiles market growth. Nanotech Insights, 3(4), 44-48.
Patil, A. H., Jadhav, S. A., More, V. B., Sonawane, K. D., & Patil, P. S. (2019). Novel one step sonosynthesis and deposition technique to prepare silver nanoparticles coated cotton textile with antibacterial properties. Colloid Journal, 81, 720-727.
Recordati, C., De Maglie, M., Bianchessi, S., Argentiere, S., Cella, C., Mattiello, S., Cubadda, F., Aureli, F., D'Amato, M., Raggi, A., Lenardi, C., Milani, P., & Scanziani, E. (2016). Tissue distribution and acute toxicity of silver after single intravenous administration in mice: nano-specific and size-dependent effects. Particle and fibre toxicology, 13, 12. https://doi.org/10.1186/s12989-016-0124-x
Saleem, H., & Zaidi, S. J. (2020). Sustainable use of nanomaterials in textiles and their environmental impact. Materials. (Basel, Switzerland), 13(22), 5134. https://doi.org/10.3390/ma13225134
Sancar Beşen, B. & Balcı, O. (2019). Tekstilde farklı kullanım olanaklarına sahip çinkooksit nanopartiküllerinin hidrotermal sentezi üzerinde ultrason enerjisinin etkisinin araştırılması. Journal of Textiles and Engineer, 26(113), 33-41.
Sarı, Ç. & Arık, B. (2023). Cotton fabrics finished by natural and sulfated β- cyclodextrin inclusion complexes of silver nanoparticles for biomedical applications. Textile and Apparel, 33(4), 375-387.
Shi, H., Magaye, R., Castranova, V., & Zhao, J. (2013). Titanium dioxide nanoparticles: a review of current toxicological data. Particle and fibre toxicology, 10, 15. https://doi.org/10.1186/1743-8977-10-15
Singh, P., Sreekumar, A., & Badhulika, S. (2023). Tin oxide-polyaniline nanocomposite modified nickel foam for highly selective and sensitive detection of cholesterol in simulated blood serum samples. Nanotechnology, 34(43), 10.1088/1361-6528/acea2a.
Syed, S., Zubair, A. & Frieri, M. (2013). Immune response to nanomaterials: Implications for medicine and literature review. Current Allergy Asthm Report, 13(1), 50-57.
Tüylek, Z. (2018). Nanoteknolojinin çevre ve insan sağlığı üzerindeki riskleri. Kilis 7 Aralık Fen ve Mühendislik Dergisi, 2-12.
Tüylek, Z. (2021). Nano-Medicine and the new treatment methods, Euarasıan Journal of Health Sciences, 4(2), 121-13.
Venkatesan, M. & Jolad, B. (2010). Nanorobots in cancer treatment. 12.10.2024 tarihinde https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=5706154 adresinden edinilmiştir.
Velmurugan, P., Lee, SM., Cho, M., Park, JH., Seo, SK., Myung, H., Bang, KS. & Oh, BT. (2014). Antibacterial activity of silver nanoparticle-coated fabric and leather against odor and skin infection causing bacteria. Microbiol Biotecnol, 98(19), 8179-8189.
Yan, J., Han, L., Gao, W., Xue, S., ve Chen, M. (2016). Biochar supported nanoscale zero valentiron compositeused as persulfate activator for removing trichloroethylene. Bioresour Technology, 175, 269-274.
Yasin, S., & Sun, D. (2019). Propelling textile waste to ascend the ladder of sustainability: EOL study on probing environmental parity in technical textiles. Journal of Cleaner Production, 233, 1451-1464.
Wang,F., Yan, B., Li, Z., Wang, P., Zhou, M., Yu, Y., Cui, L. & Wang, Q. (2021). Rapid antibacterial effects of silk fabric constructed through enzymatic grafting of modified PEI and AgNP deposition. ACS Applied Materials Interfaces, 13(28), 33505-33515.
Xu, Q., Xie, L., Diao, H., Li, F., Zang, Y., Fu, F. & Liu, XD. (2017). Antibacterial cotton fabric with enhanced durability prepared using silver nanoparticles and carboxymethyl chitosan. Carbohydrate Polymers, 177, 187- 193.
Youdhestar, Mahar, F. K., Das, G., Tajammul, A., Ahmed, F., Khatri, M., Khan, S., & Khatri, Z. (2022). Fabrication of ceftriaxone-loaded cellulose acetate and polyvinyl alcohol nanofibers and their antibacterial evaluation. Antibiotics (Basel, Switzerland), 11(3), 352.
Zoroddu, M. A., Medici, S., Ledda, A., Nurchi, V. M., Lachowicz, J. I., & Peana, M. (2014). Toxicity of nanoparticles. Current medicinal chemistry, 21(33), 3837–3853. https://doi.org/10.2174/0929867321666140601162314

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Havvane Kulaksızoğlu ^*
0009-0008-9042-5913
Türkiye

Fatma Eti Aslan
0000-0003-0965-1443
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

25 Kasım 2024

Kabul Tarihi

11 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.71255/maunsbd.1578595

IZ

https://izlik.org/JA58JG36YJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kulaksızoğlu, H., & Eti Aslan, F. (2025). Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 66-75. https://doi.org/10.71255/maunsbd.1578595

AMA

1.Kulaksızoğlu H, Eti Aslan F. Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;5(2):66-75. doi:10.71255/maunsbd.1578595

Chicago

Kulaksızoğlu, Havvane, ve Fatma Eti Aslan. 2025. “Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5 (2): 66-75. https://doi.org/10.71255/maunsbd.1578595.

EndNote

Kulaksızoğlu H, Eti Aslan F (01 Ağustos 2025) Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5 2 66–75.

IEEE

[1]H. Kulaksızoğlu ve F. Eti Aslan, “Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri”, Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 2, ss. 66–75, Ağu. 2025, doi: 10.71255/maunsbd.1578595.

ISNAD

Kulaksızoğlu, Havvane - Eti Aslan, Fatma. “Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5/2 (01 Ağustos 2025): 66-75. https://doi.org/10.71255/maunsbd.1578595.

JAMA

1.Kulaksızoğlu H, Eti Aslan F. Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;5:66–75.

MLA

Kulaksızoğlu, Havvane, ve Fatma Eti Aslan. “Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 2, Ağustos 2025, ss. 66-75, doi:10.71255/maunsbd.1578595.

Vancouver

1.Havvane Kulaksızoğlu, Fatma Eti Aslan. Nanoteknoloji Kullanımı ve Antibakteriyel Tekstil Ürünleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Ağustos 2025;5(2):66-75. doi:10.71255/maunsbd.1578595