Derleme

İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri

Cilt: 5 Sayı: 3 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri

Öz

Bağırsak iltihabı, tüm ulusal/uluslararası nomenklatürde bilindiği hali ile inflamatuvar bağırsak hastalığı (İbH), ‘beyin-bağırsak-deri ekseni’ kapsamında değer çeşitli kronik hastalıklara yol açar. İbH esas olarak kalın bağırsağı etkiler, ancak gastrointestinal sistemi bir bütün olarak da etkileyebilir. İnsanlarda da, pet hayvanlarında da benzer nomenklatür kullanılabilmeketdir. İnsanlarda başlıca semptomlar ağrı, ishal ve kilo kaybıdır; genellikle makro ve mikro besin kayıplarıyla ilişkilidir. Pet hayvanlarında kusma ve/veya ishal hastalık tanımlandırmasını ve histopatolojik lokasyonun değişimi ile doğru orantılı olduğundan klinik bulgu şiddeti, hastalık aktivitesine göre (endoskopi, ultrasonografi, sitoloji, skorlandırmalar ile biyopsi eşliğinde) değişebilmektedir. Klasik sağaltıma ilişkin olarak ya da baskılayıcı ilaç seçenekleri ile ne yazık ki, bir süre sonra vücutta direnç gelişmektet; bu nedenle, hastaların çoğu remisyonu sürdüremez ve remisyon vakaların %50'sinden azında sağlanır. Pet hayvanlarında yıllardır süregelen immunosupresif sağaltım girşimlerinin yarar sağlamadığı gün gibi aşikardır. Diyet (inflamatuvar/anti-inflamatuvar, glisemik indeks, yüksek karbohidratla beslenme, glifosfat, gluten içeriği vb.) bağırsak iltihabının en önemli belirleyicilerindendir. Dengesiz bir diyet, hem insan hem de pet hayvanlarında bağırsak mikrobiyotasını etkileyebilir ve düzensiz bir bağışıklık tepkisiyle ilişkili olan disbiyozise yol açabilir. Akdeniz diyeti (insanlarda), ev tipi ketojenik diyet (kedi ve köpekler için Felin Dermatoloji Grubu tarafından olgu özelinde hazırlanmakta) anti-enflamatuar etkileri ve disbiyozisi önleme yeteneği ile tanınır. İbH yönetimini ve tedavisini iyileştirmek için, bağırsak mikrobiyal dengesini koruyan ve mukozal bariyeri güçlendirerek İbH semptomlarını azaltan, anti-enflamatuar etkiye sahip (probiyotikler, bütirat, laktoferrin, fosfatidilkolin, silimarin ve omega-3) takviyeler ya da trofik aminoasitler hastaların diyetlerine ilave edilmelidir. Besin takviyeleri, ilaç kullanımının yüksek maliyetlerini, yan etkilerini ve tekrarlayan nükslerini azaltmaya yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abraham, B. P., & Quigley, E. M. M. (2017). Probiotics in Inflammatory Bowel Disease. Gastroenterology Clinics of North America, 46(4), 769-782. https://doi.org/10.1016/j.gtc.2017.08.003
  2. Allenspach, K., Bergman, P. J., Sauter, S., Gröne, A., Doherr, M. G., & Gaschen, F. (2006). P-glycoprotein expression in lamina propria lymphocytes of duodenal biopsy samples in dogs with chronic idiopathic enteropathies. Journal of Comparative Pathology, 134(1), 1-7. https://doi.org/10.1016/j.jcpa.2005.06.003
  3. Aloe, L., Leon, A., & Levi-Montalcini, R. (1993). A proposed autacoid mechanism controlling mastocyte behaviour. Agents and Actions, 39 Spec No, C145-147. https://doi.org/10.1007/BF01972748
  4. Anes, E., Kühnel, M. P., Bos, E., Moniz-Pereira, J., Habermann, A., & Griffiths, G. (2003). Selected lipids activate phagosome actin assembly and maturation resulting in killing of pathogenic mycobacteria. Nature Cell Biology, 5(9), 793-802. https://doi.org/10.1038/ncb1036
  5. Banasiewicz, T., Krokowicz, Ł., Stojcev, Z., Kaczmarek, B. F., Kaczmarek, E., Maik, J., Marciniak, R., Krokowicz, P., Walkowiak, J., & Drews, M. (2013). Microencapsulated sodium butyrate reduces the frequency of abdominal pain in patients with irritable bowel syndrome. Colorectal Disease: The Official Journal of the Association of Coloproctology of Great Britain and Ireland, 15(2), 204-209. https://doi.org/10.1111/j.1463-1318.2012.03152.x
  6. Belluzzi, A., Brignola, C., Campieri, M., Pera, A., Boschi, S., & Miglioli, M. (1996). Effect of an enteric-coated fish-oil preparation on relapses in Crohn’s disease. The New England Journal of Medicine, 334(24), 1557-1560. https://doi.org/10.1056/NEJM199606133342401
  7. Bengtsson, M., Hammar, O., Mandl, T., & Ohlsson, B. (2011). Evaluation of gastrointestinal symptoms in different patient groups using the visual analogue scale for irritable bowel syndrome (VAS-IBS). BMC Gastroenterology, 11, 122. https://doi.org/10.1186/1471-230X-11-122
  8. Burgener, I. A., König, A., Allenspach, K., Sauter, S. N., Boisclair, J., Doherr, M. G., & Jungi, T. W. (2008). Upregulation of toll-like receptors in chronic enteropathies in dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine, 22(3), 553-560. https://doi.org/10.1111/j.1939-1676.2008.0093.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Beslenme

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

9 Şubat 2025

Kabul Tarihi

22 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ural, K., Erdoğan, H., Erdoğan, S., Paşa, S., Değer, T. B., Kizilkanat, A. İ., Balıkçı, C., & Sungur, A. (2025). İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 58-76. https://doi.org/10.71255/maunsbd.1636093
AMA
1.Ural K, Erdoğan H, Erdoğan S, vd. İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;5(3):58-76. doi:10.71255/maunsbd.1636093
Chicago
Ural, Kerem, Hasan Erdoğan, Songül Erdoğan, vd. 2025. “İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5 (3): 58-76. https://doi.org/10.71255/maunsbd.1636093.
EndNote
Ural K, Erdoğan H, Erdoğan S, Paşa S, Değer TB, Kizilkanat Aİ, Balıkçı C, Sungur A (01 Aralık 2025) İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5 3 58–76.
IEEE
[1]K. Ural vd., “İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri”, Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 3, ss. 58–76, Ara. 2025, doi: 10.71255/maunsbd.1636093.
ISNAD
Ural, Kerem - Erdoğan, Hasan - Erdoğan, Songül - Paşa, Serdar - Değer, Tahsin Barış - Kizilkanat, Ayşe İdil - Balıkçı, Cansu - Sungur, Alper. “İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5/3 (01 Aralık 2025): 58-76. https://doi.org/10.71255/maunsbd.1636093.
JAMA
1.Ural K, Erdoğan H, Erdoğan S, Paşa S, Değer TB, Kizilkanat Aİ, Balıkçı C, Sungur A. İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;5:58–76.
MLA
Ural, Kerem, vd. “İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 3, Aralık 2025, ss. 58-76, doi:10.71255/maunsbd.1636093.
Vancouver
1.Kerem Ural, Hasan Erdoğan, Songül Erdoğan, Serdar Paşa, Tahsin Barış Değer, Ayşe İdil Kizilkanat, Cansu Balıkçı, Alper Sungur. İnsanlarda ve pet hayvanlarında intestinal İnflamasyona yönelik klinik beslenme stratejileri: İyileştirebilen Gıda Takviyeleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Aralık 2025;5(3):58-76. doi:10.71255/maunsbd.1636093